Szybsza legalizacja pobytu dla obywateli państw wysokorozwiniętych

Trwają prace nad gruntowną zmianą zasad legalizacji pobytu dla obywateli wybranych państw wysokorozwiniętych. Projektowane przepisy mają wprowadzić mechanizm tzw. milczącego zakończenia postępowania w sprawach o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który ma pozwolić na jego uzyskanie w ciągu 60 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji opublikowało projekt z 3 lipca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach (dalej: projekt ustawy). Zmiany w nim proponowane są elementem realizacji założeń dokumentu „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025–2030”, przyjętego przez Radę Ministrów 15 maja 2024 r. Celem rozwiązania jest skrócenie czasu oczekiwania na decyzję administracyjną w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemców pochodzących z państw wysokorozwiniętych, odciążenie urzędów wojewódzkich oraz zwiększenie atrakcyjności Polski jako miejsca lokowania inwestycji i prowadzenia działalności gospodarczej.

Milczące zakończenie postępowania – nowe rozwiązanie

Projekt zakłada „milczące zakończenie postępowania”. Mechanizm wprowadzony do projektu przewiduje, że jeżeli organ administracji nie zakończy postępowania w określonym terminie i nie wystąpią przeszkody prawne, sprawa zostanie uznana za zakończoną w sposób pozytywny.

W przypadku zezwoleń na pobyt czasowy termin ten ma wynosić 60 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. Jeżeli wniosek będzie wymagał uzupełnienia braków formalnych, termin zacznie biec od dnia ich usunięcia. Jednocześnie wojewoda będzie miał tylko 7 dni na wezwanie cudzoziemca do uzupełnienia braków formalnych, co ma zapobiegać sztucznemu wydłużaniu procedury.

Rozwiązanie będzie stosowane wyłącznie w postępowaniach prowadzonych przez wojewodów, nie obejmie natomiast postępowań odwoławczych prowadzonych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Kraje, które obejmie procedura „milczącego załatwienia sprawy”

Mechanizm będzie skierowany do obywateli wybranych państw trzecich charakteryzujących się wysokim poziomem rozwoju gospodarczego oraz niskim ryzykiem migracyjnym. Ostateczną listę państw określi Rada Ministrów w drodze rozporządzenia.

W uzasadnieniu do projektu wskazane są aktualnie takie kraje jak:

• Związek Australijski,
• Japonia,
• Republika Korei,
• Stany Zjednoczone Ameryki,
• Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej.

Przy wyborze państw uwzględnione zostaną między innymi poziom rozwoju gospodarczego, wysokość produktu krajowego brutto na mieszkańca, przynależność do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz dane dotyczące ryzyka migracyjnego.

Nowe przepisy będą dotyczyć wyłącznie państw, których obywatele korzystają z ruchu bezwizowego na terenie Unii Europejskiej oraz wobec których nie występują szczególne zagrożenia związane z bezpieczeństwem, terroryzmem lub problemami z realizacją decyzji powrotowych.

Zezwolenia, które obejmie procedura „milczącego zakończenia postępowania”

Zgodnie z projektem ustawy milczące zakończenie postępowania będzie mogło znaleźć zastosowanie między innymi w przypadku:

• zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,
• zezwolenia na pobyt czasowy dla pracowników wysoko wykwalifikowanych,
• zezwolenia w celu prowadzenia działalności gospodarczej,
• zezwolenia w celu kształcenia się na studiach,
• zezwolenia w celu prowadzenia badań naukowych,
• zezwolenia w celu odbycia stażu lub wolontariatu.

Nie obejmie natomiast między innymi zezwoleń dotyczących ofiar handlu ludźmi, pobytów krótkotrwałych, pracy sezonowej oraz części procedur wymagających dodatkowych działań administracyjnych lub składania dokumentów w formie papierowej.

Jednym z powodów ograniczenia zakresu zmian jest konieczność zapewnienia pełnej obsługi elektronicznej postępowań objętych nowym mechanizmem. Wnioski kwalifikujące się do uproszczonej procedury mają być składane za pośrednictwem Modułu Obsługi Spraw.

Projekt ustawy przewiduje jednak dalsze prowadzenie niezbędnych sprawdzeń dotyczących cudzoziemców. Milczące zakończenie postępowania nie nastąpi między innymi wtedy, gdy dane osoby znajdują się w Systemie Informacyjnym Schengen, gdy konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych konsultacji albo gdy pojawią się informacje wskazujące na zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego. Ponadto, jeżeli po wydaniu dokumentu pobytowego zostaną ujawnione okoliczności wskazujące na zagrożenie, wojewoda będzie mógł cofnąć udzielone zezwolenie, a decyzji tej zostanie nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

Wejście w życie i przepisy przejściowe

Do postępowań w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowych przepisów, zastosowanie będą miały przepisy dotychczasowe.

Ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia.

Magdalena Sybilska-Bonicka

specjalista z zakresu prawa pracy, prawnik, redaktor MONITORA prawa pracy i ubezpieczeń, wieloletni praktyk, trener biznesu i były wykładowca akademicki z zakresu prawa pracy