Interpretacja indywidualna z dnia 13 maja 2026 r., Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, sygn. 0114-KDIP4-3.4012.153.2026.2.AAR
Sprzedaż udziału w nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego, mimo nabycia drogą komunalizacji, podlega opodatkowaniu VAT, jeśli działania obejmują cywilnoprawny obrót mieniem, uznawanym za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT.
Interpretacja indywidualna - stanowisko nieprawidłowe
Szanowni Państwo,
stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego zdarzenia przyszłego w podatku od towarów i usług jest nieprawidłowe.
Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
9 marca 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy skutków podatkowych sprzedaży udziału w działce nr 1/4. Uzupełnili go Państwo pismem z 13 kwietnia 2026 r. (wpływ 13 kwietnia 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Gmina (...) (dalej również „Gmina” lub „Wnioskodawca”) jest właścicielem ½ udziału w prawie własności działki o numerze ewidencyjnym 1/4 (dalej „Działka”), opisanej księgą wieczystą (…), znajdującej się w obrębie (...). Współwłaścicielami posiadającymi łącznie drugie ½ udziału w Działce są osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej.
Działka 1/4 została wydzielona z dawnej działki 1/1, w stosunku do której Gmina nabyła prawo własności na podstawie decyzji Wojewody (...) nr (...) z 23 grudnia 2013 r., w drodze komunalizacji mienia Skarbu Państwa.
Teren, na którym zlokalizowana jest Działka jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego („mpzp”).
Decyzją Burmistrza Gminy (...) wydaną m.in. na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), dawna działka 1/1 została podzielona na działki 1/3 o powierzchni 0,0516 ha (przeznaczoną zgodnie z ustaleniami planu miejscowego pod poszerzenie drogi publicznej) oraz 1/4 o powierzchni 3,9580 ha (przeznaczoną zgodnie z planem miejscowym pod zabudowę usługową na działkach zadrzewionych - symbol 2Uz). Celem podziału było więc wyłącznie wyodrębnienie z dawnej działki 1/1 tej jej części, która ma służyć realizacji celów publicznych (poszerzenie drogi gminnej).
Nabycie przez Gminę udziału we współwłasności Działki nastąpiło, z mocy prawa 1 lipca 2000 r., na podstawie przepisów art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 826), co stwierdził Wojewoda (...) decyzją nr (...) wydaną na wniosek Gminy.
W szczególności udział ten nie został przez Gminę nabyty w celu dalszej odsprzedaży. Nabycie miało ponadto charakter nieodpłatny, w związku z czym nie wiązało się z prawem do odliczenia przez Wnioskodawcę podatku naliczonego z tego tytułu.
Na Działce znajduje się dawne siedlisko, na które składa się budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze, obecnie zaniedbane i nienadające się do użytku, przeznaczone do rozbiórki. Ponadto, posadowione są na niej także słupy napowietrznej linii energetycznej wysokiego napięcia, stanowiącej własność przedsiębiorstwa energetycznego (...).
Działka nie stanowi mienia, którym Gmina mogłaby rozporządzać samodzielnie (z uwagi na prawa pozostałych współwłaścicieli), nie jest w żaden sposób przez nią używana, nie jest także przedmiotem najmu, dzierżawy, nie została na niej ustanowiona służebność, w związku z czym posiadany udział nie stanowi źródła jakichkolwiek przychodów dla Gminy.
Wydzielona zgodnie z zapisami mpzp działka 1/4 (przeznaczona pod zabudowę usługową na działkach zadrzewionych - oznaczenie w mpzp 2Uz) zostanie wystawiona na sprzedaż. Tym samym, Gmina zamierza zbyć swój udział w tej części nieruchomości uregulowanej w (...) (pozostałą część stanowi działka 1/3 przeznaczona pod drogę publiczną) w drodze przetargu nieograniczonego. Jednocześnie, Wnioskodawca nie ponosi i nie zamierza ponosić w odniesieniu do opisanej nieruchomości jakichkolwiek wydatków mających na celu podniesienie jej atrakcyjności dla potencjalnych nabywców oraz nie podejmuje jakichkolwiek aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami, które byłyby ukierunkowane na zbycie Działki po podziale na korzystnych warunkach. Nie planuje także dokonywać przed sprzedażą rozbiórki obiektów tworzących dawne siedlisko.
A zatem, Wnioskodawca zamierza zbyć udział w Działce po podziale wyłącznie w ramach realizacji posiadanych uprawnień właścicielskich. Czynności w tym zakresie nie będą podejmowane przez Gminę w sposób zorganizowany, ustrukturyzowany, mający na celu uzyskanie jak najwyższego przychodu ze sprzedaży, lecz wynikają z występowania obiektywnych przesłanek, w szczególności w postaci braku możliwości efektywnego zagospodarowania przez Gminę Działki po podziale w inny sposób.
Pytanie
Czy planowane przez Wnioskodawcę zbycie udziału w wydzielonej Działce (nr 1/4) będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Państwa stanowisko w sprawie
W ocenie Wnioskodawcy, planowane zbycie udziału we współwłasności działki 1/4 przedstawione w opisie zdarzenia przyszłego nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT, gdyż w odniesieniu do tej transakcji Gmina nie będzie posiadała statusu podatnika VAT.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.; dalej „ustawa o VAT”), opodatkowaniu tym podatkiem podlega m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przez dostawę towarów, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy VAT). Z kolei za świadczenie usług - stosownie do art. 8 ust. 1 - uznaje się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ustawy.
Należy jednak zaznaczyć, że wskazane powyżej czynności podlegają opodatkowaniu VAT jedynie wówczas, gdy są dokonywane przez podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy. Aby zatem określić, czy rozważana przez Gminę transakcja będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy w odniesieniu do zbycia udziału w Działce po podziale Gmina będzie posiadać status podatnika VAT.
Zgodnie zaś z definicją zawartą w przywołanych powyżej przepisach, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Za działalność gospodarczą na gruncie VAT uznaje się natomiast wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność ta obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
A zatem, w świetle powyższego, aby określona czynność dokonywana przez dany podmiot mogła zostać uznana za dokonaną przez podatnika a tym samym mogła podlegać opodatkowaniu VAT, musi zostać wykonana przez taki podmiot w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT. Dokonywanie natomiast określonych czynności poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w odniesieniu do tych czynności.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego („NSA”) z 16 marca 2022 r., sygn. akt I FSK 1413/19 czy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego („WSA”) w Krakowie z 29 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Kr 955/24. Sądy wskazują ponadto, iż „nawet jeśli jakaś czynność jest dokonywana przez podmiot mający status podatnika podatku VAT w ogóle, to będzie ona podlegała opodatkowaniu tym podatkiem jedynie wówczas, gdy zostanie dokonana w okolicznościach pozwalających na przypisanie jej cech działalności gospodarczej, a zatem jeśli będzie miała ona charakter profesjonalny i ciągły” (tak NSA w wyroku z 10 maja 2012 r. sygn. I FSK 1010/11). W szczególności, fakt rejestracji danego podmiotu jako podatnika VAT nie powoduje więc automatycznie, że powinien on być postrzegany jako podatnik w odniesieniu do całego zakresu swojej aktywności.
W konsekwencji, określenie czy dany podmiot dokonując odpłatnego zbycia posiadanych składników majątku działa w charakterze podatnika w rozumieniu ustawy o VAT wymaga ustalenia, czy jego działalność w tym zakresie ma charakter zorganizowany i profesjonalny, czy taka osoba lub podmiot podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez przedsiębiorców. W odniesieniu do obrotu nieruchomościami przejawem takiej profesjonalnej aktywności może być w szczególności nabycie terenu przeznaczonego pod zabudowę, zlokalizowanego w atrakcyjnej dla potencjalnych nabywców okolicy, podzielenie go na mniejsze działki, wydzielenie dróg wewnętrznych, uzbrojenie, uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy, podejmowanie aktywnych działań marketingowych w celu uzyskania jak najwyższej ceny czy inne podobne działania. Będą one co do zasady świadczyć o profesjonalnym charakterze podejmowanych czynności, a w efekcie należy je uznać za element działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Przy czym, na tego rodzaju profesjonalną aktywność wskazywać musi ciąg konkretnych okoliczności, nie zaś stwierdzenie wystąpienia jedynie pojedynczych z nich.
Z kolei czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności przez określoną osobę lub podmiot same w sobie nie mogą zostać uznane za przejaw prowadzonej działalności gospodarczej. Przykładem takiego działania będzie w szczególności wyzbycie się przez daną osobę lub podmiot posiadanych składników majątku, które są dla nich zbędne, nie przynoszą korzyści, nie są wykorzystywane do prowadzenia działalności i nie zostały nabyte w tym celu.
Jak wynika m.in. z orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10 (Słaby, Kuć), kryterium rozróżnienia pomiędzy czynnościami wykonywanymi poza działalnością gospodarczą, a tymi które taką działalność stanowią, nie jest przy tym ani liczba transakcji czy długość okresu, w jakim te transakcje następują, ani też wysokość osiągniętych z ich tytułu przychodów. Każdy z wymienionych elementów może bowiem odnosić się także do zwykłego rozporządzania majątkiem przez daną osobę czy podmiot. Z orzecznictwa Trybunału jak i polskich sądów administracyjnych można więc wyprowadzić wniosek, że dokonywana w ramach działalności gospodarczej i w efekcie objęta opodatkowaniem VAT będzie taka sprzedaż, która polega na zbywaniu lub wykorzystywaniu własności dóbr materialnych lub niematerialnych dla celów zarobkowych, w sposób ciągły i zorganizowany, w celu stałego osiągania zysku.
Tym samym, o działaniu danego podmiotu w odniesieniu jako podatnika podatku od towarów i usług można mówić tylko w przypadku zaangażowania przez niego środków właściwych dla obrotu profesjonalnego, czyli wykraczających poza samo gospodarowanie majątkiem własnym. Czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą natomiast być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej, niezależnie od liczby transakcji, ich wartości czy czasu trwania. Aby daną czynność uznać za dokonaną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej należy wykazać, że w momencie jej realizacji dany podmiot miał zamiar dokonywać takich czynności w sposób profesjonalny i zorganizowany, z intencją i w celu osiągnięcia jak najwyższego zysku z tego tytułu. A więc, w przypadku sprzedaży gruntu czy też udziału w gruncie należy wziąć pod uwagę w jakim celu i w jakich okolicznościach zostały one nabyte, jak nieruchomość była wykorzystywana w czasie, gdy była w posiadaniu (współwłasności) danego podmiotu oraz jakie działania podmiot ten podejmował w celu zbycia posiadanej nieruchomości lub udziału.
W rozpatrywanym przypadku, udział w Działce został nabyty przez Gminę w drodze komunalizacji mienia Skarbu Państwa. Przypadający Skarbowi Państwa udział własności w Nieruchomości, z której została wydzielona Działka, z uwagi na nieprzekazanie go ostateczną decyzją do Zasobu Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, z mocy prawa stał się własnością Gminy (art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa), a więc w sposób od niej niezależny. Gmina złożyła wniosek do Wojewody (...) o stwierdzenie nabycia udziału w nieruchomości uregulowanej w (...) z uwagi na zasady prowadzenia właściwej gospodarki mieniem gminnym, niezłożenie tego wniosku oznaczałoby zaniechanie obowiązku regulacji stanu prawnego gruntów (art. 25 ust. 2 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Gmina nie dokonywała selekcji i wyboru nieruchomości, którą pozyska w celu uzyskania z niej jak największych dochodów. Wręcz przeciwnie, z uwagi na występującą współwłasność, Gmina nie może w żaden sposób swobodnie zarządzać Działką.
Nieruchomość ta nie była i nie jest wykorzystywana przez Gminę w celach zarobkowych, w szczególności nie była przedmiotem najmu lub dzierżawy, nie została też na niej ustanowiona służebność. Przez cały czas posiadania udziału mającego być przedmiotem sprzedaży, Gmina nie podejmowała żadnych działań mających na celu zwiększenie atrakcyjności Działki (udziału) dla potencjalnych nabywców. Jedyną czynnością jaka została wykonana w odniesieniu do tej nieruchomości jest jej podział w celu wyłączenia z Działki przed jej sprzedażą części gruntu przeznaczonego na poszerzenie drogi publicznej, a więc na realizację zadań własnych Gminy. Czynność ta w żadnym wypadku nie ma na celu i nie będzie skutkować zwiększeniem atrakcyjności nieruchomości i możliwej do uzyskania ceny sprzedaży, a ma jedynie charakter formalny i porządkowy. Ponadto, zbycie posiadanego przez Gminę udziału w Działce po podziale dokonane zostanie w formie przetargu, a więc w sposób sformalizowany i określony odpowiednimi przepisami.
Jedynym działaniem jakie Wnioskodawca podejmie w celu zbycia udziału będzie więc zamieszczenie informacji o przetargu. Nie będzie natomiast podejmować jakichkolwiek aktywnych działań marketingowych czy promocyjnych mających na celu uzyskanie jak najlepszej ceny.
Tym samym, w ocenie Wnioskodawcy, sprzedaż przez Gminę udziału w Działce po podziale nie będzie stanowić działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, a tym samym Gmina nie będzie z tytułu tej transakcji występowała jako podatnik VAT. W odniesieniu do udziału we współwłasności Działki po podziale Gmina będzie bowiem pełnić wyłącznie funkcje właścicielskie, których wykonywanie - w tym w postaci zbycia - nie stanowi działań podejmowanych w sposób zorganizowany i ciągły w celu uzyskania stałego źródła przychodów. Zbycie nabytego w drodze komunalizacji udziału w nieruchomości, która nie była przez Gminę nigdy wykorzystywana na potrzeby działalności gospodarczej, w sytuacji gdy w związku z tą sprzedażą Gmina nie będzie podejmować aktywnych działań marketingowych typowych dla profesjonalnych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami, mieści się w zakresie zwykłego zarządu mieniem znajdującym się w jej zasobach komunalnych. Tym samym, Wnioskodawca stoi na stanowisku, że planowana sprzedaż udziału nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.
Warto tu również przywołać orzeczenie NSA z 5 grudnia 2014 r. sygn. akt I FSK 1547/14, w którym sąd podkreślił, że warunkiem koniecznym opodatkowania czynności wykonywanych przez gminę nie jest sam fakt bycia przez nią podatnikiem VAT, ale występowanie w roli podatnika w odniesieniu do konkretnej transakcji wchodzącej w zakres działalności gospodarczej gminy. Analizowany przez NSA stan faktyczny (analogiczny do będącego podstawą niniejszego wniosku) dotyczył sytuacji gdy przejęcie własności poprzez nabycie z mocy prawa oraz w drodze spadkobrania było niezależne od woli gminy. Jako że część pozyskanego w ten sposób mienia nigdy nie była wykorzystywana przez gminę w jakiejkolwiek działalności, gmina zamierzała dokonać jego odpłatnego zbycia. W przywołanym orzeczeniu NSA zaznaczył, że „Gmina nie pozyskała mienia w konkretnym celu, np. prowadzenia działalności gospodarczej, zaś samo nieodpłatne nabycie mienia i jego posiadanie nie jest wystarczające do uznania, iż konstytuuje ono działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy VAT. Przedmiotowe nieruchomości nigdy nie były wykorzystywane do prowadzenia czynności handlowych, wytwórczych czy usługowych, a Gmina pełniła jedynie funkcje właścicielskie.” W konsekwencji NSA, uznał iż odpłatne zbycie nieruchomości przez jednostkę samorządu terytorialnego w takim stanie faktycznym nie podlega opodatkowaniu VAT. W rozpatrywanym przez sąd przypadku przedmiotem zbycia była wprawdzie nieruchomość a nie udział w jej współwłasności, niemniej różnica ta pozostaje bez wpływu na ocenę, czy czynność taka jest dokonywana w ramach działalności gospodarczej czy też poza tą działalnością.
