Stosowanie umów cywilnoprawnych po wprowadzeniu tzw. reformy PIP – odpowiedzi na pytania Czytelników
Od 8 lipca 2026 r. inspektorzy PIP zyskali prawo do wydawania decyzji administracyjnych zmieniających pozorne umowy cywilnoprawne w umowy o pracę, jeśli praca jest wykonywana w warunkach właściwych dla stosunku pracy. Wybór odpowiedniej podstawy świadczenia pracy wymaga zgodnej woli stron oraz obiektywnej analizy warunków, w jakich praca będzie faktycznie wykonywana.
Składki ZUS finansowane przez pracodawcę nie powinny być uwzględniane w podstawie opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie stanowią one przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, ponieważ nie są otrzymywane ani pozostawione do dyspozycji pracownika.
W przypadku definitywnego przeniesienia ośrodka interesów życiowych do Polski, podatnik podlega od dnia tego przeniesienia nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Wynagrodzenia za pracę wykonaną przed przeniesieniem rezydencji są opodatkowane zgodnie z umową o unikaniu podwójnego opodatkowania, a dochody uzyskane po przeniesieniu podlegają odpowiednim zwolnieniom podatkowym, w tym uldze na powrót
Umowa o pracę i umowa zlecenia mogą charakteryzować się podobnymi cechami, co utrudnia ustalenie, z jakim rodzajem zatrudnienia mamy do czynienia. Stosunek pracy będzie występował bez względu na nazwę umowy, jeżeli praca jest wykonywana w podporządkowaniu, w określonym miejscu i czasie oraz za wynagrodzeniem.
Różnica pomiędzy wartością rynkową pojazdu służbowego a ceną jego nabycia przez pracownika, ustaloną na poziomie 1 zł netto + VAT, stanowi przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jako przysporzenie wynikające z łączącego strony stosunku pracy.
Przychody z tytułu odprawy emerytalnej, nagrody jubileuszowej oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, otrzymane przed pierwszą wypłatą emerytury pomostowej, podlegają opodatkowaniu, jeśli przychody te uzyskano przez kobietę przed ukończeniem 60. roku życia, co uniemożliwia skorzystanie ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o podatku dochodowym.
Świadczenia przyznane na podstawie ugody sądowej, która nie wykazuje naruszenia przepisów prawa pracy, a ich wysokość ustalono w drodze negocjacji, stanowią przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu, i nie korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o PIT.
Świadczenia z islandzkiego funduszu A nie są dochodami z pracy najemnej według art. 15 umowy polsko-islandzkiej. Stanowią inne dochody z art. 21, opodatkowane wyłącznie w Polsce. Nie stosuje się metody wyłączenia z progresją.
Przychody ze stosunku pracy uzyskane po 60. roku życia, przed otrzymaniem pierwszego świadczenia emerytalnego, mogą być wolne od podatku dochodowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile podatnik nie otrzymuje emerytury i przychody nie przekraczają limitu 85 528 zł rocznie.
Wydatki poniesione na czesne za studia, związane z obowiązkami służbowymi pracownika zatrudnionego na umowę o pracę, nie mogą być uznane za koszty uzyskania przychodów z tytułu stosunku pracy, gdyż art. 22 ust. 2 ustawy PIT przewiduje ryczałtowe określenie kosztów uzyskania przychodów.
Stwierdzenie nieważności umowy o pracę ex tunc wyklucza istnienie stosunku pracy, a zatem podatnik świadczący usługi na rzecz spółki z o.o., w której była uznana za nieważną umowa o pracę, nie traci prawa do opodatkowania ryczałtem przychodów uzyskiwanych z tej działalności.
Podatnik, który otrzymuje rentę rodzinną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, mimo osiągnięcia wieku emerytalnego, nie jest uprawniony do skorzystania z ulgi dla pracujących seniorów, ponieważ warunek nieotrzymywania wskazanych świadczeń nie został spełniony.
Płatnik nie jest zobowiązany do pobierania zaliczki na podatek dochodowy w wysokości przekraczającej wynagrodzenie pracownika z tytułu umorzenia pożyczki, jeżeli wynagrodzenie to przewyższa wartość zaliczki lub nie jest w ogóle wypłacane.
Premie w postaci akcji w ramach programów motywacyjnych, przyznawane wyłącznie najlepszym pracownikom, nie spełniają kryteriów programów motywacyjnych w rozumieniu art. 24 ust. 11b ustawy o PIT i są opodatkowane jako wynagrodzenie. Dywidendy od tych akcji są traktowane jako przychody z kapitałów pieniężnych podlegające 19% podatkowi.
Świadczenie wypłacone wnioskodawcy z tytułu rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron, nie spełniające kryteriów odszkodowania sensu stricto, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako przychód ze stosunku pracy.
Płatnik może uwzględnić ulgę dla pracujących seniorów, o ile były pracownik złoży nowe oświadczenie po ustaniu stosunku pracy, co pozwala na zastosowanie zwolnienia od podatku dochodów wynikających z art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o PIT.
Płatnicy składek (pracodawcy, zleceniodawcy) mają obowiązek sporządzenia informacji o wysokości przychodu, stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, osiągniętego przez osoby zatrudnione, uprawnione do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego. Należy to zrobić do 1 czerwca 2026 r. (ponieważ 31 maja br. przypada w niedzielę).
Wynagrodzenie z umowy o pracę oraz wynagrodzenie z tytułu pełnienia roli członka zarządu stanowią odrębne źródła przychodów zgodnie z art. 12 i art. 13 pkt 7 ustawy o PIT. Podlegają osobnym zasadom opodatkowania, jako przychód ze stosunku pracy i działalności wykonywanej osobiście.
Podatnik rozpoczynający działalność gospodarczą, by korzystać z opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, w drugim i trzecim roku działalności winien jedynie zwiększyć zatrudnienie o co najmniej jeden etat rocznie bez konieczności spełnienia wymogu zatrudnienia przez 300 dni; pełny wymóg dotyczy dopiero czwartego roku działalności.
Podatnik ma prawo do złożenia płatnikowi oświadczeń i wniosków PIT-2 po ustaniu stosunku pracy, które płatnik jest zobowiązany uwzględnić przy obliczaniu zaliczek na podatek od świadczeń po ustaniu stosunku prawnego.
Wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, zasądzone na podstawie art. 47 K.p. i należne pracownikowi chronionemu przedemerytalnie, stanowi przychód ze stosunku pracy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, co obliguje pracodawcę do poboru zaliczek na podatek oraz realizacji obowiązków deklaracyjnych jako płatnik.