Odliczenie podatkowe przysługujące osobom samotnie wychowującym dzieci może być przyznane wyłącznie osobom o ściśle określonym statusie cywilnym, obejmującym rozwody lub separacje prawne, nie zaś separacje faktyczne.

Podatnik, który faktycznie samotnie wychowuje dzieci bez udziału drugiego rodzica, może skorzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c-4d ustawy o PIT, nawet jeśli drugi rodzic sporadycznie utrzymuje kontakty z dziećmi.

Osoba rozwiedziona, faktycznie samotnie wychowująca dziecko, która spełnia przesłanki określone w art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania swoich dochodów jako osoba samotnie wychowująca dziecko.

Osoba rozwiedziona samotnie wychowująca dziecko ma prawo do preferencyjnego opodatkowania na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci, jeśli faktycznie sprawuje wychowanie bez udziału drugiego rodzica, niezależnie od formalnego pozostawienia władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom.

Faktyczne samotne wykonywanie obowiązków wychowawczych przez rozwiedzionego rodzica, wbrew formalnemu orzeczeniu sądu wskazującemu inne miejsce zamieszkania dziecka, uprawnia tego rodzica do preferencyjnego opodatkowania dochodów jako osoba samotnie wychowująca dziecko zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Osoba rozwiedziona, samodzielnie wychowująca dziecko, przy spełnieniu ustawowych warunków, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca oraz do ulgi prorodzinnej, jeżeli faktycznie sprawuje samodzielną pieczę nad dzieckiem i nie ma miejsca współdzielenia opieki z drugim rodzicem.

Ustanie obowiązku podatkowego jako "osoba samotnie wychowująca dziecko" wymaga spełnienia przesłanek z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które nie obejmują separacji faktycznej bez orzeczenia sądu.

Osoba sprawująca opiekę naprzemienną, będąca rozwodnikiem, może uzyskać status osoby samotnie wychowującej dziecko dla celów podatkowych, o ile brak jest wspólnego wychowywania dziecka z nowym partnerem, co odmiennie skutkuje od roku 2026 ze względu na zamieszkanie z nowym dzieckiem i partnerką.

Podatnik sprawujący funkcję opiekuna prawnego oraz rodziny zastępczej nad małoletnim niepełnosprawnym dzieckiem, spełniający kryteria określone w art. 27f ustawy o PIT, ma prawo do ulgi prorodzinnej oraz ulgi rehabilitacyjnej, nawet przy dochodach przekraczających 112.000 zł, z uwagi na posiadanie przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności.

Prawo do preferencyjnego rozliczenia podatkowego dla osoby samotnie wychowującej dziecko przysługuje, gdy osoba spełnia wymagania z art. 6 ust. 4c ustawy, w tym określony status cywilnoprawny. Faktyczne wychowywanie dziecka bez formalnego rozwodu nie uprawnia do takiego rozliczenia w latach, gdy status ten nie został formalnie potwierdzony.

Ulgę prorodzinną na dziecko pełnoletnie nabywa rodzic faktycznie wykonujący władzę rodzicielską, przy czym w przypadku pełnoletniego uczącego się dziecka, prawo do ulgi przysługuje obydwojgu rodzicom w częściach równych, o ile oboje wykonują ciążący obowiązek alimentacyjny.

W przypadku sprawowania opieki naprzemiennej, rodzic, który w określonych okresach samodzielnie wychowuje dziecko, jest uprawniony do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT, o ile nie uzyskuje świadczenia 800+.

Rodzic, który w systemie opieki naprzemiennej, bez współudziału drugiego rodzica, wychowuje dziecko, spełnia kryterium samotnego wychowywania w rozumieniu art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f., co uprawnia do preferencyjnego opodatkowania dochodów, o ile spełnione są inne wymagania ustawowe.

Podatnik pozostający w formalnym związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, bez sądowego rozstrzygnięcia rozwodu czy separacji, nie spełnia kryterium 'osoby samotnie wychowującej dziecko' pozwalającego na preferencyjne opodatkowanie na podstawie art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o PIT.

Osoba rozwiedziona, pełniąca codzienną, samodzielną opiekę nad dzieckiem, jest uprawniona do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca, zgodnie z art. 6 ust. 4c-d ustawy o PIT, nawet jeśli drugi rodzic utrzymuje minimalne kontakty wychowawcze.

Gdy oboje rodziców, mających nieograniczoną władzę rodzicielską, wspólnie zamieszkuje z małoletnimi dziećmi, a brak jest porozumienia dotyczącego podziału ulgi prorodzinnej, ulga przysługuje im w wysokości 50% każdemu z rodziców, również w latach przyszłych, przy niezmienionym stanie faktycznym.

Osoba pozostająca formalnie w związku małżeńskim bez orzeczonej separacji nie kwalifikuje się jako osoba samotnie wychowująca dziecko, pomimo faktycznego samotnego sprawowania opieki, w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W sytuacji braku porozumienia między rodzicami w kwestii podziału ulgi prorodzinnej, jeśli dzieci na stałe zamieszkują z jednym rodzicem, odliczenie w pełnej wysokości przysługuje podatnikowi sprawującemu faktyczną pieczę, niezależnie od formalnego posiadania władzy rodzicielskiej przez drugiego rodzica.

Osoba pozostająca w formalnym związku małżeńskim, nawet jeśli faktycznie samotnie wychowuje dzieci na skutek zakazu kontaktów drugiego rodzica, nie kwalifikuje się do rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych jako osoba samotnie wychowująca dzieci, gdy brak jest rozwodu, separacji lub pozbawienia praw rodzicielskich drugiego z małżonków.

Dochody małoletniego syna uzyskiwane jako tantiemy za twórczość literacką publikowaną na platformie, stanowią przychody z jego praw majątkowych i nie podlegają doliczeniu do dochodów rodziców, nawet jeśli wypłacane są technicznie na konto matki.

W przypadku rozwodu i braku porozumienia odnośnie podziału ulgi prorodzinnej, ulga przysługuje w równych częściach obu rodzicom, u których dziecko ma miejsce zamieszkania do momentu, gdy jedno z rodziców faktycznie nie wykonuje całościowo pieczy nad dzieckiem, co uprawnia owego rodzica do całościowej ulgi.

Podatnik prowadzący samodzielną działalność gospodarczą i wychowujący co najmniej czworo dzieci, przy spełnieniu wymogów art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest uprawniony do skorzystania z ulgi dla rodzin 4+ za 2024 r., w tym poprzez złożenie korekty rozliczenia PIT.

Osoba, która wychowuje dziecko w systemie opieki naprzemiennej i otrzymuje świadczenie wychowawcze podzielone między obojgu rodziców, nie spełnia przesłanki samotnego wychowywania dziecka, a tym samym nie jest uprawniona do preferencyjnego rozliczenia podatku przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dzieci na mocy art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje w 100% wnioskodawczyni na małoletnie dzieci, o ile faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, z uwagi na nieregularne kontakty ojca. W przypadku pełnoletniego dziecka, ulgę można odliczyć proporcjonalnie z ojcem, chyba że rodzice ustalą inaczej.