Bez znaczenia dla omawianego zagadnienia jest też to, czy dokonując planowanego zbycia Gmina będzie działać w charakterze organu władzy publicznej zgodnie z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Punktem wyjścia do oceny, czy dana czynność dokonywana przez jednostkę samorządu terytorialnego podlega opodatkowaniu VAT czy też nie, jest ustalenie czy stanowi ona element działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Jeśli tak, dopiero kolejnym krokiem powinna być weryfikacja, czy w danym przypadku może znaleźć zastosowanie wyłączenie statusu podatnika przewidziane w art. 15 ust. 6 ustawy, dotyczące czynności podejmowanych przez gminę jako organ administracji publicznej. Jeśli jednak pierwszy test wykaże, że określona czynność jest wyłącznie formą rozporządzania przez gminę majątkiem komunalnym i nie stanowi działalności gospodarczej, wówczas analiza przesłanek wynikających z art. 15 ust. 6 ustawy o VAT jest bezprzedmiotowa. Konstatacja, że w danym przypadku nie mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, sama w sobie jest wystarczająca do uznania, że dokonywana przez gminę czynność nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT. Nie jest więc konieczna weryfikacja przesłanek wyłączenia wskazanych w art. 15 ust. 6 ustawy.
Podsumowując więc, zdaniem Wnioskodawcy, planowana przez Gminę sprzedaż udziału w nieruchomości, który nabyła ona z mocy prawa i której to nieruchomości nigdy nie wykorzystywała w jakikolwiek sposób na cele prowadzonej działalności gospodarczej, jako czynność niestanowiąca również sama w sobie takiej działalności, a tym samym dokonywana przez podmiot niebędący w odniesieniu do tej czynności podatnikiem VAT, nie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”:
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy:
Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W ujęciu tego przepisu, pojęcie „dostawa towarów” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, np.: sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego - aportu.
Stosownie do art. 2 pkt 6 i 22 ustawy:
Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o:
6) towarach - rozumie się przez to rzeczy i ich części, a także wszelkie postacie energii;
22) sprzedaży - rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów.
Towarem jest także udział w prawie własności. Jest to zgodne z normami unijnymi, bowiem w myśl art. 15 ust. 2 Dyrektywy 2006/11/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347 z 11 grudnia 2006 r. s. 1 ze zm.), zwanej dalej „Dyrektywą 2006/11/WE”:
Państwa członkowskie mogą uznać za rzeczy:
1) określone udziały w nieruchomości,
2) prawa rzeczowe dające ich posiadaczowi prawo do korzystania z nieruchomości,
3) udziały i inne równoważne udziałom tytuły prawne dające ich posiadaczowi prawne lub faktyczne prawo własności lub posiadania nieruchomości lub jej części.
Na podstawie definicji zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy, zbycie udziału w nieruchomości, dokonywane przez podatnika, traktowane jest jako czynność odpłatnej dostawy towarów, o której stanowi art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającej opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Nie każdą jednak czynność stanowiącą dostawę towarów, w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, można uznać za czynność opodatkowaną. Aby dana czynność była opodatkowana podatkiem od towarów i usług, musi być wykonana przez podmiot, który w ramach tej czynności jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy:
Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Według ust. 2 powołanego artykułu:
Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Należy zauważyć, że w świetle art. 15 ust. 6 ustawy:
Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Z cyt. wyżej art. 15 ust. 6 ustawy wynika, że wyłączenie przewidziane w tym przepisie dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej oraz odnosi się tylko do tych czynności, które związane są z realizacją zadań nałożonych na te podmioty przepisami prawa, do realizacji których zostały one powołane.
Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 Dyrektywy 2006/11/WE, zgodnie z którym:
Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.
Jednakże w przypadku, gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji.
W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.
Wskazać należy, że pośród czynności wymienionych w rzeczonym załączniku I do Dyrektywy 2006/11/WE nie znajduje się dostawa gruntu czy inna forma działalności na rynku nieruchomości.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to zatem wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy, itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Tylko w tym zakresie ich czynności mają bowiem charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Dokonując wykładni powołanego wyżej przepisu art. 15 ust. 6 ustawy, należy rozgraniczyć sferę imperium, która jest wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług od sfery dominium, w której stosownie do wskazanych wyżej przepisów, organy powinny być traktowane jak podatnicy tego podatku. Podatnikiem podatku od towarów i usług jest więc również organ władzy publicznej, jeżeli w stosunku do określonej czynności lub transakcji zachowuje się jak podmiot gospodarczy. Z tego właśnie względu, ustawodawca uznał w art. 15 ust. 6 ustawy, że organy nie są podatnikami w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych. Powyższy przepis nie jest samodzielną podstawą do określenia, kiedy organ władzy publicznej jest podatnikiem VAT. Nie można go bowiem interpretować w oderwaniu od wynikającej z art. 15 ust. 1 ustawy definicji podatnika jako podmiotu wykonującego działalność gospodarczą w rozumieniu ust. 2 tego artykułu, przy czym działalność ta musi być wykonywana samodzielnie - we własnym imieniu i na własny rachunek. Jak wynika z powyższego, wyłączenie organów władzy publicznej z kategorii podatnika ma charakter wyłącznie podmiotowo-przedmiotowy.
W świetle wskazanych unormowań jednostki samorządu terytorialnego na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwoistym charakterze:
- podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nie odrębnymi przepisami prawa, oraz
- podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.
Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1153 ze zm.):
Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność.
Natomiast zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów.
W myśl art. 7 ust. 1 ww. ustawy:
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy.
W świetle art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 399):
Do gminnego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności gminy i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego gminy.
Jak stanowi art. 13 ust. 1 ww. ustawy o gospodarce nieruchomościami:
Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W szczególności nieruchomości mogą być przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w trwały zarząd, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wkłady niepieniężne (aporty) do spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji.
Nieruchomości pozostające w zasobie gminnym a nieużyteczne dla celów publicznych, w ramach realizacji strategii zarządzania mieniem komunalnym, również w odległej perspektywie czasowej, powinny zostać trwale rozdysponowane, by nie obciążać jednostki samorządowej kosztami ich utrzymania.
Kwestie dotyczące stosunków cywilnoprawnych między podmiotami, w tym kwestie dotyczące przeniesienia własności nieruchomości, reguluje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.), zwana dalej: Kodeks cywilny.
Zgodnie z art. 535 Kodeksu cywilnego:
Przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę.
W myśl art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego:
Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.
Jak wynika z opisu sprawy, są Państwo właścicielem ½ udziału w prawie własności działki o numerze ewidencyjnym 1/4 (Działka). Teren, na którym zlokalizowana jest Działka, jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Działka nr 1/4 została wydzielona z dawnej działki 1/1, w stosunku do której nabyli Państwo prawo własności na podstawie decyzji Wojewody (...) z 23 grudnia 2013 r., w drodze komunalizacji mienia Skarbu Państwa. Nabycie przez Państwa udziału we współwłasności Działki nastąpiło, z mocy prawa 1 lipca 2000 r., na podstawie przepisów art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Nabycie miało ponadto charakter nieodpłatny, w związku z czym nie wiązało się z prawem do odliczenia przez Państwa podatku naliczonego z tego tytułu.
Decyzją Burmistrza Gminy (...), dawna działka 1/1 została podzielona na działki 1/3 (przeznaczoną zgodnie z ustaleniami planu miejscowego pod poszerzenie drogi publicznej) oraz 1/4 (przeznaczoną zgodnie z planem miejscowym pod zabudowę usługową na działkach zadrzewionych - symbol 2Uz).
Na Działce znajduje się dawne siedlisko, na które składa się budynek mieszkalny oraz budynki gospodarcze, obecnie zaniedbane i nienadające się do użytku, przeznaczone do rozbiórki. Ponadto, posadowione są na niej także słupy napowietrznej linii energetycznej wysokiego napięcia, stanowiącej własność przedsiębiorstwa energetycznego (...).
Wydzielona zgodnie z zapisami mpzp działka 1/4 (przeznaczona pod zabudowę usługową na działkach zadrzewionych - oznaczenie w mpzp 2Uz) zostanie wystawiona na sprzedaż. Tym samym, zamierzają Państwo zbyć swój udział w tej Działce w drodze przetargu nieograniczonego.
Działka nie jest w żaden sposób przez Państwa używana, nie jest także przedmiotem najmu, dzierżawy, nie została na niej ustanowiona służebność, w związku z czym posiadany udział nie stanowi źródła jakichkolwiek przychodów dla Państwa. Nie ponoszą i nie zamierzają Państwo ponosić w odniesieniu do Działki jakichkolwiek wydatków mających na celu podniesienie jej atrakcyjności dla potencjalnych nabywców oraz nie podejmują jakichkolwiek aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami, które byłyby ukierunkowane na zbycie Działki po podziale na korzystnych warunkach. Nie planują Państwo dokonywać przed sprzedażą rozbiórki obiektów tworzących dawne siedlisko.
Państwa wątpliwości dotyczą tego, czy planowane przez Państwa zbycie udziału w działce nr 1/4 będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Analiza opisu sprawy oraz powołanych regulacji prowadzi do wniosku, że planowana przez Państwa jako Gminę sprzedaż udziału w działce nr 1/4 wyczerpuje przesłanki do uznania tej czynności za podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 ustawy - transakcja zbycia w drodze przetargu nieograniczonego ww. udziału w nieruchomości będzie niewątpliwie czynnością cywilnoprawną (nie zaś publicznoprawną).
Należy podkreślić, że sposób, w jaki jednostka samorządu terytorialnego weszła w posiadanie majątku będącego przedmiotem zbycia, nie wyłącza możliwości zakwalifikowania późniejszej jego dostawy jako działalności gospodarczej. Tym samym, dokonywanie transakcji mieniem, również nabytym w drodze komunalizacji, nie jest związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności. Brak tu podstaw do stwierdzenia, że sprzedaż taka odbywać się będzie wyłącznie w ramach uprawnień właścicielskich, gdyż mienie gminne nie ma charakteru prywatnego a publiczny, a jego zbywanie nie służy realizacji celów prywatnych, lecz publicznych. Gmina działająca na rynku, poprzez szerokie kompetencje w zakresie gospodarki gruntami oraz gospodarki komunalnym zasobem mieszkaniowym, może kształtować i wpływać na rynek nieruchomości, ma też istotny wpływ na kształtowanie polityki przestrzennej. Gmina oddziałuje na lokalny rynek nieruchomości zarówno od strony popytowej jak i podażowej. Występuje na rynku w roli właściciela i zarządcy nieruchomości, zbywcy bądź nabywcy praw do nieruchomości (dotyczy to również praw najmu i dzierżawy) czy zleceniodawcy usług dla podmiotów działających na rynku. Przy odpowiednim poziomie aktywności może w widoczny sposób wpływać na kształtowanie się cen na rynku lokalnym. Powyższe pozwala uznać, że gmina na rynku obrotu nieruchomościami ma pozycję taką jak przedsiębiorca, który z tego tytułu uzyskuje stałe dochody (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt I FSK 2137/18). Gmina zatem w tym zakresie powinna być traktowana jako podatnik VAT prowadzący działalność handlową nieruchomościami, będącą formą gospodarowania zasobami gminnymi.
Ze względu na pozycję gminy jako podmiotu wpływającego znacznie na rynek nieruchomości i spełniającego w tym zakresie warunki postrzegania jako podatnika, dokonywanie przez gminę obrotu nieruchomościami, również tymi nabytymi w drodze tzw. komunalizacji mienia państwowego, należy kwalifikować jako działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy.
