Stosowanie umów cywilnoprawnych po wprowadzeniu tzw. reformy PIP – odpowiedzi na pytania Czytelników
Od 8 lipca 2026 r. inspektorzy PIP zyskali prawo do wydawania decyzji administracyjnych zmieniających pozorne umowy cywilnoprawne w umowy o pracę, jeśli praca jest wykonywana w warunkach właściwych dla stosunku pracy. Wybór odpowiedniej podstawy świadczenia pracy wymaga zgodnej woli stron oraz obiektywnej analizy warunków, w jakich praca będzie faktycznie wykonywana.
W 2026 r. Sąd Najwyższy wypowiadał się m.in. w kwestii podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej i umowy o pracę. Po raz kolejny zajął też stanowisko w sprawie tytułu do ubezpieczeń jedynego wspólnika spółki z o.o. oraz zbiegu tytułów do ubezpieczeń.
Przychody uzyskiwane z umowy zlecenia zawartej przed rozpoczęciem działalności gospodarczej, która po rozpoczęciu działalności nie ulegnie zmianie, mogą być traktowane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, jeżeli działalność ta nie pokrywa się całkowicie z zakresem działalności gospodarczej.
Płatnik przy wypłacie na rzecz zleceniobiorcy będącego rezydentem podatkowym Liechtensteinu ma obowiązek pobierać zryczałtowany podatek dochodowy zgodnie z art. 29 ust. 1 i art. 41 ust. 4 ustawy PIT. Dopiero wybór opodatkowania według skali podatkowej przez zleceniobiorcę w zeznaniu rocznym pozwala na uznanie tego podatku za zaliczkę.
Certyfikat rezydencji podatkowej wydany przez ukraińskie organy, potwierdzający kraj zamieszkania, może stanowić podstawę do odstąpienia od opodatkowania dochodów na terenie Polski, pod warunkiem załączenia zaświadczenia o adresie zamieszkania.
Należności z tytułu diet i zryczałtowanego zwrotu kosztów noclegu wypłacane polskim rezydentom za granicą, nieprzekraczające limitów określonych w rozporządzeniu, są zwolnione z opodatkowania zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b ustawy o PIT.
Wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu umowy zlecenia, zawartej poza działalnością gospodarczą przez osobę prowadzącą jednoosobową działalność, stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście, zgodnie z art. 13 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W takim przypadku na zlecającym ciąży obowiązek płatnika podatku dochodowego.
Diety i zwroty kosztów z tytułu podróży, związane z realizacją umowy zlecenia, mogą być zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych, jeśli mieszczą się w ustawowych limitach, zaś podróż odbywana jest w celu uzyskania przychodów (art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b ustawy o PIT).
Wydatki związane z tworzeniem i rozwijaniem innowacyjnych rozwiązań informatycznych X i Y mogą być kwalifikowane jako koszty działalności badawczo-rozwojowej zgodnie z art. 4a pkt 26 ustawy o CIT, z zastrzeżeniem, że koszty licencji i hostingu w modelu subskrypcyjnym nie spełniają kryteriów dla uznania ich za koszty kwalifikowane ulgi B+R.
Sfinansowanie przez instytucję kultury kosztów transportu, zakwaterowania i wyżywienia wykonawców stanowi przychód z nieodpłatnych świadczeń, ale może korzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. b ustawy o PIT, o ile nie przekracza limitów określonych dla podróży służbowych.
Wynagrodzenie instruktorów narciarskich, realizujących szkolenia w ramach imprez turystycznych na zlecenie organizatora, stanowi usługę nabytą dla bezpośredniej korzyści turysty w rozumieniu art. 119 ust. 2 ustawy o VAT i może pomniejszać podstawę opodatkowania w procedurze VAT-marża.
Przychody z działalności typu "prop trading" należy klasyfikować jako przychody z działalności wykonywanej osobiście (art. 13 pkt 8 ustawy o PIT) i podlegać mogą zwolnieniu podatkowemu dla młodych, o ile zwolnienie to nie stosuje się do kosztów uzyskiwania przychodów. Przeliczenia walut obcych na złote winny nastąpić według kursu NBP z dnia poprzedzającego uzyskanie przychodów lub poniesienie kosztów
Zasadą jest, że wynagrodzenie studentów wykonujących umowy zlecenia z tytułu czynności na rzecz spółki, może być uwzględnione przy ustalaniu spełnienia warunku zatrudnienia wymaganego do wyboru opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, gdyż art. 28j ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o CIT nie przewiduje ich wyłączenia z tej kategorii.
Przychody uzyskane z tytułu umowy na obsługę konserwatora pojazdu OSP, zawartej z gminą, kwalifikowane są jako przychody z działalności wykonywanej osobiście i podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie spełniają przesłanek do zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 44 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dochody uzyskane przez Wnioskodawcę z tytułu umowy zlecenia, w kontekście nieukończonych 26 lat życia oraz mieszczące się w przewidzianym limicie dochodów, korzystają ze zwolnienia podatkowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Nienależnie otrzymane wynagrodzenie stanowi przychód w momencie jego otrzymania i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych; jego zwrot umożliwia odzyskanie podatku poprzez odliczenie od dochodu w roku zwrotu, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT.
Działalność wnioskodawcy obejmująca badania aplikacyjne i prace rozwojowe w zakresie innowacyjnych narzędzi ściernych stanowi działalność badawczo-rozwojową uprawniającą do ulgi B+R zgodnie z art. 26e ustawy o PIT, a poniesione koszty wynagrodzeń, surowców, materiałów i ekspertyz są kosztami kwalifikowanymi.
Wykonywanie umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, jest jednym z tytułów do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego. W niektórych przypadkach wykonywanie umowy zlecenia nie będzie jednak objęte obowiązkiem ubezpieczeń – dotyczy to m.in. studentów i uczniów szkół ponadpodstawowych do ukończenia 26. roku życia.
Wartość świadczeń dodatkowych zapewnianych uczestnikom kongresu przez wnioskodawcę stanowi przychód, jednakże zwolniony z opodatkowania w limitach określonych w art. 21 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT, o ile nie prowadzą działalności gospodarczej. W przypadku ubezpieczeń, przychód występuje, jednak odpowiadające mu obowiązki mogą być wyłączone na podstawie międzynarodowych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania
Podatnik ma prawo do zmiany formy opodatkowania przychodów z działalności gospodarczej na podatek liniowy, jeżeli usługi wykonywane w ramach tej działalności nie są tożsame z czynnościami wykonywanymi w ramach umowy o pracę (art. 9a ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Premie w postaci akcji w ramach programów motywacyjnych, przyznawane wyłącznie najlepszym pracownikom, nie spełniają kryteriów programów motywacyjnych w rozumieniu art. 24 ust. 11b ustawy o PIT i są opodatkowane jako wynagrodzenie. Dywidendy od tych akcji są traktowane jako przychody z kapitałów pieniężnych podlegające 19% podatkowi.
Złożenie oświadczenia PIT-2 przy jednej umowie zlecenia nie uprawnia płatnika do stosowania kwoty zmniejszającej podatek do kolejnych umów z tym samym zleceniobiorcą; dla każdej nowej umowy konieczne jest odrębne oświadczenie.
Przychody uzyskiwane przez osobę do 26. roku życia z tytułu współpracy z firmą prop-tradingową jako przychody z działalności wykonywanej osobiście, mogą korzystać z ulgi podatkowej do kwoty 85 528 zł rocznie, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 148 ustawy o PIT.