Postanowienie NSA z dnia 10 września 2026 r., sygn. II OSK 1711/26
Warunkiem skuteczności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143) jest to, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania musi obejmować akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków. Załatwienie skargi w trybie uregulowanym w Dziale VIII Kodeksu postępowania admini-stracyjnego następuje przez zawiadomienie o sposobie jej rozpatrzenia, a nie przez akt administracyjny kształtujący uprawnienia lub obowiązki jednostki.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 10 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji "[...]" w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Sz 30/26 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi Fundacji "[...]" w W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. w przedmiocie wszczęcia i prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania budowy postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Sygn. akt II OSK 1711/26 UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SAB/Sz 30/26 odrzucił skargę Fundacji "[...]" w W. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. w przedmiocie wszczęcia i prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania budowy.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał, że strona skarżąca jest organizacją społeczną i podniosła w skardze, że pismami z 9 lutego 2025 r. (wpływ do organu 10 lutego 2025 r.) oraz z 17 lipca 2025 r. domagała się wszczęcia postępowania administracyjnego w celu zbadania legalności budowy strzelnicy, w szczególności spełnienia wymagań z przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz z przepisów szczególnych, w tym udzielenia pozwolenia na budowę bez dokonania oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Sąd pierwszej instancji wskazał, że z treści ww. pism wynika, że żądającym wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu nie była strona skarżąca, lecz osoby fizyczne, które we własnymi imieniu, z uwagi na odziaływania strzelnicy, zwróciły się do organu nadzoru budowlanego w celu podjęcia działań kontrolnych i wypowiedzenia się co do zgodności robót budowlanych z wymogami prawa budowlanego. Nie znajdują więc potwierdzenia okoliczności podnoszone skargą co do braku reakcji organu na zawiadomienie pochodzące od strony skarżącej, bowiem złożenia takiego zawiadomienia strona skarżąca nie wykazała. Nie mniej jednak, nawet przy założeniu, że podanie z 9 lutego 2025 r., uzupełnione pismem z 17 lutego 2025 r., rzeczywiście zostało złożone także w imieniu strony skarżącej, to i tak - w ocenie Sądu pierwszej instancji - brak jest przesłanek do merytorycznego badania skargi. Jak wynika z bowiem z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, w sprawie budowy ww. strzelnicy organ przyjął zawiadomienie zawarte w piśmie z 9 lutego 2025 r. i poinformował osoby wnoszące pismo o tym, że rozpoznał zawiadomienie, jako skargę, wniesioną w trybie skarg i wniosków, o których mowa w dziale VIII ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") zaznaczając, że ewentualne postępowanie administracyjne w sprawie budowy strzelnicy zostanie wszczęte przez organ z urzędu, a dalsze zawiadamianie wnioskodawców uzależnione będzie od ustalenia, czy będą stroną postępowania. Innymi słowy udział wnioskodawców zależało od ustalenia czy mają interes prawny w sprawie (art. 28 k.p.a.). W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ postąpił prawidłowo, zawiadamiając wnioskodawców pismem z 11 lutego 2025 r. o podjętych czynnościach. Brak było podstaw do wydania przez organ postanowienia na mocy art. 61a § 1 k.p.a. Powyższa kwestia była przedmiotem uchwały NSA z 8 września 2025 r. o sygn. akt II OPS 2/25. Skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy Prawo budowlane (w tym, jak w niniejszej sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy), to brak reakcji tego organu, polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.". Sąd pierwszej instancji uznał, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna, bowiem ewentualne postepowanie administracyjne w podnoszonej przez stronę skarżącą sprawie legalności robót budowlanych, bez wątpienia toczyłoby się z urzędu. Z akt sprawy nie wynika, aby organ dopatrzył się podstaw do wszczęcia takiego postępowania administracyjnego. Skarga na bezczynność została więc wniesiona w sytuacji, gdy organ nie mógł wydać stosownego postanowienia (o odmowie wszczęcia postępowania), a jedynie miał prawo ustosunkować się do wniosku w piśmie o charakterze informacyjnym. Brak podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu w podnoszonej skargą sprawie, oznacza zarazem, że strona skarżąca nie może też skutecznie domagać się od organu rozstrzygnięcia w sprawie dopuszczania jej do postępowania, jako organizacji społecznej, w trybie art. 31 § 4 k.p.a.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