Zatem o braku wykonywania działalności gospodarczej nie może świadczyć jedynie to, że wskazali Państwo, że czynności w tym zakresie nie będą podejmowane przez Państwa w sposób zorganizowany, ustrukturyzowany, mający na celu uzyskanie jak najwyższego przychodu ze sprzedaży, lecz wynikają z występowania obiektywnych przesłanek, w szczególności w postaci braku możliwości efektywnego zagospodarowania przez Państwa Działki po podziale w inny sposób.
Kluczowego znaczenia dla zakwalifikowania planowanej przez Państwa sprzedaży jako niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT nie będzie miało również, że nie podejmują Państwo aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami, które byłyby ukierunkowane na zbycie Działki po podziale na korzystnych warunkach. Powyższe nie stanowi przeszkody do uznania Państwa za podatnika podatku VAT z tytułu sprzedaży nieruchomości.
Dla kwalifikowania Państwa jako wykonującej działalność gospodarczą istotne znaczenie ma to, że Państwo jako Gmina - w zakresie czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych, tj. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych) - jako osoba prawna podlegają obowiązkowi podatkowemu na zasadach ogólnych. W tym zakresie bowiem, wykonywane przez Państwa czynności będą miały charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Jednocześnie należy wskazać, że planowana przez Państwa czynność, opisana we wniosku, nie będzie podlegała wyłączeniu z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy. Organy władzy publicznej nie są uznawane za podatników w zakresie czynności, które mieszczą się w ramach zadań, dla realizacji których zostały one powołane, dodatkowo pod warunkiem, że czynności te nie są wykonywane na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. W przypadku dostawy nieruchomości za odpłatnością (w tym sprzedaży udziału w nieruchomości) nie są realizowane zadania, dla realizacji których organy te zostały powołane. Państwa działania w tym przypadku będą tożsame z działaniami każdego innego podmiotu dokonującego dostawy nieruchomości.
Tym samym uznanie, że sprzedaż udziału w działce nr 1/4 jest wyłączona z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy prowadziłoby do znaczących zakłóceń konkurencji w stosunku do innych podmiotów gospodarczych, dla których sprzedaż nieruchomości jest czynnością podlegającą opodatkowaniu.
Mając na uwadze opis sprawy oraz powołane przepisy należy stwierdzić, że planowana przez Państwa jako Gminę sprzedaż udziału w działce nr 1/4, będzie stanowiła czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 7 ust. 1 ustawy, a Państwo wystąpią w tym przypadku w roli podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, wykonującego działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, a nie jako organ władzy publicznej i w konsekwencji nie mogą Państwo zastosować przepisu art. 15 ust. 6 ustawy.
Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem. Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, o ile rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. Zatem, należy zaznaczyć, że wydając przedmiotową interpretację oparłem się na wynikającym z treści wniosku opisie sprawy. W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Odnosząc się do przywołanych przez Państwa na potwierdzenie własnego stanowiska orzeczeń sądowych należy zauważyć, że wyroki sądów zapadają na gruncie unikalnego stanu faktycznego, odnoszącego się do różnych zdarzeń gospodarczych, i w zasadzie wyłącznie do niego się ograniczają. Wyroki są wydawane w indywidualnych sprawach i nie wiążą w sprawach innych podatników, co jest zrozumiałe zważywszy na różnorodność i odmienność okoliczności faktycznych występujących w każdej z indywidualnych spraw podlegających rozstrzygnięciu. Przytoczone orzeczenia potraktowałem jako element Państwa argumentacji, lecz nie mogą one mieć wpływu na ocenę prawną rozpatrywanej sprawy. Nie negując powołanych orzeczeń jako cennego źródła w zakresie wskazywania kierunków wykładni norm prawa podatkowego, należy zwrócić uwagę, że organ podatkowy jest zobowiązany traktować indywidualnie każdą sprawę. Tym samym, powołane wyroki nie mogą wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia przyjętego w przedmiotowej sprawie.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
- Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
- Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej:
1)z zastosowaniem art. 119a;
2)w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
3)z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
- Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej:
Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”).
Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA):
- w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo
- w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA).
Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji
Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
