Wyrok SN z dnia 13 kwietnia 2026 r., sygn. II USKP 150/26
Przedawnienie należności z tytułu składek, uregulowane w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, skutkuje wygaśnięciem zobowiązania składkowego w całości lub w części z mocy prawa (art. 31 tej ustawy w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej), a nie jedynie powstaniem zarzutu dłużnika. Przy ustalaniu wysokości zobowiązania przenoszonego na spadkobiercę decyzją ZUS organ rentowy oraz sąd ubezpieczeń społecznych obowiązani są z urzędu zbadać, czy należności składkowe za poszczególne okresy objęte decyzją nie uległy przedawnieniu, z uwzględnieniem reguły intertemporalnej wynikającej z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców: do należności nieprzedawnionych do dnia 1 stycznia 2012 r. stosuje się 5-letni termin przedawnienia liczony od tej daty, z zastrzeżeniem wcześniejszego upływu terminu według przepisów dotychczasowych (art. 27 ust. 2), a na ustalony w ten sposób termin wpływają okresy zawieszenia wymienione w art. 24 ust. 5a–5f ustawy systemowej, w tym okres zawarcia umowy o rozłożenie należności na raty oraz okres postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Niespełnienie warunków umorzenia określonych w ustawie o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (ustawa abolicyjna) z powodu śmierci płatnika przed wydaniem decyzji wykonawczej (art. 1 ust. 13 pkt 1 ustawy abolicyjnej) nie wyłącza stosowania przepisów o przedawnieniu do należności objętych uprzednią decyzją warunkową (art. 1 ust. 8 ustawy abolicyjnej) i nie przywraca ich wymagalności, jeżeli do chwili śmierci płatnika doszło do wygaśnięcia tych należności wskutek przedawnienia.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła przeniesienia odpowiedzialności na spadkobiercę (Z.P.) za nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, powstałe w związku z prowadzoną przez jego zmarłą żonę (M.P.) działalnością gospodarczą. Wysokość zobowiązania objętego decyzją ZUS ustalono na kwotę 151.814,96 zł i obejmowała ona zaległości sięgające 2005 r., w tym należności za okres od marca 2005 r. do 28 lutego 2009 r.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
