1 października 2026 r. weszły w życie zmiany w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa). Ich celem jest poprawa relacji między podatnikami a organami, zwiększenie efektywności działań administracji oraz doprecyzowanie niejasnych dotąd regulacji. Przedstawiamy zestawienie kluczowych modyfikacji wprowadzanych tą nowelizacją.

Samorządowa instytucja kultury, niebędąca czynnym podatnikiem VAT i korzystająca z podmiotowych oraz przedmiotowych zwolnień, nie jest uprawniona do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego od wydatków projektowych związanych z działalnością zwolnioną.

Podatnik nie może w jednej deklaracji podzielić kwoty zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym na zwrot na rachunek VAT w terminie 25 dni i jednocześnie zwrot na rachunek rozliczeniowy w terminie 40 lub 60 dni.

Wnioskodawca, jako czynny podatnik VAT, ma prawo do odliczenia VAT naliczonego z faktur od kontrahenta, nawet jeśli rachunek bankowy kontrahenta nie widniał na wykazie podatników VAT, o ile transakcje są rzeczywiste i dotyczą czynności opodatkowanych.

Dostawa nieruchomości komercyjnej, niebędąca zbyciem przedsiębiorstwa ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT jako dostawa towarów. Obie strony transakcji muszą złożyć oświadczenie o opodatkowaniu, gdyż wykluczono zwolnienia VAT. Dodatkowo, zbycie budowli poza gruntem traktowane jest jako świadczenie usług.

Gminie, jako czynnym podatnikowi VAT, nie przysługuje prawo do odliczenia ani zwrotu podatku naliczonego związanego z wydatkami inwestycyjnymi na projekt, gdy projekt nie generuje czynności opodatkowanych VAT.

Przychody z tytułu odprawy emerytalnej, nagrody jubileuszowej oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, otrzymane przed pierwszą wypłatą emerytury pomostowej, podlegają opodatkowaniu, jeśli przychody te uzyskano przez kobietę przed ukończeniem 60. roku życia, co uniemożliwia skorzystanie ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 154 ustawy o podatku dochodowym.

Jednostka samorządu terytorialnego ma prawo do odliczenia podatku naliczonego, gdy inwestycja jest częściowo wykorzystywana do działalności opodatkowanej VAT. Odliczenie to wymaga zastosowania odpowiedniego prewspółczynnika w przypadku nabyć dotyczących działalności mieszanej, zgodnie z przepisami ustawy o VAT.

Jednostka samorządu terytorialnego, realizując projekt niezwiązany z czynnościami opodatkowanymi, nie ma prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego ani do zwrotu podatku VAT zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.

Sprzedaż nieruchomości przez podatnika VAT czynnego nie stanowi zbycia przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części, chyba że dany zestaw składników majątkowych, w tym obowiązków, tworzy samodzielny zespół zdolny do samodzielnego działania jako przedsiębiorstwo; wówczas transakcja podlega opodatkowaniu VAT.

Planowana sprzedaż nieruchomości przez podmioty będące czynnymi podatnikami VAT stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą VAT, gdyż nie obejmuje zbycia przedsiębiorstwa ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o VAT.

Dostawa nieruchomości w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług nie stanowi zbycia przedsiębiorstwa ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa, a tym samym podlega opodatkowaniu VAT jako odpłatna dostawa towarów na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Czynnym podatnikowi VAT, który planuje wykorzystać nabywaną nieruchomość do celów opodatkowanej działalności gospodarczej, przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, o ile spełnione są wszystkie formalne przesłanki, a transakcje są udokumentowane fakturami.

Transakcja zbycia nieruchomości, obejmująca działki z budynkami i budowlami, nie stanowi zbycia przedsiębiorstwa ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu ustawy o VAT, jest więc opodatkowana VAT jako odpłatna dostawa towarów. Nabywca jest uprawniony do odliczenia naliczonego VAT na podstawie otrzymanej faktury VAT.

Zbycie nieruchomości w ramach transakcji stanowi dostawę towarów opodatkowaną VAT. Transakcja nie może być traktowana jako zbycie przedsiębiorstwa ani zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Zbycie nieruchomości nie kwalifikuje się do zwolnienia z opodatkowania VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2, 9, 10, 10a ustawy o VAT.

Transakcja zbycia nieruchomości przez zbywcę na rzecz nabywcy nie stanowi dostawy zorganizowanej części przedsiębiorstwa ani przedsiębiorstwa, a zatem podlega opodatkowaniu VAT. Strony, składając wspólne oświadczenie o rezygnacji ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, mogą poddać transakcję opodatkowaniu, umożliwiając nabywcy obniżenie podatku należnego o naliczony i zwrot nadwyżki.

Prawo do zwrotu nadwyżki VAT przysługuje jedynie w odniesieniu do wydatków pozostających w bezpośrednim związku z działalnością opodatkowaną, bez dokonanej zmiany działalności będącej wynikiem nieprzewidzianych okoliczności poza kontrolą podatnika.

Sprzedaż działek zabudowanych przez Sprzedającego, będącego podatnikiem VAT z tytułu ich dzierżawy, podlega opodatkowaniu VAT, przy czym można zrezygnować ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, jeśli dopełnione zostaną formalności opodatkowania.

Podatnikowi, który w toku postępowania restrukturyzacyjnego poniósł koszty na usługi zarządcy wykazana w fakturach VAT, przysługuje prawo odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 86 UPTU, jeśli usługi te związane były z działalnością opodatkowaną.

Kwota zwrotu podatku od nieruchomości, otrzymywana od dzierżawcy przez wydzierżawiającego, nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym, jeżeli z umowy dzierżawy wynika, że odpowiedzialność za ten podatek ponosi dzierżawca.

Czynnemu podatnikowi VAT przysługuje prawo do odliczenia i zwrotu podatku VAT naliczonego za wydatki na budowę budynku jednorodzinnego przeznaczonego na najem opodatkowany VAT, gdyż wydatki te mają związek z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi.

Zwrot zagranicznego podatku uzyskany w latach późniejszych, w stosunku do pierwotnego roku pobrania, na podstawie umowy przewidującej metodę proporcjonalnego odliczenia, nie kwalifikuje się do ulgi abolicyjnej i powinien być doliczony do dochodu w Polsce.

Gmina, realizując projekt przebudowy zbiornika wodnego w ramach zadań publicznych, bez związku z czynnościami opodatkowanymi, nie ma prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od towarów i usług zakupionych na potrzeby projektu, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT.