Zwolnienie od podatku VAT w przypadku dostawy nieruchomości zabudowanych na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT przysługuje w sytuacji, gdy od pierwszego zasiedlenia upłynął okres ponad 2 lat, a dla nieruchomości niezabudowanych brak zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT, jeśli są one terenami budowlanymi.

Dostawa budowli w drodze wywłaszczenia, spełniająca warunki art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, korzysta ze zwolnienia z opodatkowania VAT, gdyż nie została dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia, a od zasiedlenia upłynęły ponad 2 lata. Dostawa gruntu, na którym znajduje się taka budowla, również jest zwolniona z VAT.

Odszkodowanie wypłacone zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz na podstawie decyzji administracyjnej ustalającej wywłaszczenie nieruchomości podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT, o ile nie są spełnione negatywne przesłanki wskazane w tym przepisie.

Odszkodowanie z tytułu przymusowego wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ani art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o CIT, gdyż nie jest to przychód z działalności rolniczej ani dochód z tytułu sprzedaży nieruchomości.

Zwrot nieruchomości, uprzednio wywłaszczonej, nie stanowi nabycia dla celów podatku dochodowego; nie powoduje ono powstania obowiązku podatkowego przy zbyciu nieruchomości po upływie pięciu lat od momentu pierwotnego nabycia przez spadkodawców.

Przeniesienie własności działek zabudowanych na rzecz Skarbu Państwa, dokonane po upływie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia, w zamian za odszkodowanie, podlega zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Przychód uzyskany z tytułu odszkodowania z decyzji administracyjnej za nieruchomość nabytej przez dziedziczenie, wywłaszczonej na cel publiczny, korzysta z podatkowego zwolnienia przedmiotowego zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Transakcje zakupu nieruchomości dokonane przed formalnym wywłaszczeniem na cele publiczne nie są objęte zwolnieniem z podatku od czynności cywilnoprawnych, nawet jeśli zostaną przeznaczone dla zaspokojenia przyszłych potrzeb mieszkaniowych po utracie dotychczasowego lokum.

Przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości na cele publiczne, uzasadniające jej wywłaszczenie, jest zwolniony z podatku dochodowego od osób fizycznych, mimo braku formalnego wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, zgodnie z art. 21 pkt 29 PDOFizU.

Przekazanie nieruchomości gruntowych niezabudowanych przez jednostkę samorządową na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie stanowi odpłatną dostawę towarów, która, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT, korzysta ze zwolnienia z podatku VAT, gdyż nieruchomości te są terenami rolnymi, niebędącymi terenami budowlanymi.

Przeniesienie własności niezabudowanej nieruchomości przez jednostkę samorządową na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie, nawet przy wykorzystywaniu wyłącznie dla działalności zwolnionej z VAT, nie kwalifikuje się do zwolnienia z podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT, gdy nabycie nieruchomości pierwotnie nie podlegało opodatkowaniu VAT.

Odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, nabytej nieodpłatnie, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT, mimo iż nabycie miało miejsce w ciągu 2 lat przed rozpoczęciem postępowania wywłaszczeniowego.

Nabycie lokalu mieszkalnego ze środków pochodzących z odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, dokonane w ciągu pięciu lat od otrzymania odszkodowania i do jego wysokości, przez uprawnionego byłego właściciela, jest zwolnione z podatku od czynności cywilnoprawnych zgodnie z art. 9 pkt 3 lit. a ustawy.

Przeniesienie prawa własności garażu z nakazu organu władzy publicznej, za które wypłacono odszkodowanie, stanowi dostawę towaru w rozumieniu ustawy o VAT, jednak korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10, ze względu na spełnienie warunków dotyczących odstępu od pierwszego zasiedlenia.

Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości nabytej w okresie 2 lat przed wszczęciem postępowania, przy cenie nabycia niższej o co najmniej 50% od odszkodowania, nie korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o PIT.

Odszkodowania zasądzone wnioskodawczyni za szkody związane z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oraz wywłaszczenie podlegają, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b i 29 u.p.d.o.f., zwolnieniu z opodatkowania, o ile nie spełniają warunków wykluczających to zwolnienie.

Przeniesienie własności działki nr A/6 z budynkiem letniskowym z nakazu organu w zamian za odszkodowanie stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą VAT. Dostawa ta jest jednak zwolniona z opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, ze względu na upływ czasu od pierwszego zasiedlenia.

Dostawa gruntów niezabudowanych, które nie stanowią terenów budowlanych w rozumieniu ustawy o VAT, podlega zwolnieniu od opodatkowania podatkiem VAT, gdyż ich przeznaczenie na dzień wywłaszczenia było zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego inne niż budowlane.

Dostawa działki nr 1, zabudowanej budowlami, w drodze wywłaszczenia za odszkodowaniem na rzecz Skarbu Państwa, podlega zwolnieniu od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 VAT, ponieważ nie jest dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia, a od pierwszego zasiedlenia upłynęły ponad dwa lata.

Dostawa nieruchomości w drodze wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa, obejmująca budowlę w postaci drogi powiatowej niebędącą przedmiotem pierwszego zasiedlenia w okresie dwóch lat przed sprzedażą, może korzystać ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Wywłaszczenie działek nabytych przed 2015 rokiem nie rodzi obowiązku zwrotu podatku od czynności cywilnoprawnych, lecz uszczuplenie gospodarstwa rolnego na mocy umowy sprzedaży w okresie 5 lat od nabycia, nawet z rąk instytucji publicznych, skutkuje zwrotem pomocy de minimis w zakresie zwolnień warunkowych.

Zbycie części nieruchomości przeznaczonej na realizację inwestycji drogowej nie spowoduje utraty prawa do zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych, z którym związane było nabycie działek w 2004 r., lecz utrata zwolnienia może wystąpić w związku z niedotrzymaniem warunków zwolnienia w przypadku działek nabytych w ciągu ostatnich pięciu lat (2025 r.).

Odszkodowanie za wywłaszczone działki nr 3, objęte planem zabudowy, podlega VAT. Działki nr 6 i 7 mające status budowli korzystają ze zwolnienia z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 10), a odszkodowanie za pozostałe działki niezabudowane korzysta ze zwolnienia z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 9).

Przeniesienie własności działki nr 1 w ramach wywłaszczenia stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą VAT, bowiem działka ta była sklasyfikowana jako teren budowlany w planie zagospodarowania przestrzennego, co nie pozwala na zastosowanie zwolnienia od VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT.