Wyrok SN z dnia 23 czerwca 2025 r., sygn. III USKP 131/24
Uznanie świadczenia z ubezpieczenia chorobowego za nienależnie pobrane na podstawie art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wymaga wykazania, że ubezpieczony w momencie pobierania świadczenia działał w złej wierze, to jest miał świadomość, że świadczenie mu się nie należy lub że nie należy mu się w wypłacanej wysokości. Samo zadeklarowanie przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą podstawy wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w kwocie nieznajdującej pełnego pokrycia w bieżących dochodach z tej działalności, choćby miało miejsce w miesiącu poprzedzającym niezdolność do pracy, nie stanowi wystarczającej podstawy do przypisania ubezpieczonemu świadomego wprowadzenia organu rentowego w błąd, jeśli obowiązujące przepisy nie zakazywały takiej modyfikacji podstawy wymiaru. Negatywna decyzja organu rentowego lub prawomocny wyrok stwierdzający, że zadeklarowana podstawa wymiaru składek była zawyżona, nie przekłada się automatycznie na obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń, gdyż ocena świadomości nienależności świadczenia dokonywana jest wyłącznie z perspektywy okoliczności istniejących w trakcie jego wypłaty.
Teza AI
Istota problemu
Sprawa dotyczyła przesłanek uznania wypłaconych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w szczególności w kontekście zadeklarowania przez ubezpieczoną prowadzącą od kilkunastu lat działalność gospodarczą maksymalnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe w miesiącu poprzedzającym niezdolność do pracy spowodowaną chorobą nowotworową. Problem prawny sprowadzał się do pytania, czy samo zawyżenie podstawy wymiaru składek — zakwestionowane następnie w odrębnym postępowaniu — oraz brak pokrycia zadeklarowanej kwoty w dochodach z działalności są wystarczające do przypisania ubezpieczonej świadomego wprowadzenia organu rentowego w błąd i obciążenia jej obowiązkiem zwrotu wypłaconych świadczeń.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
