Wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2024 r., sygn. III FSK 720/23
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1765/22 w sprawie ze skargi H. A. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 12 maja 2022 r., nr BON.III.5220.537.2.2021.AM w przedmiocie zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres od grudnia 2017 r. do lutego 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od H. A. na rzecz Ministra Rodziny i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
|III FSK 720/23 | |
| | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 31 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1765/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. A. (dalej jako: skarżący) na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 12 maja 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2017 r. do lutego 2018 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości wydania w tej sprawie przez organ odwoławczy decyzji opartej na treści art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, dalej jako: O.p.). Skarżący uważał bowiem, że w stanie faktycznym, który zaistniał, nie istniała podstawa prawna do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi, lecz należało wydać decyzję opartą na art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p., tj. uchylającą decyzję organu I instancji i umarzającą postępowanie w sprawie. Podkreślił, że okolicznością kluczową był fakt, że skarżący z uwagi na treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573, dalej jako: ustawa o rehabilitacji), zobowiązany był do dokonywania comiesięcznych wpłat na PFRON. WSA w Warszawie powołując się na wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., III FSK 1443/21 stwierdził, że zobowiązanie w zakresie wpłat na PFRON, w tym wpłat obniżonych, powstaje z mocy prawa w drodze samoobliczenia, na podstawie danych tworzących rzeczywisty stan faktyczny odnośnie do podmiotów, które realizują to obliczenie. W konsekwencji, jeżeli więc kontrahent nabywcy przekazał mu nieprawidłowe dane, wynikające z błędnego samoobliczenia, w szczególności przez podanie nieprawdy w informacji o kwotach uprawniających do (ewentualnego) obniżenia wpłat na PFRON, dane te nie mogą stanowić zgodnego z prawem elementu samoobliczenia obniżonych wpłat w zgodnej z prawem wysokości, ponieważ z treści obowiązującego prawa jak i z możliwych do wyinterpretowania celów prawodawcy nie wynika akceptacja samoobliczenia na podstawie nieprawdziwych elementów stanu faktycznego. Przyjmując tą argumentację jako własną, stwierdził, że wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, błędne rozliczenia kontrahenta skarżącego, w tym udzielone mu błędne informacje o kwocie obniżenia, będą miały wpływ na dokonane przez skarżącego samoobliczenie należności z tytułu wpłat na PFRON. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie może jednak budzić wątpliwości, że ów fakt błędnego poinformowania podmiotu uprawnionego do obniżenia wpłat na fundusz przez sprzedawcę musi przez organ kwestionujący rozliczenie z tytułu wpłat na PFRON zostać wykazany, tj. udowodniony. Jak natomiast wynika z akt sprawy, decyzja organu I instancji została wydana w istocie wyłącznie na podstawie wyniku kontroli przeprowadzonej w stosunku do kontrahenta skarżącego, w postępowaniu podmiotowo odrębnym od postępowania przeprowadzonego w sprawie niniejszej. Organ ten pominął już natomiast w swoich rozważaniach fakt, że na podstawie owego wyniku kontroli doszło do wydania decyzji wobec kontrahenta skarżącego – G .Sp. z o.o. Stwierdził, że stanowiło to istotne uchybienie regulacji prawnej art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Sporządzenia wyniku kontroli nie można bowiem utożsamiać — pod względem prawnym, w tym skutków prawnych — z wydaniem decyzji administracyjnej. W takiej sytuacji szczególnie istotnego znaczenia nabierają prawa strony do realnie czynnego udziału w postępowaniu, w którym dostępne i omówione będą dowody, na podstawie których sporządzono wynik kontroli w relacji do sprzedającego. Wynika to z faktu, że skoro wobec kontrahenta skarżącego nie wydano jeszcze ostatecznej decyzji, to w niniejszym postępowaniu organ musiałby wykazać, że informacja o kwocie obniżenia przekazana skarżącemu była błędna. WSA w Warszawie stwierdził, że z decyzji organu I instancji nie wynika, czy dane, dokumenty, dowody, na podstawie których sporządzono wynik kontroli określonej treści, stanowiły również materiały sprawy niniejszej, do których strona miała zapewniony dostęp, mogła w tym zakresie bezpośrednio uzyskać informacje dowodowe - na podstawie art. 123 § 1 O.p., art. 192 O.p., art. 200 § 1 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Zdaniem sądu pierwszej instancji, powyższe zaniechania w zakresie prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wymagają one wyjaśnienia i sanowania w ponowionym postępowaniu administracyjnym, dlatego też organ II instancji zasadnie wydał decyzję, w której uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podkreślił, że samoobliczenie wysokości wpłat na PFRON musi się opierać na danych rzeczywistych, odpowiadających prawdzie. Organ wskutek ustaleń dotyczących kontrahenta może więc kwestionować rozliczenie podmiotu, który z wadliwej informacji o kwocie obniżenia skorzystał. W analizowanej sprawie organ I instancji wszczynając postępowanie wobec skarżącego jedynie na podstawie protokołu kontroli utrudnił postępowanie w niniejszej sprawie z punktu widzenia konieczności rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego, niemniej wszczęcie postępowania już na tej podstawie nie jest nieprawidłowe. Wynik kontroli stanowi bowiem dokument urzędowy, który może być podstawą do zainicjowania postępowania wobec skarżącego. Organ, przy wykorzystaniu dostępnych środków dowodowych, musi w tym postępowaniu wykazać, że kwoty obniżenia były wadliwe. Sam protokół kontroli, zdaniem WSA w Warszawie, jest w tym zakresie niewystarczający. Ponadto, jeśli wobec kontrahenta skarżącej wydano decyzje, to należy ten fakt uwzględnić i ustalić wpływ tychże decyzji na wynik niniejszej sprawy. Z uwagi na powyższe, tj. prawidłowe przyjęcie, że co do zasady wadliwe dane o wysokości obniżenia uzyskane od kontrahenta mają wpływ na rozliczenia skarżącego z tytułu wpłat na PFRON, zaś organ I instancji nie podważył prawidłowości kwot obniżenia w sposób dostateczny, organ II instancji zasadnie wydał zaskarżoną decyzję. Bez wątpienia dowody zgromadzone w sprawie (protokół kontroli) podają w wątpliwość prawidłowość rozliczeń skarżącego, choć dla wydania decyzji merytorycznej niezbędne jest udowodnienie, że kwoty obniżenia, na których rozliczenie oparł skarżący, są błędne. Uzasadnienie decyzji organu II instancji nie jest natomiast w pełni prawidłowe zważywszy, że organ zdaje się sugerować, jakoby elementem niniejszej sprawy było "wydanie decyzji ostatecznej w sprawie sprzedawcy", a więc decyzji, która musi zostać wydana w odrębnym postępowaniu i nie stanowi elementu sprawy niniejszej. Wydanie takiej decyzji byłoby kluczowym dowodem w sprawie, jednakże organy mogą wykazywać nieprawidłowość informacji o kwocie obniżenia także za pomocą innych środków dowodowych, z którymi strona powinna mieć możliwość się zapoznać i ewentualnie kwestionować dane z nich wynikające. Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja, mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, a więc stwierdzone uchybienia nie mogły zostać jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
