Przy nieodpłatnym zniesieniu współwłasności, gdy hipoteka zabezpieczająca została całkowicie spłacona, podstawą opodatkowania jest wartość nieruchomości przekraczająca udział we współwłasności nabywcy, bez pomniejszenia o wysokość wygasłej hipoteki.

Z punktu widzenia art. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn, przejęcie przez nabywcę długu hipotecznego w wysokości równej lub przekraczającej wartość nabywanego udziału skutkuje ustaleniem podstawy opodatkowania na poziomie zerowym, co eliminuje obowiązek zapłaty podatku od spadków i darowizn.

Umorzenie części pożyczki hipotecznej zaciągniętej na cele mieszkaniowe oraz zwrot odsetek za nadpłatę nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu, pod warunkiem spełnienia kryteriów Rozporządzenia Ministra Finansów. Zwrot takich kwot nie powoduje przysporzenia majątkowego, a odsetki związane z nieterminową wypłatą należności są zwolnione z podatku.

Zniesienie współwłasności nieruchomości bez spłat i dopłat między współwłaścicielami nie powoduje powstania obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż nie jest to czynność wymieniona w katalogu opodatkowanych czynności określonym w art. 1 ustawy o PCC.

Przy nieodpłatnym zniesieniu współwłasności opodatkowaniu podlega przyrost wartości majątku podatnika. Jeśli podstawa opodatkowania, po uwzględnieniu długów i ciężarów, wynosi zero, nie powstanie zobowiązanie podatkowe.

Spłaty zobowiązań hipotecznych ciążących na nabytej nieruchomości przez spółkę nie stanowią kosztów uzyskania przychodów według art. 16 ust. 1 pkt 10b u.p.d.o.p., gdyż są podobne do poręczeń i gwarancji. Tylko cena zakupu i inne wydatki transakcyjne mogą być uwzględnione jako koszt, ale z wyłączeniem spłat hipotek, które rozlicza się jako zobowiązania rzeczowe.

Wydatki poniesione na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego przez inną niż podatnik osobę, nie mogą być uznane za wydatki na cele mieszkaniowe uprawniające do zwolnienia z opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wypłata przez Bank świadczenia z tytułu ugody sądowej dotyczącej zwrotu nadpłaconego kredytu hipotecznego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, gdyż nie prowadzi do rzeczywistego przysporzenia majątkowego po stronie beneficjenta.

Kwota wypłacona w wyniku ugody sądowej z tytułu zwrotu nadpłat rat kredytowych nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż ma charakter restytucyjny i nie prowadzi do rzeczywistego przysporzenia majątkowego po stronie podatnika.

Umorzenie wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego udzielonego przed 2015 r. i zabezpieczonego hipotecznie może być objęte zaniechaniem poboru podatku, o ile kredyt był zaciągnięty na cele mieszkaniowe. Zwrot nadpłaconych środków nie stanowi przychodu podatkowego.

Kara umowna zapłacona przez podatnika w wyniku własnej decyzji gospodarczej nie może być uznana za koszt uzyskania przychodów, jeśli wynika z braku odpowiedniej analizy prawidłowej realizacji warunków umowy oraz stanowi obszar ryzyka przedsiębiorcy.

Zniesienie współwłasności nieruchomości bez spłat za rozliczenie kredytu hipotecznego stanowi nieodpłatne zniesienie współwłasności podlegające podatkowi od spadków i darowizn, lecz obowiązek ten nie tworzy z uwagi na równość wartości udziału i hipoteki. Nie występuje obowiązek podatkowy w PIT z tytułu przychodu, gdyż nie ma odpłatnej czynności.

Darowizna środków pieniężnych nie podlega zwolnieniu od podatku na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeśli przekazanie tych środków nie zostało udokumentowane dowodem wpłaty na rachunek bankowy nabywcy zgodnie z wymogami przepisu.

W nieodpłatnym zniesieniu współwłasności nieruchomości, gdzie wartość hipoteki przewyższa wartość nabytego udziału, nie powstaje zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn, pomimo zaistnienia obowiązku podatkowego.

Umorzenie kredytu hipotecznego w części przeznaczonej na cele mieszkaniowe korzysta z zaniechania poboru podatku dochodowego, natomiast część dotycząca innych wydatków, w tym poj. kosztów ubezpieczeń, podlega opodatkowaniu. Zwrot nadpłaty kredytu i kosztów procesu pozostaje podatkowo neutralny.

Zaniechanie poboru podatku dochodowego od umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego może być zastosowane, jeśli hipoteka zostanie ustanowiona przed ugodą. Zwrot kwoty w ramach rozliczenia kredytu nie stanowi przychodu. Umorzenia związane z miejscem postojowym i refinansowaniem kosztów nie podlegają zaniechaniu.

Zaniechanie poboru podatku dochodowego od przychodu z umorzenia wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego znajdzie zastosowanie wyłącznie do jednej wybranej inwestycji mieszkaniowej, której realizacja była celem kredytu. Kredyt dotyczący dwóch inwestycji uniemożliwia zaniechanie dla całego umorzenia, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów.

Spłatę kredytu dewizowego, dokonaną przed sprzedażą nieruchomości, uznaje się za wydatek na cele mieszkaniowe jedynie w zakresie odpowiadającym otrzymanej zaliczce. Spłata przewyższająca tę kwotę przed uzyskaniem przychodu ze sprzedaży nie spełnia wymogów ulgi mieszkaniowej.

Kwota przeznaczona na spłatę hipoteki ciążącej na poprzednich właścicielach nieruchomości nie stanowi kosztu uzyskania przychodu z tytułu jej sprzedaży, albowiem nie stanowi nakładu zwiększającego wartość rzeczy zgodnie z art. 22 ust. 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podstawą opodatkowania w podatku od spadków i darowizn przy nabyciu udziału w nieruchomości poprzez nieodpłatne zniesienie współwłasności jest czysta wartość tego udziału po odliczeniu proporcjonalnej części hipoteki, o ile przekracza ona kwotę wolną od podatku.

Nieodpłatne zniesienie współwłasności nieruchomości obciążonej hipoteką, w którym wartość hipoteki przewyższa wartość udziału, skutkuje brakiem zobowiązania podatkowego, mimo wystąpienia obowiązku podatkowego.

Nieodpłatne zniesienie współwłasności nieruchomości, przy którym wartość hipoteki przewyższa wartość nabywanego udziału, nie powoduje powstania zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn, gdyż podstawa opodatkowania wynosi zero.

Kwota otrzymana przez podatników w wyniku ugody z bankiem, będąca wynikiem zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem nie wywołuje obowiązku zapłaty podatku.

Zaniechanie poboru podatku od umorzonej kwoty pożyczki hipotecznej jest dopuszczalne, jeśli pożyczka była zaciągnięta na realizację inwestycji mieszkaniowej, nawet gdy umowa jej celu nie wskazywała, pod warunkiem spełnienia wymogów przewidzianych w przepisach szczególnych.