Decyzja ZUS nr 291/2026 z dnia 6 lutego 2026 r., sygn. DI/200000/43/291/2026
Ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Na podstawie art. 34 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480 z późn. zm.) w związku z art. 83d ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Zakład) uznaje za prawidłowe stanowisko przedstawione we wniosku złożonym dnia 14 stycznia 2026 r. przez Panią ……….. (dalej: Przedsiębiorca) w sprawie możliwości ustalenia w bieżącym roku kalendarzowym podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym 14 stycznia 2026 r., uzupełnionym 26 i 30 stycznia 2026 r. oraz 02 lutego 2026 r., Przedsiębiorca wystąpił do Zakładu o wydanie interpretacji indywidualnej na podstawie art. 34 ustawy Prawo przedsiębiorców.
Opis stanu faktycznego (Przedsiębiorcy):
Przedsiębiorca wskazał, że korzystał z ulgi „mały ZUS plus" z kodem 059000 od 01.09.2021 r. do 31.08.2024 r. oraz wykorzystał dodatkowy bonus 12 miesięcy od 01.09.2024 r. do 31.08.2025 r. Następnie od 01.09.2025 r. do 31.12.2025 r. podlegał ubezpieczeniom z kodem 0510 00. Przedsiębiorca od 01.01.2026 r. spełnia pozostałe warunki uprawniające do prawa do ulgi „mały ZUS plus". Przedsiębiorca powziął wątpliwość czy niezależnie od tego czy wykorzystał w poprzednim okresie przed 01.01.2026 rokiem 36 miesięcy podlegania z kodem 059000, może ponownie od 01.01.2026 roku podlegać przez następne 36 miesięcy pod „mały ZUS plus"?
Przedsiębiorca w uzupełnieniu do złożonego wniosku pismem z dnia 26 stycznia 2026 r. poinformował, że:
· przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok 2025 nie przekroczył 120 000 zł,
· działalność była prowadzona przez cały rok 2025,
· nie wykonuje pozarolniczej działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej,
· nie prowadził w poprzednim roku kalendarzowym działalności twórczej lub artystycznej, działalności w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne bądź z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie prowadził działalności jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnik spółki jawnej, wspólnik spółki komandytowej lub partnerskiej, akcjonariusz prostej spółki akcyjnej wnoszący do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług, komplementariusz w spółce komandyto-akcyjnej, jako osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówki lub ich zespołu, na podstawie ustawy Prawo oświatowe,
· w poprzednim roku kalendarzowym nie miały do Przedsiębiorcy zastosowania przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i korzystania ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art.113 ust. 1 i 9 ustawy o podatku od towarów i usług.
Stanowisko Przedsiębiorcy:
Na podstawie informacji zamieszczonej na oficjalnej stronie ZUS z dnia 22 grudnia 2025 roku dotyczącej nowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla przedsiębiorców prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, Przedsiębiorca uważa, że może skorzystać z preferencji mały ZUS plus i przez okres 36 miesięcy począwszy od 01.01.2026 roku opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od podstawy 30% minimalnego wynagrodzenia. Przedsiębiorca przytacza tekst stanowiska ZUS („Od 1 stycznia 2026 r. Osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą będą mogły skorzystać z ulgi - „mały ZUS plus” według nowych zasad, które określają w jaki sposób należy liczyć okresy ulgi 36 miesięcy korzystania z ulgi „mały ZUS plus". Jeżeli prowadzisz pozarolniczą działalność gospodarczą i spełnisz warunki, aby skorzystać z ulgi „mały ZUS plus", to możesz począwszy od stycznia 2026 r. w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej płacić mniejsze składki przez 36 miesięcy kalendarzowych. Do okresów 36 miesięcy kalendarzowych ulgi i 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym odpowiednio korzystałeś z ulgi lub prowadziłeś pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień. Od stycznia 2026 r. możesz skorzystać z 36 miesięcy ulgi „mały ZUS plus" na nowych zasadach (tych, które obowiązują od 2026 r.) niezależnie od tego, czy wykorzystałeś ją przed 2026 rokiem, czy obecnie z niej korzystasz, czy też nigdy z niej nie korzystałeś. Pozostałe warunki, na podstawie których przedsiębiorcy mają prawo do ulgi „mały ZUS plus" się nie zmieniły.")
Przedsiębiorca zadał pytanie czy niezależnie od tego czy wykorzystał w poprzednim okresie 36 miesięcy podlegania ubezpieczeniom społecznym z kodem 059000 i skorzystania z dodatkowych 12 miesięcy bonusu z 2023 roku, może ponownie od 01.01.2026 roku na nowych zasadach korzystać z nowej puli 36 miesięcy podlegania ubezpieczeniom społecznym ZUS z kodem 059000?
Przedsiębiorca w pismach z dnia 30 stycznia 2026 r. i 02 lutego 2026 r. wyraził swoje stanowisko. Przedsiębiorca uważa, że może skorzystać od 01.01.2026 r. z ulgi „mały ZUS plus".
Analiza stanu faktycznego w świetle stanu prawnego:
Zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia, co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie (interpretacja indywidualna). Stosownie do art. 83d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 34 ust. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców, Zakład wydaje w drodze decyzji interpretacje indywidualne, o których mowa w art. 34 ustawy Prawo przedsiębiorców, wyłącznie w zakresie: obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym, zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz podstawy wymiaru tych składek.
Podkreślić należy, że w myśl art. 34 ust. 3 ustawy Prawo przedsiębiorców przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji przedstawia zaistniały stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie. Z przepisu tego wynika wymóg kompleksowości opisu stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego dokonanego przez przedsiębiorcę - Zakład nie może bowiem w trybie wydawania interpretacji indywidualnej prowadzić postępowania wyjaśniającego, w szczególności nie przeprowadza postępowania dowodowego. Granice sprawy wszczętej wniesieniem wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zakreślają jedynie ramy zaprezentowanego opisu stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Zakład związany jest dokonaną interpretacja wyłącznie w przypadku, gdy rzeczywisty stan faktyczny odpowiada w pełni stanowi faktycznemu lub zdarzeniu przyszłemu przedstawionemu we wniosku. Powyższe oznacza, iż to przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za wskazanie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego w sposób odmienny od rzeczywistego. W świetle powyższego, w trybie wydawania interpretacji indywidualnej Zakład nie dokonuje ustaleń w oparciu o zgromadzone w ZUS dane, a jedynie opiera się na stanie faktycznym zawartym we wniosku.
Zagadnienia dotyczące ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz zasady opłacania tych składek regulują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
W myśl art. 18 ust. 8 wskazanej ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób prowadzących działalność pozarolniczą stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.
Natomiast, z art. 18c ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że „podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, których roczny przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000,00 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych", uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym. Jednakże, podstawa wymiaru składek nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku. Ponadto, podstawę wymiaru składek ustala się na dany rok kalendarzowy po uprzednim ustaleniu przeciętnego miesięcznego dochodu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym, według wzoru z art. 18c ust. 4 cytowanej ustawy.
Jednocześnie, w art. 18c ust. 11 ustawy został zawarty katalog negatywnych przesłanek, uniemożliwiających osobie prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą skorzystanie z możliwości zastosowania prawa do ustalenia ww. podstawy wymiaru. W konsekwencji, przepisy art. 18c ust. 1 nie mają zastosowania do osób, które lub do których:
1) w poprzednim roku kalendarzowym miały zastosowanie przepisy dotyczące zryczałtowanego podatku dochodowego w formie karty podatkowej i korzystali ze zwolnienia sprzedaży od podatku od towarów i usług na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2025 r. poz. 775 z póżn. zm.),
2) spełniają warunki określone w art. 18a,
3) w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły pozarolniczą działalność gospodarczą przez mniej niż 60 dni kalendarzowych,
4) w poprzednim roku kalendarzowym także prowadziły pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2-5 tj.:
- działalność twórczą lub artystyczną,
- działalność w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne bądź z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych,
- były wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej,
- były akcjonariuszem prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług;
- były komplementariuszem w spółce komandytowo-akcyjnej,
- prowadzą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z póżn. zm.),
5) wykonują pozarolniczą działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej.
