Postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. II GZ 357/23
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P.R. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2023 r. sygn. akt VI SAB/Wa 160/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P.R. we W. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SAB/Wa 160/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. R. we W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 22 kwietnia 2022 r. w sprawie ze skargi P.R. we W. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SAB/Wa 160/21 oddalił skargę P.R. we W. (dalej: skarżący) na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 2 marca 2020 r. o udzielenie odstępstwa od warunków technicznych pojazdu.
W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2022 r., odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 23 czerwca 2022 r.
Termin do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku upływał 23 lipca 2022 r. Skarga kasacyjna została sporządzona z datą 21 lipca 2022 r., zaś przesyłka ją zawierająca nadana u operatora wyznaczonego 22 lipca 2022 r. i wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 26 lipca 2022 r.
Skarga kasacyjna została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przy piśmie Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej Naczelnego Sądu Administracyjnego 29 lipca 2022 r. i wpłynęła do Sądu I instancji 2 sierpnia 2022 r.
Postanowieniem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1833/22 Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną, stwierdzając, że została ona wniesiona po terminie. Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 29 grudnia 2022 r.
Pismem nadanym w dniu 5 stycznia 2023 r., pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że w terminie otwartym do złożenia skargi kasacyjnej pracownik kancelarii omyłkowo zaadresował przesyłkę zawierającą przedmiotową skargę bezpośrednio na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem pełnomocnika przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności prawidłowego przygotowania i oznaczenia adresata w piśmie oraz zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, brak jest jego winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Według Sądu I instancji, wskazanie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako adresata, zamiast Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie może być uznane za działanie niezawinione przez pełnomocnika skarżącego, a tym samym przez samego skarżącego. WSA podkreślił, że skarżący działa przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować skarżącego, ma obowiązek działania w jego imieniu i na jego rzecz z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, natomiast mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osoby, którą posługuje się skarżący, obciążają go samego. Dotyczy to również przypadku, gdy zaniedbań takich dopuścił się np. personel administracyjny zatrudniony przez reprezentującego stronę pełnomocnika. Zaniedbania tych osób obciążają profesjonalnego pełnomocnika, a jednocześnie nie zwalniają strony od poniesienia prawnych skutków niestarannych działań.
Zdaniem WSA, argumentacja dotycząca incydentalnej pomyłki pracownika kancelarii nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek takiego zorganizowania pracy kancelarii, by w sposób właściwy zadbać o interesy strony (mocodawcy). Zatem nie można mówić o braku winy pełnomocnika skarżącego w uchybieniu terminu w niniejszej sprawie.
Wobec powyższego Sąd uznał, że nie zostały spełnione w tej sprawie przesłanki do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej .
Skarżący (zastępowany przez adwokata) złożył zażalenie na postanowienie WSA, wnosząc o jego o uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 86 § 1 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, iż omyłkowe zaadresowanie koperty bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pracownika pełnomocnika stanowi winę pełnomocnika w rozumieniu tego przepisu, a w konsekwencji niedokonanie czynności w terminie nastąpiło wskutek winy strony, podczas gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności prawidłowego przygotowania i oznaczenia adresata w piśmie, sporządzenie i wysłania skargi kasacyjnej za pośrednictwem operatora pocztowego z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia oraz potwierdzenia przez pracownika pełnomocnika wysłania pisma w terminie, uzasadnione jest twierdzenie, że pełnomocnik skarżącego nie ponosi winy w uchybieniu terminu, co skutkowało niezasadną odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej;
2) art. 53 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 193 p.p.s.a. pozostający w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 166 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny bezpodstawnie odrzucił skargę kasacyjną skarżącego, gdyż wyrok WSA został stronie doręczony dnia 23 czerwca 2022 r., a skarga kasacyjna została nadana dnia 22 lipca 2022 r., to jest z zachowaniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia, a zgodnie z art. 193 p.p.s.a., jeżeli brak jest szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a w świetle przepisu art. 53 § 4 p.p.s.a., termin uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego, co w konsekwencji skutkowało bezzasadnym odrzuceniem skargi kasacyjnej, a co za tym idzie bezzasadną odmową przywrócenia terminu.
Autor zażalenia nie zgadza się z twierdzeniem, że do uchybienia terminu doszło na skutek lekkiego niedbalstwa, a konsekwencji winy pełnomocnika w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a., wynikającego m.in. z nieprawidłowego zorganizowania pracy Kancelarii. Istotnym jest bowiem, że pracownik Kancelarii odpowiedzialny za wysyłkę wykonuje czynności związane z przygotowywaniem i wysyłaniem poczty od kilku lat i pozostaje pod nadzorem. W niniejszej sprawie, doszło jedynie do incydentalnej omyłki, której nie sposób utożsamiać z winą w niedochowaniu terminu.
Poza tym autor zażalenia wskazuje, że skarżący skierował skargę kasacyjną z zachowaniem terminu, omyłkowo jednak skierował ją bez pośrednictwa Sądu I instancji. Istotnym jest, że brak jest w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przepisu, który regulowałby kwestię zachowania terminu przy wniesieniu skargi do niewłaściwego organu. Jednak wobec treści przepisu wskazującego na odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed WSA (art. 193 p.p.s.a.), zasadnym wydaje się zastosowanie przepisu art. 53 § 4 p.p.s.a. i uznanie, że termin został zachowany, gdyż strona przed jego upływem wniosła skargę do sądu.
W odpowiedzi na zażalenie Minister Infrastruktury wniósł o jego oddalenie w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Z uwagi na twierdzenia autora zażalenia, według którego termin do wniesienia skargi kasacyjnej został zachowany, gdyż skarżący przed jego upływem wniósł skargę do sądu administracyjnego należy wskazać, że kwestia uchybienia przez stronę skarżącą terminu do wniesienia skargi kasacyjnej została już prawomocnie przesądzona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt II GSK 1833/22. Tym postanowieniem Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę kasacyjną, stwierdzając że została ona wniesiona po terminie. Zatem na obecnym etapie postępowania, podnoszona w zażaleniu argumentacja nie może odnieść zamierzonego skutku.
Istotę sporu stanowi natomiast kwestia braku winy skarżącego (jego profesjonalnego pełnomocnika) w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu.
Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).
W rozpatrywanym stanie faktycznym skarżący korzystał z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest konieczną przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego (zob. m.in. postanowienia NSA z dnia: 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 439/10; 28 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 741/16). Profesjonalni pełnomocnicy w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej zobligowani są bowiem do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt I GZ 149/23).
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie można bowiem uznać, że błędne zaadresowanie przesyłki stanowi okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II GZ 20/17). Przy czym, rację ma Sąd I instancji, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek takiego zorganizowania pracy kancelarii, by w sposób właściwy zadbać o interesy strony (mocodawcy). Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122).
Reasumując Sąd I instancji zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ przedstawione przez pełnomocnika okoliczności nie uzasadniają braku jego winy w powstałym uchybieniu. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego skarżącego, przeszkód w prawidłowym działaniu na jego rzecz. Tym samym zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
