Wyrok SN z dnia 10 września 2025 r., sygn. II USKP 98/24

Istota problemu

Sprawa dotyczyła kwestii pozorności umowy zlecenia w kontekście uzyskania przez zleceniodawcę dotacji pomocowej z Polskiego Funduszu Rozwoju. Problem prawny koncentrował się wokół wykładni art. 6 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 353¹ k.c. Kluczowe było ustalenie, czy umowa zlecenia na wykonywanie fotografii i materiałów promocyjnych dla salonu kosmetycznego była faktycznie realizowana, czy została zawarta w celu umożliwienia zleceniodawcy uzyskania wsparcia finansowego z PFR. Istotne były okoliczności zawarcia umowy, spóźnione zgłoszenie do ubezpieczenia (z opóźnieniem 7 miesięcy), zatrudnienie tej samej osoby w dwóch podmiotach tego samego zleceniodawcy z podobnymi opóźnieniami oraz brak materiałów dokumentujących faktyczne wykonanie pracy.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną odwołującej się, potwierdzając stanowisko Sądu Apelacyjnego. Sąd stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności świadczące o faktycznym wykonywaniu umowy zlecenia. Sąd podkreślił, że ubezpieczona została zatrudniona w dwóch podmiotach zleceniodawcy w podobnych okresach, w obu przypadkach została zgłoszona do ubezpieczeń ze znacznym opóźnieniem (7 miesięcy), mimo że stan zdrowia zleceniodawcy nie stanowił przeszkody dla zatrudnienia innych zleceniobiorców w tym okresie. Sąd uznał, że brak jest dowodów na wykonywanie pracy przez ubezpieczoną - nie wskazuje na to opis wykonywania czynności ani sposób ich udokumentowania. Sąd zauważył również, że zawarcie umowy miało na celu zapewnienie uzyskania środków z Polskiego Funduszu Rozwoju, co stanowiło cel sprzeczny z naturą stosunku prawnego. Sąd wyjaśnił, że organ rentowy jest uprawniony do ustalenia rzeczywistego charakteru stosunku prawnego łączącego strony, niezależnie od nazwy umowy. Kontroli podlega nie tylko treść umowy, lecz również cel, jaki strony chcą osiągnąć przez jej zawarcie.