Powyższe oznacza, iż osoba prowadząca pozarolniczą działalność nie nabędzie prawa do zastosowania podstawy wymiaru składek ustalonej w oparciu o przeciętny miesięczny dochód uzyskany przez ww. osobę w poprzednim roku kalendarzowym, w sytuacji gdy spełni choć jedną z wymienionych powyżej przesłanek. Tym samym, obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od podstawy wymiaru w wysokości nie niższej niż ustalona na zasadach przedstawionych w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dla takiej osoby nie powstanie. Wówczas zasadne będzie ustalenie podstawy wymiaru składek na zasadach określonych w art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Ponadto, zgodnie z art. 18c ust. 11a - 11c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.,
11a) ubezpieczony, o którym mowa w ust. 1, może korzystać z uprawnienia do ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem maksymalnie przez 36 miesięcy kalendarzowych w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
11b) okres pierwszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczyna się od pierwszego miesiąca kalendarzowego, w którym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe była ustalona zgodnie z niniejszym artykułem. Okresy dalszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczynają się każdorazowo od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
11c) do okresów 36 miesięcy kalendarzowych i 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy, w którym ubezpieczony odpowiednio ustalał podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.
W świetle powyższego od 1 stycznia 2026 r. osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą może korzystać z ulgi „mały ZUS plus" maksymalnie przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Okres pierwszych 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczyna się od pierwszego miesiąca kalendarzowego prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i korzystania z ulgi „mały ZUS plus". Kolejny okres 60 miesięczny rozpoczyna się po upływie poprzedniego okresu 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Wskazana zasada korzystania z ulgi mały ZUS plus ma zastosowanie do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które spełniają ustawowe warunki do korzystania z ulgi określone w art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z treści złożonego wniosku wynika, że Przedsiębiorca korzystał z możliwości opłacania składek w wysokości ustalonej w oparciu o art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez okres 36 miesięcy oraz przez okres dodatkowych 12 miesięcy kalendarzowych w okresie od 01.09.2021 r. do 31.08.2025 r., a następnie opłacał składki na podstawie art. 18 ust. 8 ustawy. Ponadto, przychody Przedsiębiorcy z działalności gospodarczej w roku 2025 r. nie osiągnęły kwoty 120 000,00 oraz nie wystąpiły negatywne przesłanki wynikające z art. 18c ust. 11 pkt 1-5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przedsiębiorca uważa, że spełnia warunki do korzystania z ulgi „mały ZUS plus" od stycznia 2026 r.
Mając na uwadze opis stanu faktycznego oraz obowiązujące przepisy prawne Zakład potwierdza prawidłowość stanowiska Przedsiębiorcy w sprawie możliwości ustalenia w bieżącym roku kalendarzowym podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zakład podkreśla, iż z uprawnienia wynikającego z art. 18c ustawy, Przedsiębiorca może skorzystać, jednakże pod warunkiem zgłoszenia z właściwym kodem tytułu ubezpieczenia w terminie, o którym mowa w art. 36 ust. 4, ust. 4b i art. 36 ust. 14a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Stanowisko Zakładu:
Uwzględniając przedstawiony we wniosku złożonym 14 stycznia 2026 r., uzupełnionym dnia 26 i 30 stycznia 2026 r. oraz 02 lutego 2026 r., opis stanu faktycznego, własne stanowisko Przedsiębiorcy oraz obowiązujące przepisy prawa, Zakład uznał za prawidłowe stanowisko w sprawie możliwości ustalenia w bieżącym roku kalendarzowym podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Pouczenie
Decyzja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Przedsiębiorcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie jego zaistnienia.
Wydana decyzja wiąże Zakład wyłącznie w sprawie Przedsiębiorcy, na którego wniosek została wydana. Stosownie do art. 35 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców niniejsza decyzja nie jest wiążąca dla Przedsiębiorcy, natomiast jest wiążąca dla Zakładu, do czasu jej zmiany lub uchylenia.
Od niniejszej decyzji przysługuje, zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, odwołanie do Sądu Okręgowego w ……….. .
Odwołanie wnosi się na piśmie za pośrednictwem jednostki organizacyjnej Zakładu, która wydała decyzję lub do protokołu sporządzonego przez tę jednostkę, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.
Źródło:
Biuletyn Informacji Publicznej ZUS,
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
