Wyrok NSA z dnia 7 lipca 2026 r., sygn. III FSK 702/25
Toczące się przed sądem powszechnym postępowanie o ustalenie nieważności umowy, która stanowi podstawę nabycia udziałów we współwłasności nieruchomości, jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli od jego wyniku zależy ustalenie kręgu podatników podatku od nieruchomości. Organ podatkowy powinien w takiej sytuacji zawiesić postępowanie, a nie samodzielnie opierać rozstrzygnięcie na kwestionowanej czynności i aktualnych wpisach rejestrowych.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant asystent sędziego Łukasz Tłuczkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 sierpnia 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 181/24 w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 grudnia 2023 r., nr SKO.Pod./4140/476/2023 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2023 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 grudnia 2023 r., nr SKO.Pod./4140/476/2023, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz B. M. kwotę 4559 (słownie: cztery tysiące pięćset pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu I instancji.
1.1. Wyrokiem z 26 sierpnia 2024 r., I SA/Kr 181/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 15 grudnia 2023 r., nr SKO.Pod./4140/476/2023, w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 rok.
Wyrok Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem (oraz inne orzeczenia powołane w dalszej części rozważań) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
1.2. Postępowanie przed organami podatkowymi (wynikające z zaskarżonego wyroku).
Decyzją z 15 września 2023 r., nr [...], Burmistrz [...] (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") ustalił jedenastu osobom fizycznym, jako współwłaścicielom nieruchomości położonej w obrębie D., stanowiącej działki nr [...], [...] i [...] objęte księgą wieczystą nr [...], łączne zobowiązanie pieniężne na rok 2023 w kwocie 18.689 zł. Do podstawy opodatkowania podatkiem rolnym przyjęto użytki rolne o powierzchni 0,0068 ha,
a do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości: grunty związane z działalnością gospodarczą (o pow. 1656 m2), grunty pozostałe (884 m2), budynki związane z działalnością gospodarczą (656,30 m2) oraz budowle (o wartości 12.000 zł).
Decyzja Burmistrza została skierowana do: 1) B. M. (współwłaściciel nieruchomości podlegającej opodatkowaniu w udziale 5/8 cz.), 2) M. C. (3/48 cz.), 3) K. M. (3/48 cz.), 4) L. M. (3/48 cz.), 5) W. M. (3/48 cz.), 6) M. M. (2988/48000 cz.), 7) W. P. (3/48 cz.), 8) P. M. (3/48000 cz.), 9) A. S. (3/48000 cz.), 10) B. S. (3/48000 cz.), 11) J. S. (3/48000 cz.). Ustalając ww. krąg podmiotów zobowiązanych do zapłaty podatku oraz przypadające im udziały, organ I instancji kierował się treścią ksiąg wieczystych, które obecnie – na skutek zmian, o jakich organ został powiadomiony zawiadomieniem Starosty [...] z 7 marca 2023 r. o nr [...] – są zgodne z treścią wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Podstawą tych zmian, jak i podstawą wpisów w księgach wieczystych, była umowa darowizny udziału w spadku po L. M. z 20 lipca 2022 r., Rep. A nr [...]. W ocenie Burmistrza, na dzień wydania decyzji ważność czynności prawnej w postaci ww. umowy darowizny, mimo kwestionowania jej przez B. M. orz M. C., nie budziła wątpliwości. Do momentu rozstrzygnięcia sądowego, zdaniem organu, nie było zatem podstaw do przyjęcia tylko i wyłącznie zapisów ujawnionych w księgach wieczystych.
Decyzją z 15 grudnia 2023 r., nr SKO.Pod./4140/476/2023, po rozpoznaniu odwołania B. M. (dalej: "skarżąca"), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza, za zasadny uznając sposób, w jaki organ I instancji dokonał ustalenia kręgu podatników podatku rolnego i podatku od nieruchomości.
1.3. Stanowisko Sądu I instancji.
Sąd I instancji stwierdził, że skarga jest bezzasadna a rozstrzygnięcia podjęte przez organy podatkowe – prawidłowe.
