Rząd sprawdzi, ile energii zużywamy na pracę
Jak ustalił DGP, resort pracy planuje kompleksową aktualizację wskaźników wydatku energetycznego. Te dane są kluczowe dla bhp oraz przyznawania świadczeń profilaktycznych.
Wskaźniki wydatku energetycznego
Chodzi o wskaźniki określające, ile energii pracownik zużywa w trakcie wykonywania swoich obowiązków. Wykorzystuje się je m.in. przy ocenie, jak ciężka jest praca. Obecne tabele wskaźników są przestarzałe. Powstały kilkadziesiąt lat temu i nie przystają do dzisiejszych realiów. Za przygotowanie nowych danych będzie odpowiadać Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy (CIOP-PIB).
„Ocena obciążenia pracą fizyczną odgrywa kluczową rolę w działalności służb bhp. Pozwala właściwie charakteryzować stanowiska, kształtować bezpieczne warunki pracy i określać świadczenia profilaktyczne, takie jak napoje i posiłki” – zaznacza Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) w odpowiedzi na pytania DGP.
Agnieszka Szczygielska, dyrektor CIOP-PIB, uzupełnia: – Dlatego też zasadna jest aktualizacja tych danych. Może to znacznie zwiększyć precyzję analiz związanych z wydatkami energetycznymi przy poszczególnych czynnościach roboczych oraz ułatwić specjalistom ds. bhp i pracodawcom ocenę obciążeń fizycznych, na jakie są narażeni pracownicy podczas wykonywania swoich obowiązków – tłumaczy.
Jak dodaje ekspertka, po przeprowadzeniu analiz opracowane zostaną nowoczesne, cyfrowe wersje tabel wydatku energetycznego z uwzględnieniem różnic wynikających z płci pracowników. Zadanie jest planowane do realizacji przez CIOP-PIB w latach 2026–2028 w ramach Programu Wieloletniego pod nazwą Rządowy Program Poprawy Bezpieczeństwa i Warunków Pracy – VII etap.
Przestarzałe tabele
Dlaczego aktualizacja jest konieczna?
– W Polsce do oceny ciężkości pracy stosuje się głównie tabele wydatku energetycznego opracowane przez Centralny Instytut Ochrony Pracy w latach 80. i 90. – wyjaśnia Maciej Ambroziewicz, ekspert ds. bhp. – Dziś część tych wartości jest po prostu nieaktualna. Współczesne środowisko pracy wygląda zupełnie inaczej. Wiele stanowisk zostało zautomatyzowanych, zmniejszył się udział pracy fizycznej, wzrosła liczba stanowisk o charakterze statycznym. Ponadto pracownicy częściej pracują w warunkach termicznego stresu cieplnego (m.in. z powodu zmian klimatycznych), wśród osób aktywnych zawodowo przybywa kobiet i pracowników starszych – tłumaczy.
Jak dodaje, dotychczas stosowane wskaźniki tego nie odzwierciedlają. Ponadto pogarszająca się ogólna kondycja fizyczna społeczeństwa oraz rosnąca liczba chorób przewlekłych (takich jak otyłość czy choroby sercowo-naczyniowe) wpływają na koszt energetyczny wielu czynności zawodowych.
Co to oznacza dla pracodawców?
Wskaźnik wydatku energetycznego bezpośrednio wiąże się z obowiązkami pracodawców. Jego aktualizacja pozwoli im dokładniej planować obowiązki wynikające z przepisów bhp i uniknąć ryzyka błędnej klasyfikacji stanowisk. Ułatwi też prawidłowe planowanie przerw regeneracyjnych, świadczeń profilaktycznych czy dopasowanie środków ochrony indywidualnej.
– Wartość wydatku energetycznego jest miarą – w uproszczeniu – energii potrzebnej do wykonywania określonej pracy – wyjaśnia radca prawny Szymon Witkowski, główny legislator i pełnomocnik zarządu ds. dialogu społecznego Pracodawców RP. – Dla przykładu: obecnie pracodawca, zgodnie z art. 232 kodeksu pracy, ma obowiązek zapewnić pracownikom wykonującym pracę w szczególnie uciążliwych warunkach nieodpłatne posiłki i napoje. Szczegóły określono w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów. Między innymi zgodnie z par. 3 ust. 1 tego rozporządzenia takie posiłki muszą być zapewniane mężczyznom w przypadku prac fizycznych związanych z wydatkiem energetycznym na poziomie 2000 kcal, a kobietom – przy wydatku wynoszącym 1500 kcal – tłumaczy.
W jego opinii możemy się spodziewać zaostrzenia norm dotyczących wydatku energetycznego, szczególnie z powodu zmian klimatycznych.
– Warto przypomnieć, że ministerstwo planuje wprowadzenie rozporządzenia określającego maksymalne dopuszczalne temperatury w miejscu pracy. W jego ostatnim projekcie również posłużono się pojęciem wydatku energetycznego, od którego zależeć ma m.in. to, czy w temperaturze 32 st. C na zewnątrz praca będzie mogła być w ogóle wykonywana – dodaje Szymon Witkowski.
Według Macieja Ambroziewicza planowana aktualizacja obejmie zapewne opracowanie bardziej precyzyjnych danych dotyczących kosztu energetycznego dla różnych czynności zawodowych.
– Choć szczegóły zostaną ustalone dopiero po zakończeniu prac badawczych CIOP-PIB, można się domyślać, że prawdopodobne kierunki zmian to bardziej realistyczne szacowanie kosztów energetycznych – zgodne z dzisiejszymi warunkami pracy – różnicowanie norm ze względu na wiek, płeć, a być może nawet na kondycję fizyczną oraz większy nacisk na profilaktykę zdrowotną i ochronę pracowników wykonujących ciężką pracę fizyczną – przewiduje Maciej Ambroziewicz.
– To pozwoliłoby na przygotowanie danych w formie elektronicznych narzędzi – możliwe, że będą to aplikacje lub systemy wspomagania decyzji dla służb bhp – dodaje.
Resort pracy zapowiada także konsultacje z przedsiębiorstwami i specjalistami bhp, aby dostosować nowe rozwiązania do praktyki zakładów pracy. „To okazja, by pracodawcy mogli zgłosić swoje problemy i potrzeby w zakresie obecnych metod oceny ciężkości pracy” – zaznacza ministerstwo. ©℗
Obowiązki pracodawców związane ze wskaźnikiem wydatku energetycznego
Obowiązki pracodawców związane ze wskaźnikiem wydatku energetycznego
(DGP z 31.07.2025)
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
