Postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2026 r., sygn. II GZ 334/26
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia x na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 czerwca 2026 r. sygn. akt II SA/Sz 303/26 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi x na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 5 marca 2026 r. nr SKO.WD.470/1044/2026 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
I
Postanowieniem z 15 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Sz 303/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez x (dalej: "skarżący") decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 5 marca 2026 r., nr SKO.WD.470/1044/ 2026, w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
W skardze na ww. decyzję skarżący wniósł o wstrzymanie jej wykonania, podnosząc, że uzasadnia go tymi samymi okolicznościami, co wniosek z 8 stycznia 2026 r. o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji objętej odwołaniem, uwzględniony przez organ postanowieniem z 21 stycznia 2026 r. – zwłaszcza że w międzyczasie nie doszło do żadnej zmiany we wpisach ewidencji punktów karnych – nie ma ich na koncie skarżącego aktualnie w ogóle, co obala jednocześnie domniemanie o utracie faktycznych kwalifikacji kierowcy do bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym, przy czym wzgląd na to, że skarżący nie figuruje w ww. ewidencji, obala, a w każdym razie znacznie osłabia dotychczas przyjmowane domniemanie o utracie faktycznych kwalifikacji kierowcy do bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym. Skarżący wskazał, że sprawowana przez niego i jego żonę okresowo w miejscowości odległej o 155 km - minimum co 6 tygodni - opieka nad jego matką (rocznik 1938), która przeszła w 2021 r. udar, przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, a umożliwienie mu korzystania z prowadzenia pojazdu służyć będzie właśnie owej opiece.
II
Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), WSA w Szczecinie wskazał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody ani powstania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji wyjaśnił, że ewentualna niezgodność z prawem zaskarżonej decyzji nie stanowi ustawowej przesłanki umożliwiającej sądowi wstrzymanie jej wykonania. W ramach badania zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji sąd nie może dokonać oceny legalności tej decyzji, gdyż byłoby to niedopuszczalne na tym etapie postępowania.
Następnie WSA zauważył, iż okoliczność, że możliwość kierowania pojazdem jest niezbędna do sprawowania wraz z żoną opieki nad matką, która przeszła udar i zamieszkuje w miejscowości oddalonej o ok. 155 km – choć niewątpliwie istotna z punktu widzenia sytuacji osobistej skarżącego – nie została poparta dokumentami ani innymi środkami dowodowymi pozwalającymi przyjąć, że jego osobista obecność jest konieczna w takim zakresie, iż brak możliwości prowadzenia pojazdów uniemożliwi wykonywanie obowiązków opiekuńczych. W szczególności skarżący nie przedłożył dokumentacji medycznej matki, potwierdzającej zakres jej niesamodzielności oraz rzeczywiste potrzeby opiekuńcze. Nie uprawdopodobnił również, że jego osobiste zaangażowanie wymaga częstych lub pilnych dojazdów oraz że brak uprawnień do kierowania pojazdami prowadziłby do niemożności zapewnienia matce niezbędnej pomocy.
Dalej Sąd I instancji podniósł, że skarżący nie wyjaśnił jednak, czy jego małżonka – sprawująca wspólnie opiekę nad matką skarżącego – posiada uprawnienia do kierowania pojazdami i mogłaby przejąć obowiązki związane z dojazdami do matki. Nie wykazano także, aby korzystanie z innych środków transportu bądź wsparcia ze strony innych członków rodziny lub osób trzecich było niemożliwe albo istotnie utrudnione. Zdaniem Sądu ewentualna mniejsza elastyczność podróżowania przy pomocy publicznych środków komunikacji nie wyrządza ani znacznej szkody, ani powoduje trudnych do odwrócenia skutków. Jest to zresztą normalne następstwo wydanej w sprawie decyzji, a nie okoliczność wyjątkowa. Z tego też względu sam fakt ograniczenia komfortu przemieszczania się, nawet na znaczne odległości, nie stanowi jeszcze przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.