WSA zgodził się z organami, że – co do zasady – podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków (art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne, t.j. Dz.U.2023.1752 ze zm., dalej: "u.p.g.k."), wskazując jednocześnie, że dane zawarte w tej ewidencji można podzielić na dwie kategorie, tj.: dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy, których zmiana może mieć miejsce tylko w stosownym trybie administracyjnym, a organy podatkowe nie mają możliwości ich samodzielnego korygowania; oraz dane o względnej mocy wiążącej, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych – wyjątkowych – sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, a to np. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych (np. księgach wieczystych), których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów.
Sąd I instancji wyjaśnił, że ewidencja gruntów i budynków nie przesądza o prawie własności czy użytkowania wieczystego nieruchomości, gdyż jest rejestrem pochodnym względem rejestru ksiąg wieczystych, któremu winno się przypisać pierwszeństwo w zakresie wpisów ujawnionych w dziale drugim księgi wieczystej, tj. dotyczących własności i użytkowania wieczystego. Stąd zasada związania organu podatkowego danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 21 § 1 u.p.g.k., nie ma decydującego znaczenia na gruncie badania podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku od nieruchomości, albowiem doznaje ograniczenia wobec domniemania prawdziwości danych zawartych w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Konsekwentnie WSA przyjął, że stan faktyczny sprawy został właściwie ustalony. Burmistrz wydał bowiem swoje rozstrzygnięcie, kierując się treścią księgi wieczystej, która obecnie na skutek zmian, o których organ został powiadomiony zawiadomieniem Starosty [...] z 7 marca 2023 r., jest zgodna z treścią wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Podstawą tych zmian jak i podstawą wpisów w księdze wieczystej była umowa darowizny udziału w spadku z 20 lipca 2022 r. Tym samym zmiany te mają znaczenie dla sposobu opodatkowania nieruchomości za cały 2023 rok. Jednocześnie, odwołując się treści pisma skarżącej z 25 lipca 2023 r., WSA stwierdził, że w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U.2023.70; dalej: "u.p.o.l.").
Sąd I instancji nie podzielił również zarzutów skargi, co do naruszenia przepisów postępowania, poprzez nieprzeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego ani uzupełniającego postępowania dowodowego i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, oraz poprzez brak zawieszenia postępowania podatkowego i wydanie decyzji w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji pozostawało uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd, wobec podnoszenia w postępowaniu zarzutu opartego na kwestionowaniu umowy darowizny udziału w spadku po L. M. sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu 20 lipca 2022 r. przez notariusz J. K. w Kancelarii Notarialnej w O. i informowania przez strony o prowadzeniu postępowania sądowego w tym przedmiocie.
WSA podkreślił, że postępowanie podatkowe nie służy do rozwiązywania ewentualnych sporów cywilnoprawnych w zakresie stanu prawnego nieruchomości, a organ podatkowy dokonuje wymiaru tego podatku w oparciu o posiadane dane i rejestry.
