Nieopłacanie w terminie należności za usługi opiekuńcze - stanowisko Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku z dnia 30 marca 2026 r. , sygn. RIO.II.025-12/26
Odpowiadając na wniosek z dnia 20 marca 2026 r., o udzielenie wyjaśnień Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku przedstawia następujący pogląd w sprawie. Zgodnie z art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1483 z późn. zm.) dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Zdaniem Izby Obrachunkowej opłatę za usługi opiekuńcze, która jest ustalana decyzją administracyjną na podstawie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 z późn. zm.) należy traktować jako należność publicznoprawną. Obowiązek ponoszenia takiej opłaty nie wynika bowiem z umowy cywilnoprawnej lecz jest narzucany jednostronnie w drodze decyzji administracyjnej; dodatkowo jej publiczny charakter wynika z tego, że jest związana z realizacją zadań własnych gminy z zakresu pomocy społecznej. Mieści się więc w definicji przywołanego art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych. Zagadnienia dotyczące naliczania odsetek od nieterminowej zapłaty wskazanych opłat nie są regulowane odrębnie ustawą o pomocy społecznej ani ustawą o finansach publicznych. Istotny dla sprawy jest art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, który wskazuje, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 oraz z 2025 r. poz. 769) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.). W związku z tym, do należności z tytułu nieuiszczenia w terminie opłat za usługi opiekuńcze, ustalanych decyzją administracyjną na podstawie ustawy o pomocy społecznej, jako stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, mają zastosowanie odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, które zawierają regulacje w zakresie naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (art. 53 i następne). Biorąc powyższe pod uwagę, w przypadku nieopłacania w terminie należności za usługi opiekuńcze, które są ustalane decyzją administracyjną na podstawie ustawy o pomocy społecznej, powinno się naliczać odsetki jak od zaległości podatkowych. Obowiązek jednostek samorządu terytorialnego do ustalania przypadających im należności pieniężnych wynika z art. 42 ust. 5 ustawy o finansach publicznych. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 54 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekracza trzykrotności wartości opłaty pobieranej przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe za traktowanie przesyłki listowej jako przesyłki poleconej. Obecnie opłata ta wynosi 2,90 zł, a trzykrotność tej kwoty to 8,70 zł. Wobec powyższego nie nalicza się odsetek o których mowa w piśmie, jeżeli nie przekraczają one pułapu 8,70 zł. Odnoszą się do ostatniego pytania „Czy brak wyraźnej regulacji w ustawie szczególnej wyłącza możliwość naliczania odsetek, czy dopuszczalne jest ich stosowanie w drodze wykładni systemowej i analogii przepisów ogólnych?” zdaniem Izby mimo braku przepisów dotyczących naliczania odsetek w ustawie o pomocy społecznej oraz ustawie o finansach publicznych, nie można mówić, że inne przepisy nie regulują tej kwestii. Wskazany wyżej art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych odsyła do działu III Ordynacji podatkowej, w którym zawarte są przepisy w sprawie naliczania odsetek. Gdyby taki obwiązek finansowy nie wynikał z przepisów ustaw, nie byłoby możliwości jego „kreowania” i nakładania na podmioty prawa w wyniku wykładni rozszerzającej bądź analogii. W aktualnie obowiązującym porządku prawnym brak jest podmiotu upoważnionego do wydawania wiążącej wykładni przepisów prawa.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
