Nieodpłatne działania muzealne realizowane zasadniczo w celu wykonania statutowej misji kulturalnej i edukacyjnej, niepozostające w bezpośrednim związku z promocją czynności odpłatnych, są działalnością inną niż gospodarcza w rozumieniu art. 86 ust. 2a ustawy o VAT. Wydatki wspólne wymagają zastosowania prewspółczynnika właściwego dla samorządowej instytucji kultury, a w odniesieniu do części gospodarczej

Samorządowa instytucja kultury nie jest uprawniona do pełnego odliczenia VAT od wydatków na budowę obiektu, który obok odpłatnej działalności opodatkowanej służy realizacji statutowych zadań ochrony, przechowywania i opracowywania zbiorów. Odpłatność za korzystanie z obiektu nie wyłącza jego wykorzystania do celów innych niż działalność gospodarcza; odliczenie następuje z zastosowaniem prewspółczynnika

Organ podatkowy rozstrzyga, iż Muzeum, wobec zmian przeznaczenia parku, musi dokonywać wieloletnich korekt podatku VAT zgodnie z art. 90c oraz art. 91 ustawy o VAT, z uwzględnieniem nowych przeznaczeń parku i obowiązków wynikających z proporcjonalnego odliczenia podatku.

Instytucja kultury, prowadząc działalność zarówno gospodarczą, jak i statutową, ma obowiązek stosowania proporcjonalnego odliczenia VAT, zgodnie z art. 86 ust. 2a ustawy o VAT, w celu uwzględnienia działalności niebędącej działalnością gospodarczą. Wydatki winny być alokowane proporcjonalnie między działalność opodatkowaną a statutową.

Dotacje inwestycyjne, wykazywane zgodnie z ustawą o finansach publicznych jako środki na wydatki majątkowe, nie powinny być uwzględniane w mianowniku prewspółczynnika VAT dla samorządowych instytucji kultury.

Samorządowa instytucja kultury, niebędąca czynnym podatnikiem VAT i korzystająca z podmiotowych oraz przedmiotowych zwolnień, nie jest uprawniona do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego od wydatków projektowych związanych z działalnością zwolnioną.

Podatnikowi, który dokonuje przypisania wydatków inwestycyjnych bezpośrednio do czynności opodatkowanych VAT, przysługuje prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego, o ile pozostałe przesłanki nie są spełnione, w tym niezaistnienie przesłanek negatywnych z art. 88 ustawy o VAT.

Nieodpłatne wydarzenia, w tym dni bezpłatnego wstępu do muzeum, realizowane przede wszystkim dla celów statutowych, nie mogą być traktowane jako jedynie działalność gospodarcza, co obliguje do stosowania proporcji przy odliczaniu VAT zgodnie z art. 86 ust. 2a ustawy o podatku od towarów i usług.

Organizacja wystaw oraz Wydarzeń nieodpłatnych przez Muzeum nie wypełnia kryteriów działalności gospodarczej w pełni uprawniającej do odliczenia VAT, stąd zastosowanie proporcji zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z 17 grudnia 2015 jest obowiązkowe.

Samorządowa instytucja kultury, realizując projekt o charakterze kulturalnym i gospodarczym, nie jest uprawniona do pełnego odliczenia podatku VAT od kosztów projektu, gdyż działalność obejmuje także nieodpłatne działania statutowe zgodnie z ustawą o VAT, wymagając proporcjonalnego odliczenia.

Muzeum jest uprawnione do pełnego odliczenia podatku VAT od wydatków powierzchniowo przypisanych działalności opodatkowanej VAT oraz do częściowego, proporcjonalnego odliczenia VAT od powierzchni wykorzystywanych mieszanie, na zasadach określonych w art. 90 ustawy o VAT, bez zastosowania prewspółczynnika.

Podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego tylko w sytuacji, gdy związane towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych VAT (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). Brak związku z czynnościami opodatkowanymi wyklucza prawo do odliczenia.

Świadczenie przez gminę odpłatnych usług wstępu do muzeum stanowi działalność gospodarczą oraz czynności podlegające opodatkowaniu VAT. Gmina ma prawo do pełnego odliczenia VAT od poniesionych wydatków inwestycyjnych związanych z tą działalnością, pod warunkiem ich związku z czynnościami opodatkowanymi.

Prewspółczynnik kalkulowany przez samorządową instytucję kultury, do odliczeń podatku VAT, powinien być określony metodą uwzględniającą specyfikę przewidzianą w Rozporządzeniu Ministra Finansów oraz obejmującą całość źródeł finansowania danej działalności, tak aby odzwierciedlać rzeczywiste wykorzystanie środków do celów gospodarczych.

Usługi organizacji wystaw świadczone przez Muzeum, będące instytucją kultury nie nastawioną na zysk, korzystają ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 33 lit. a) ustawy o VAT. Dochody z tych usług nie wliczają się do limitu obrotów, co zwalnia z obowiązku rejestracji VAT, nawet jeśli przekroczone zostanie 200 000 zł.

Brak obowiązku korekty rocznej VAT dotyczącej inwestycji zrealizowanej przez gminę zachodzi, gdy od początku proces inwestycyjny był związany z prowadzeniem działalności opodatkowanej, a realizowane działania (np. promocyjne) służyły zwiększeniu sprzedaży opodatkowanej.

Powiatowi nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego za nakłady poniesione w ramach projektu niekomercyjnego, ponieważ nabyte towary i usługi nie będą wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Brak związku z czynnościami opodatkowanymi wyłącza możliwość dokonania odliczenia podatku naliczonego.

Samorządowa instytucja kultury, określając prewspółczynnik dla potrzeb odliczenia VAT, winna stosować metodę określoną w rozporządzeniu Ministra Finansów, która lepiej odpowiada specyfice działalności tych podmiotów oraz uwzględnia ich finansowanie z dotacji, w przeciwieństwie do metody bazującej na liczbie wejść, która nie zapewnia obiektywnego odwzorowania działalności gospodarczej.

Samorządowa instytucja kultury, prowadząc działalność zarówno opodatkowaną, jak i niepodlegającą opodatkowaniu, zobowiązana jest stosować proporcję odliczenia VAT zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, a zaproponowany przez nią własny sposób obliczania tej proporcji nie jest uznany za bardziej reprezentatywny.

Podstawowym warunkiem odzyskania podatku VAT jest wykorzystywanie nabytych towarów i usług do czynności opodatkowanych. W przypadku braku takiego związku, odliczenie VAT nie przysługuje.

Park Narodowy, realizując projekt mający na celu rozbudowę Muzeum, ma prawo do odliczenia i zwrotu podatku VAT naliczonego, pod warunkiem że nabywane towary i usługi są związane z czynnościami opodatkowanymi, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

Muzeum nie jest uprawnione do stosowania alternatywnego prewspółczynnika opartego na liczbie wejść odpłatnych do celów rozliczenia VAT. Skuteczniejsze i bardziej reprezentatywne jest stosowanie metody wskazanej w rozporządzeniu Ministra Finansów, które prawidłowo oddaje specyfikę działalności i zapewnia adekwatny podział VAT.