Sam fakt, że w niniejszym przypadku toczy się postępowanie sądowe o ustalenie, iż umowa darowizny udziału w spadku z 20 lipca 2022 r. jest nieważna, nie oznacza, że organ jest zobligowany zawiesić postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości. Z oczywistych względów w niniejszym przypadku nie można wykluczyć, że orzeczenie które zapadnie przed sądem powszechnym doprowadzi do zmiany kręgu współwłaścicieli zobowiązanych solidarnie do zapłaty podatku od nieruchomości. Skutki prawne takiego orzeczenia dla wymiaru podatku od nieruchomości za konkretny rok podatkowy winny być jednak analizowane dopiero wówczas, gdy orzeczenie to stanie się prawomocne. Weryfikacja decyzji podatkowej będzie wówczas mogła nastąpić w jednym z przewidzianych w ustawie – Ordynacja podatkowa trybów nadzwyczajnych.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, złożyła skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji. Zaskarżonemu w całości orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2024.935; dalej: "p.p.s.a."), skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121, art. 122 i art. 194 § 1-3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U.2023.2383; dalej: "o.p.") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 4 u.p.o.l., poprzez wadliwą kontrolę działalności organu odwoławczego i nieuchyleniu przez Sąd I instancji decyzji tego organu, w sytuacji gdy została ona wydana o wadliwe ustalenia faktyczne, dokonane w oparciu dane z ewidencji gruntów i budynków oraz w księgach wieczystych, które to zapisy nie odpowiadają stanowi faktycznemu, oraz bezpodstawne nieuwzględnienie argumentów wskazujących na faktyczny stan prawny, odmienny od ujawnionego we wskazanych rejestrach (oraz w konsekwencji w skarżonej decyzji), a wynikający ze wskazań skarżącej oraz z wydanego przez Sąd Rejonowy w [...] nieprawomocnego jeszcze orzeczenia z 22 września 2023 r., [...], ustalającego, że – będąca podstawą części wpisów w przywołanych wcześniej rejestrach – cywilnoprawna umowa darowizny udziału w spadku z 20 lipca 2022 r., Rep. A nr [...] jest nieważna, w oparciu o treść art. 58 § 1 k.c., ze skutkiem "ex tunc";
2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 201 § 1 ust. 2 o.p., poprzez wadliwą kontrolę działalności organu odwoławczego i nieuchylenie przez Sąd I instancji decyzji tego organu, w sytuacji gdy została wydana poddana w skardze kontroli WSA decyzja, tymczasem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji pozostawało uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd powszechny, wobec podnoszenia w postępowaniu zarzutu nieważności umowy darowizny udziału w spadku po L. M., sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu 20 lipca 2022 r., Rep. A nr [...] przez notariusz J. K. w Kancelarii Notarialnej w O. i wskazywania przez strony o prowadzeniu postępowania sądowego w tym przedmiocie, co winno prowadzić do zawieszenia postępowania do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd powszechny, wobec faktu, iż oznaczona czynność cywilnoprawna miała znaczenie dla wydanej decyzji podatkowej, a ustalenie sądu powszechnego oznaczy krąg podatników obowiązanych do ponoszenia należności podatkowej, jako współwłaścicieli;
3) art. 106 § 3 p.p.s.a., polegające na nieprzeprowadzeniu przez Sąd I instancji niezbędnych dowodów uzupełniających żądanych w skardze przez stronę, choć było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, wobec nierozpoznania zawartego w skardze wniosku o przeprowadzenie w sprawie dowodu uzupełniającego z dokumentu, który w ocenie skarżącej pozostaje niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, i niezwrócenie się do Sądu Rejonowego w [...] o wydanie odpisu postanowienia wstępnego wskazanego sądu z 22 września 2023 r., celem wykazania, że cywilnoprawna umowa darowizny udziału w spadku z 20 lipca 2022 r., Rep. A nr [...], jest nieważna.
Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
2.2. Kolegium nie skorzystało z prawa do udzielenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie stwierdzono. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09). Skarga kasacyjna podlegała zatem badaniu według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.) i w tym zakresie okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3.
Z art. 3 ust. 4 tej ustawy wynika, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a i 5.
Zatem w przypadku współwłasności przedmiotów opodatkowania, właściciele ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe.
Podatnikami w sprawie powinni być wszyscy współwłaściciele przedmiotowych nieruchomości, a zatem dla określenia podmiotu podatku zastosowanie znajduje art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 u.p.o.l. Według tych przepisów, podatnikami podatku od nieruchomości są między innymi osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości (z zastrzeżeniem niemającym w sprawie zastosowania). Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, obowiązek podatkowy od nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (z zastrzeżeniem nie mającym zastosowania w sprawie). Skoro nieruchomości objęte sprawą podatkową stanowią przedmiot współwłasności, obowiązkiem organów podatkowych winno być ustalenie kręgu współwłaścicieli, gdyż ponoszą oni solidarną odpowiedzialności z tytułu podatku od nieruchomości. Ustalając wysokość podatku od nieruchomości, organy podatkowe zobligowane są bowiem do podjęcia czynności w celu ustalenia podmiotu zobowiązanego (zobowiązanych) do jego uiszczenia.
