Preferencyjne opodatkowanie dla osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT wymaga formalnego potwierdzenia sytuacji osobistej podatnika w postaci orzeczenia separacji bądź pozbawienia praw rodzicielskich współmałżonka.

Podatnik, który w trakcie roku podatkowego nie pozostawał przez cały rok w związku małżeńskim, ma prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej, o ile jego indywidualny dochód nie przekracza 56 000 zł, a podział proporcji ulgi został ustalony w sposób dowolny przez rodziców.

Podatnik, który jednocześnie stosuje opodatkowanie liniowe w działalności gospodarczej, nie jest uprawniony do preferencyjnego rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dziecko od dochodów opodatkowanych według skali podatkowej. Ponadto przekroczenie limitów dochodowych wyklucza zastosowanie ulgi prorodzinnej.

Osoba wychowująca dziecko w systemie pieczy naprzemiennej nie kwalifikuje się do preferencyjnego opodatkowania dochodów jako samotnie wychowujący dziecko, zgodnie z art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli obojgu rodzicom przysługuje świadczenie wychowawcze na podstawie art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Podatnik, utrzymujący pełnoletnie dziecko uczące się w publicznej szkole artystycznej, któremu nie przysługuje dochód podlegający opodatkowaniu, jest uprawniony do ulgi prorodzinnej zgodnie z art. 27f ust. 6 ustawy PIT, niezależnie od trybu kształcenia.

W przypadku braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi prorodzinnej, ulga w całości przysługuje rodzicowi, przy którym dziecko ma ustalone miejsce zamieszkania i który faktycznie sprawuje nad nim opiekę codzienną, zgodnie z art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podatnik, który realnie wykonuje władzę rodzicielską oraz obowiązek alimentacyjny wobec czworga dzieci, w tym dzieci pełnoletnich uczących się, ma prawo do ulgi rodzinnej 4+ na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT, niezależnie od wspólnego zamieszkiwania z dziećmi.

W przypadku braku porozumienia między rodzicami co do podziału ulgi prorodzinnej, faktyczne rozliczenie ulgi w zeznaniach podatkowych uznawane jest za dorozumiane porozumienie stron, co wyklucza roszczenia o pełne odliczenie przez jednego z rodziców.

W przypadku braku porozumienia rodziców i umiejscowienia dzieci na stałe u jednego z nich, ulga prorodzinna przysługuje wyłącznie temu rodzicowi, u którego dzieci mieszkają, niezależnie od realnego wykonywania władzy rodzicielskiej przez drugiego rodzica.

Jeżeli rodzice formalnie razem sprawują władzę rodzicielską, ale faktyczna opieka jest wykonywana przez jednego z rodziców, prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje temu rodzicowi w pełnej wysokości. W przypadku pełnoletnich dzieci, podział ulgi zależy od faktycznego wykonywania obowiązku alimentacyjnego przez każdego z rodziców w danym okresie.

W sytuacji rozwodu rodziców i faktycznego wypełniania wszystkich obowiązków wychowawczych oraz alimentacyjnych przez jednego z nich, podatnikowi temu przysługuje pełna ulga prorodzinna na małoletnie dziecko, a także 50% ulgi na dziecko pełnoletnie, gdy brak ustalenia odmiennych proporcji podziału ulgi z drugim rodzicem.

Osoba będąca w separacji faktycznej, bez prawomocnego orzeczenia sądu, nie spełnia przesłanek do uznania za osobę samotnie wychowującą dziecko w kontekście preferencyjnego opodatkowania; ulga prorodzinna przysługuje proporcjonalnie do ustaleń między rodzicami lub w pełni rodzicowi, u którego dzieci mają miejsce zamieszkania.

Podatnik, będący osobą rozwiedzioną i faktycznie samotnie wychowujący dziecko, uprawniony jest do preferencyjnego rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dziecko, o ile drugi rodzic nie uczestniczy aktywnie w procesie wychowawczym; podatnik może również skorzystać z pełnej ulgi prorodzinnej na dziecko w takim przypadku.

Rodzic rozwiedziony, samotnie wychowujący dziecko, uprawniony jest do preferencyjnego rozliczenia według art. 6 ust. 4d ustawy o PIT, jeśli dziecko zamieszkuje u niego. Ulga prorodzinna za czas wspólnego zamieszkiwania z obojgiem rodziców podlega równej dystrybucji, zaś w pozostałym czasie przysługuje w całości rodzicowi, z którym dziecko mieszka permanentnie.

Rodzic sprawujący faktyczną opiekę nad małoletnim dzieckiem, które zamieszkuje z nim na stałe, ma prawo do pełnego odliczenia ulgi prorodzinnej w wysokości 100%, o ile drugi rodzic nie uczestniczy z równą intensywnością w wychowywaniu dziecka, zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Osobie samotnie wychowującej dziecko, która faktycznie wykonuje wszelkie obowiązki rodzicielskie, przysługuje prawo do preferencyjnego rozliczenia podatku oraz ulgi prorodzinnej, nawet w sytuacji posiadania władzy rodzicielskiej przez drugiego rodzica, który nie uczestniczy w wychowywaniu dziecka.

Wobec braku porozumienia między rodzicami w sprawie podziału ulgi prorodzinnej, prawo do pełnego odliczenia przysługuje temu z rodziców, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje i wobec którego wykonywana jest faktyczna opieka zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy PIT.

Prawo do ulgi prorodzinnej i preferencyjnego opodatkowania z art. 27f i 6 ustawy o PIT uzależnione są od faktycznego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego lub renty socjalnej przez pełnoletnie dzieci; brak odbioru wyklucza przyznanie prawa do ulg, niezależnie od innych okoliczności.

Ulga na dziecko niepełnosprawne przysługuje za rok 2024, jeśli dziecko ma orzeczenie potwierdzające datowanie niepełnosprawności od urodzenia, mimo wydania orzeczenia w 2025 r.; dochody rodziców nie wykluczają ulgi.

Osobie samotnie wychowującej dzieci przysługuje preferencyjne rozliczenie dochodów oraz ulga prorodzinna na dzieci, jeśli faktycznie w ciągu roku podatkowego samotnie ponosi obowiązki wychowawcze, bez rzeczywistego wsparcia drugiego rodzica przebywającego poza domem.

Ulga prorodzinna przysługuje samotnie wychowującej matce pełnoletniego studenta, mimo jego dochodów z nieopodatkowanego żołdu wojskowego, o ile zachowany jest obowiązek alimentacyjny oraz faktyczne wykonywanie władzy rodzicielskiej.

Podatnikowi nie przysługuje prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej na syna I w roku podatkowym 2024, gdyż dochody syna, obejmujące żołd i umowa zlecenie, przekroczyły ustawowy limit, uniemożliwiając zastosowanie art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podatnikowi nie przysługuje ulga prorodzinna na rzecz pełnoletniego dziecka, które przekroczyło ustawowy limit dochodów, oraz niepełnoletniego dziecka, jeżeli łączne dochody podatnika i małżonka przekroczyły 112 000 zł, nawet przy spełnieniu pozostałych warunków ulgi.

Podatniczka, jako osoba faktycznie samotnie wychowująca dzieci, spełnia przesłanki preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca. Może ona korzystać z ulgi prorodzinnej na młodsze dziecko, chyba że jej dochody przekroczą 112 000 zł, a na pełnoletnie dziecko ulga nie przysługuje, gdy jego dochody przekraczają limit określony ustawą.