III
Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu zbyt restrykcyjnych i zarazem niewystarczająco zindywidualizowanych kryteriów oceny przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, w szczególności przez:
a) pominięcie niematerialnego wymiaru szkody wyrządzonej skarżącemu jako adwokatowi wykonującemu wolny zawód zaufania publicznego, którego profesjonalna działalność jest nierozerwalnie sprzężona z możliwością swobodnego przemieszczania się pojazdem samochodowym w celu realizacji pomocy prawnej;
b) zaniechanie wszechstronnego ważenia skutków wykonania i niewykonania decyzji w świetle konstytucyjnie chronionej wolności wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP);
c) zignorowanie wynikającego ze szczególnego kontekstu niniejszej sprawy prawdopodobieństwa uchylenia zaskarżonej decyzji przez WSA wskutek kardynalnych uchybień organu, co w orzecznictwie NSA uznawane jest za element miarodajny przy ważeniu skutków ewentualnego wstrzymania;
2. naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. przez niedostateczne i wewnętrznie niespójne uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, polegające na:
a) ograniczeniu oceny przesłanek wstrzymania wyłącznie do aspektu komunikacyjnego (dojazdu do matki) z całkowitym pominięciem zawodowego wymiaru wniosku skarżącego, mimo że kwestia wykonywania zawodu adwokata i wynikającej z niego potrzeby mobilności stanowiła i stanowi odrębną i samodzielną podstawę wniosku;
b) niezastosowaniu przez Sąd do własnej oceny tego samego wymogu konkretyzacji, jakiego Sąd bezwzględnie żądał od skarżącego - Sąd przyjął bowiem możliwość skorzystania przez skarżącego z usług transportu publicznego lub wsparcia osób trzecich w sposób oderwany od realiów wykonywania zawodu adwokata, bez jakiejkolwiek analizy, czy taka alternatywa jest faktycznie dostępna i wystarczającą dla należytego świadczenia pomocy prawnej.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu.
Na wstępie należy przypomnieć, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest możliwe tylko wtedy, gdy we wniosku zostaną przedstawione i uprawdopodobnione szczególne okoliczności realizujące przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., przy czym obowiązek wskazania i wykazania (co najmniej na poziomie wiarygodnego prawdopodobieństwa) tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, natomiast do sądu administracyjnego należy ocena, czy i w jakim zakresie powyższe okoliczności bezpośrednio związane z wykonaniem zaskarżonego aktu mogą zostać zakwalifikowane jako świadczące o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Powyższe materialne przesłanki uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się zatem do takich – nadzwyczajnych ze swej istoty – okoliczności związanych z wykonaniem treści zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności), które świadczą o realnym zagrożeniu wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia lub inne formy rekompensaty, albo powstania nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu wyjątkowych działań lub po dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków.
Co ważniejsze, to wnioskodawcę obciąża obowiązek przedstawienia argumentacji przemawiającej za uwzględnieniem wniosku i poparcie jej stosowną dokumentacją. Sąd rozpoznający wniosek nie jest zobowiązany do dokonywania z urzędu ustaleń w powyższym zakresie, jak również do wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o wyżej wskazane elementy.
Przenosząc powyższe ustalenia na grunt niniejszej sprawy, należy po pierwsze wskazać, że skarżący, choć uzasadnił swój wniosek, to nie przedstawił na poparcie jego zasadności żadnych dokumentów. W świetle zastosowanej przez niego argumentacji powinna to być dokumentacja medyczna matki, którą skarżący się opiekuje, potwierdzająca konieczność sprawowania nad nią przez niego lub jego żonę opieki, toteż Sąd I instancji nie miał możliwości zweryfikowania tej okoliczności, a tym samym – rozważenia udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej.
Po drugie, w uzasadnieniu wniosku skarżący nie powołał się na to, że wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi mu wykonywanie zawodu. Okoliczność tę powołał w uzasadnieniu skargi. Tym samym – wbrew wywodom zawartym w zażaleniu – nie stanowiła podstawy wniosku, do której Sąd I instancji powinien był się odnieść.
Po trzecie, ukierunkowana na podważenie zasadności zaskarżonej decyzji argumentacja skarżącego nie mogła odnieść skutku, bowiem kontrola legalności zaskarżonej decyzji będzie mogła nastąpić dopiero w wyroku WSA, a nie w toku niniejszego postępowania wpadkowego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanej w składzie siedmiu sędziów uchwale z 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ustawodawca nie wiąże – choćby w najmniejszym stopniu – wystąpienia podstaw udzielenia ochrony tymczasowej z prawdopodobieństwem uwzględnienia skargi.
Po czwarte, okoliczności przemawiającej za uwzględnieniem wniosku skarżącego nie stanowiło uwzględnienie przez organ odwoławczy wniosku skarżącego o wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji na podstawie art. 135 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (ob.: t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: "k.p.a."), ponieważ przesłanki zastosowania ochrony tymczasowej na ww. przepisu uregulowano odmiennie niż przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Sformułowanie "w uzasadnionych przypadkach" (art. 135 k.p.a.) jest znaczeniowo szersze niż "jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" (art. 61 § 3 p.p.s.a.).
Po piąte, na prawidłowość rozstrzygnięcia Sądu I instancji nie wpływają wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, dotyczące alternatywnych sposobów komunikacji wobec zatrzymania skarżącemu prawa jazdy. WSA wyeksponował kluczowy brak uprawdopodobnienia przez skarżącego faktów stanowiących podstawę wniosku i w konkluzji podkreślił, że właśnie ta okoliczność stanowiła podstawę nieudzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesione w zażaleniu zarzuty nie mogły podważyć legalności zaskarżonego orzeczenia, wskutek czego orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.
-----------------------
2
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