Istota sporu w sprawie między organami podatkowymi a skarżącą, której skargę oddalił WSA w Krakowie, koncentruje się wokół oceny, czy istniejący spor cywilnoprawny, co do ważności umowy darowizny udziału w spadku po L. M., sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu 20 lipca 2022 r., Rep. A nr [...] przez notariusz J. K. w Kancelarii Notarialnej w O. winien prowadzić do zawieszenia postępowania do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez sąd powszechny, czy też okoliczność ta pozostaje bez znaczenie ze względu na wpisy we właściwych ewidencjach. Kwestionowana umowa darowizny miała znaczenie dla wydanej decyzji podatkowej bowiem była kluczowa dla ustalenia współwłaścicieli nieruchomości a w konsekwencji podmiotów obowiązanych do ponoszenia należności podatkowej.
Wystąpienie zagadnienia wstępnego skarżąca wiąże z kwestią ustalenia, kto jest podatnikiem w podatku od nieruchomości. Jej zdaniem, na dzień wydawania decyzji przez organy obu instancji, nie było wiadome, jaki jest krąg podatników, gdyż toczy się postępowanie sądowe w przedmiocie ustalenia nieważności umowy darowizny, na podstawie której część osób, określonych jako podatnicy w decyzjach wymiarowych, miało nabyć prawa współwłasności.
Organy podatkowe ustalając osoby podatników, oparły się natomiast na danych z odpowiednich ksiąg wieczystych (oraz odpowiadających im danych ewidencji gruntów i budynków). Wskazały przy tym, że w przypadku stwierdzenia przez sąd powszechny nieważności umowy darowizny, będzie istniała możliwość wznowienia postępowania i tym samym brak jest podstaw do zawieszenia postępowania wymiarowego na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 o.p.
Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 o.p., organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego "zależeć" powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. może być wyłącznie kwestia prawna, która dotyczy istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, co oznacza, że takim zagadnieniem nie może być wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko prezentowane w skardze kasacyjnej, że w rozpoznawanej sprawie zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 o.p. może być konieczność uprzedniego zakończenia postępowania sądowego w przedmiocie ustalenia nieważności umowy darowizny udziału w spadku, na podstawie której część osób, określonych jako podatnicy w decyzjach wymiarowych, miało nabyć prawa współwłasności. Istnieje więc uzasadniona wątpliwość co do kręgu współwłaścicieli przedmiotowych nieruchomości, ponieważ nie jest wiadome, czy umowa darowizny pozostanie w obrocie cywilnoprawnym. Ustalenie przez organ podatkowy, kto powinien być podatnikiem podatku, stanowi kluczowy element, pozwalający na uznanie, że decyzja wymiarowa odpowiada prawu. Dopiero po prawidłowym ustaleniu kręgu podmiotów zobowiązanych do uiszczenia podatku od nieruchomości, organy podatkowe mogą ustalić wysokość podatku. Prawomocny wyrok, który zostanie wydany w postępowaniu przed sądem powszechnym w sprawie o stwierdzenie nieważności umowy darowizny udziału w spadku, stanowi kwestię prawną i ma wpływ na jeden z elementów konstrukcyjnych podatku, jakim jest określenie osoby podatnika.
