Umowa dożywocia stanowi podstawę do zaliczenia wartości lokalu niemieszkalnego do kosztów uzyskania przychodów poprzez odpisy amortyzacyjne. Lokal ten, jako używany środek trwały, może być amortyzowany indywidualną stawką nie wyższą niż 10%, zgodnie z art. 22j ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT.

Przekazanie nieruchomości w ramach umowy o dożywocie podlega opodatkowaniu jako odpłatna dostawa towarów. Jednakże, jeśli od pierwszego zasiedlenia upłynęły dwa lata, transakcja korzysta ze zwolnienia z VAT. Przekazanie to wiąże się również z korektą podatku naliczonego, ze względu na zmianę przeznaczenia nieruchomości.

Sprzedaż lokalu mieszkalnego nabytego w drodze umowy dożywocia przed upływem pięciu lat podlega opodatkowaniu na podstawie art. 30e ustawy o PIT; koszty uzyskania przychodu stanowią jedynie faktycznie poniesione, udokumentowane wydatki związane z nabyciem, a nie wartość lokalu z aktu notarialnego.

Zawarcie umowy dożywocia nie powoduje obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, nawet jeśli umowa zostanie zawarta przed upływem pięciu lat od nabycia nieruchomości, z uwagi na brak możliwości określenia przychodu zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze umowy dożywocia, koszty uzyskania przychodu stanowią jedynie faktycznie poniesione i udokumentowane wydatki związane z realizacją umowy dożywocia, a nie wartość nieruchomości określona w akcie notarialnym. Dochód podlega opodatkowaniu w oparciu o różnicę między przychodem ze sprzedaży a udokumentowanymi kosztami.

Sprzedaż nieruchomości przez osoby fizyczne, spełniające definicję działalności gospodarczej w kontekście VAT, podlega opodatkowaniu jako dostawa towarów, lecz może korzystać z ustawowego zwolnienia od podatku, jeśli spełnione są warunki przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

Rozwiązanie umowy dożywocia oraz zwrotne przeniesienie własności nieruchomości, stanowiące czynność restytucyjną, nie rodzi obowiązku zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż nie jest czynnością wymienioną w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Rozwiązanie umowy dożywocia i zwrotne przeniesienie własności nieruchomości, jako czynność dokonywana w formie restytucyjnej, nie powoduje obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn, gdyż nie stanowi nowego przysporzenia majątkowego.

Rozwiązanie umowy o dożywocie skutkuje ponownym nabyciem nieruchomości przez dożywotnika, a pięcioletni okres zwolnienia z podatku od odpłatnego zbycia nieruchomości biegnie od końca roku rozwiązania umowy.

Przeznaczenie przychodu ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe, nawet przy czasowym wynajmowaniu zakupionego lokalu, uprawnia do ulgi mieszkaniowej według art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile spełnione są inne ustawowe warunki.

Zawarte w formie aktu notarialnego rozwiązanie umowy o dożywocie i zwrotne przeniesienie własności nieruchomości, dokonane za zgodą stron, nie skutkuje powstaniem po stronie dotychczasowego właściciela przychodu opodatkowanego na mocy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Umowa o dożywocie, na mocy której nabywca zobowiązuje się do zapewnienia dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie prawa własności nieruchomości, nie stanowi odpłatnego zbycia w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem nie powoduje powstania obowiązku podatkowego.

Sprzedaż nieruchomości przed upływem pięciu lat od jej nabycia na skutek rozwiązania umowy dożywocia jest opodatkowana 19% podatkiem dochodowym, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Okres pięcioletni liczy się od końca roku kalendarzowego nabycia.

Nabycie udziału w nieruchomości w drodze umowy dożywocia nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, jako czynność niewymieniona w katalogu tytułów opodatkowanych, co wyklucza zastosowanie zwolnienia przewidzianego w art. 4a ustawy o tym podatku.

Umowa dożywocia zawarta pomiędzy małżonkami podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. e) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, przy zastosowaniu stawki 2% obliczonej od wartości rynkowej przenoszonego udziału w nieruchomości.

Odpłatne zbycie mieszkania przed upływem pięciu lat od ponownego nabycia wskutek rozwiązania umowy dożywocia skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu, gdyż nie upływa wymagany przepisami termin. Brak przeznaczenia środków na własne cele mieszkaniowe wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia z tego tytułu.

Rozwiązanie umowy dożywocia dokonane za zgodą stron nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, ponieważ nie mieści się w zamkniętym katalogu czynności opodatkowanych tym podatkiem, określonym w art. 1 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Rozwiązanie umowy dożywocia skutkujące zwrotnym przeniesieniem własności nieruchomości nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn, gdyż nie stanowi nabycia rzeczy lub praw majątkowych w rozumieniu art. 1 ustawy o tym podatku.

Rozwiązanie umowy dożywocia i zwrot nieruchomości na dożywotnika stanowi źródło przychodu z odpłatnego zbycia, ale nie rodzi obowiązku podatkowego z uwagi na brak możliwości ustalenia podstawy opodatkowania.

Ustanowienie osobistej służebności mieszkania w zamian za ekwiwalentne świadczenia ma charakter odpłatny, a zatem nie podlega podatkowi od spadków i darowizn, jako że nie jest czynnością nieodpłatną.

Ustanowienie osobistej odpłatnej służebności mieszkania na czas nieoznaczony, podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych w wysokości 1% wartości świadczeń dla uprawnionego przez okres 10 lat lub w miarę ich wykonywania, a nie pełnej wartości nieruchomości.

Zbycie nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie, dokonane po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego nabycia przez spadkodawców, nie rodzi obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli umowa dożywocia nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Umowa o dożywocie, mimo że stanowi odpłatne zbycie nieruchomości, nie prowadzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ przy tej umowie brak jest ceny lub wartości rynkowej nieruchomości wymaganej do ustalenia przychodu.

Umowa o dożywocie, jako odpłatne zbycie nieruchomości przed upływem pięciu lat od nabycia, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie rodzi obowiązku podatkowego, gdy termin upłynął od pierwotnego nabycia nieruchomości przez spadkodawcę, redefiniując przyjście do posiadania w kontekście wspólności majątkowej małżeńskiej.