Wyrok SN z dnia 7 października 2025 r., sygn. I PSKP 39/25
Przepis art. 409 k.c. w zakresie ustalenia momentu powstania powinności wzbogaconego liczenia się z obowiązkiem zwrotu nienależnego świadczenia wymaga uwzględnienia konkretnych okoliczności faktycznych sprawy i oceny przy pomocy należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju. W przypadku świadczenia wypłacanego na podstawie prawomocnego wyroku sądowego, wobec którego toczy się postępowanie o jego zmianę wymagające przeprowadzenia złożonego postępowania dowodowego z udziałem biegłego dla ustalenia wysokości należnego świadczenia, powinność liczenia się z obowiązkiem zwrotu nie powstaje z momentem doręczenia pozwu o zmianę orzeczenia, lecz dopiero z momentem, gdy wzbogacony uzyskał obiektywną możliwość określenia zakresu ewentualnego zobowiązania do zwrotu. Wymaganie od pozwanego otrzymującego rentę wyrównawczą przeznaczaną na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, aby liczył się z obowiązkiem zwrotu już od momentu doręczenia pozwu o obniżenie tej renty, gdy roszczenie nie jest dostatecznie sprecyzowane, żądana kwota ulega istotnym modyfikacjom w toku postępowania, a ustalenie ostatecznej wysokości obniżenia wymaga opinii biegłego i może znacząco różnić się od pierwotnego żądania, stanowi nadmiernie surową interpretację art. 409 k.c. nieuwzględniającą zasady należytej staranności. Miarodajnym punktem odniesienia dla ustalenia powinności liczenia się z obowiązkiem zwrotu w takich okolicznościach jest data wydania wyroku zmieniającego wysokość świadczenia, a nie data doręczenia pozwu o jego zmianę.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła wykładni art. 409 k.c. w kontekście ustalenia momentu, od którego pozwany jako bezpodstawnie wzbogacony powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranej części renty wyrównawczej wypłacanej na podstawie prawomocnego wyroku sądowego, który został następnie zmieniony przez kolejne orzeczenie obniżające wysokość tego świadczenia.
Problem prawny koncentrował się wokół pytania, w którym momencie powstaje "powinność" wzbogaconego liczenia się z obowiązkiem zwrotu świadczenia w rozumieniu art. 409 k.c., gdy świadczenie jest wypłacane na podstawie prawomocnego orzeczenia sądowego, wobec którego toczy się postępowanie o jego zmianę. Spór dotyczył ustalenia, czy taka powinność powstaje: (1) z momentem otrzymania propozycji ugody pozasądowej zmierzającej do obniżenia świadczenia, (2) z momentem doręczenia odpisu pozwu o obniżenie renty wyrównawczej, (3) z momentem wydania wyroku obniżającego rentę, czy (4) dopiero z momentem uprawomocnienia się tego wyroku.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