Sąd pierwszej instancji błędnie przy tym podzielił stanowisko SKO w Tarnowie, że w przypadku stwierdzenia przez sąd powszechny nieważności przedmiotowej umowy, będzie istniała możliwość wznowienia postępowania i tym samym brak jest podstaw do zawieszenia postępowania wymiarowego. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje pogląd, że "wznowienie postępowania następuje z uwagi na wystąpienie wad w prowadzonym postępowaniu. Nie można (...) "zakładać" wystąpienia takiej wady, gdyż ustawodawca wprowadzając przesłankę zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie mające bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia, zmierzał do uniknięcia takiej wadliwości. Organ podatkowy jest w związku z tym zobowiązany do jej wykorzystania. Po drugie zaś wydanie decyzji bez oczekiwania na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd powszechny prowadziłoby do tego, że to organy podatkowe rozstrzygnęłyby kwestię ważności umowy darowizny udziałów w spadku. Tak należałoby bowiem potraktować wydane rozstrzygnięcie. Nie można w tym kontekście zapominać, że pomiędzy stronami postępowania podatkowego wystąpił spór co do tego, kto powinien być podatnikiem podatku od nieruchomości. Rozstrzygnięcie tego sporu wymagałoby odniesienia się do ważności przedmiotowej umowy darowizny. (...) Organy podatkowe nie mają kompetencji do podjęcia rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Wspomnieć również należy, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują przesłanki wznowienia postępowania, takiej, jaka uregulowana została w art. 145 § 1 pkt 7 (...) k.p.a. Przewidziano w nim możliwość wznowienia postępowania w sytuacji, gdy zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2). Na gruncie Kodeksu postępowania administracyjnego ustawodawca przewidział zatem w pewnych wyjątkowych przypadkach możliwość rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez organ prowadzący postępowanie. Odpowiednika takiej regulacji nie ma natomiast w przepisach Ordynacji podatkowej. W konsekwencji organ podatkowy ustalając kto powinien być podatnikiem podatku, w sytuacji gdy toczy się spór przed sądem w tym przedmiocie, kwestii tej samodzielnie rozstrzygnąć nie może".
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ na tym etapie postępowania powinien także ustalić, czy nieruchomości (lub któraś z nich), których dotyczy decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r., znajduje się w posiadaniu samoistnym. Nie jest wystarczające stwierdzenie, jak uczynił to poprzednio organ odwoławczy, że "nie znajdzie zastosowania art. 3 ust. 3 u.p.o.l., zgodnie z którym jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 25.07.2023 r., w odpowiedzi na wezwanie Burmistrza, wskazał wyraźnie, że skarżąca wykonuje swoje prawa do nieruchomości w oparciu o posiadany tytuł prawny do nich, jak też ustalenia spadkobierców. Nie kwestionuje ona jednak praw do nieruchomości pozostałych spadkobierców ustawowych L. M. ujętych w Akcie Poświadczenia Dziedziczenia z 23.01.2017 r. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że przepis art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., wskazujący posiadacza samoistnego nieruchomości lub obiektów budowlanych jako podatnika podatku od nieruchomości nie będzie miał w sprawie zastosowania".
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skoro jedna z nieruchomości jest opodatkowana najwyższą stawką związaną z prowadzeniem na niej działalności gospodarczej, która drastycznie podwyższa zobowiązanie podatkowe, to wadliwe jest poprzestanie na oświadczeniu w tym zakresie pełnomocnika skarżącej, który ponadto nie reprezentuje wszystkich uczestników postępowania podatkowego.
Uwzględniając przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz uchylił zaskarżoną decyzję.
Z uwagi na powyższe, organ rozpoznając ponownie odwołanie skarżącej będzie związany przyjętą w rozpoznanej sprawie wykładnią art. 201 § 1 pkt 2 o.p. Ustali na jakim etapie jest postepowanie przed Sadem powszechnym i czy i jaki wpływ ma ważność zawartej umowy darowizny udziałów w spadku na toczące się postępowanie.
O kosztach postępowania kasacyjnego w kwocie 4367 zł, obejmującej wpis od skargi kasacyjnej oraz wynagrodzenie pełnomocnika, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U.2023.1935).
sędzia WSA A. Sokołowska sędzia NSA D. Gajewski sędzia NSA J. Pruszyński
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
