Preferencyjne opodatkowanie dla osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT wymaga formalnego potwierdzenia sytuacji osobistej podatnika w postaci orzeczenia separacji bądź pozbawienia praw rodzicielskich współmałżonka.

Podatnikowi, który faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, przysługuje prawo do całości ulgi prorodzinnej, nawet jeśli oboje rodziców formalnie mają pełnię władzy rodzicielskiej, ale tylko jedno z nich realizuje codzienną pieczę nad dziećmi.

Podatnik, który w trakcie roku podatkowego nie pozostawał przez cały rok w związku małżeńskim, ma prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej, o ile jego indywidualny dochód nie przekracza 56 000 zł, a podział proporcji ulgi został ustalony w sposób dowolny przez rodziców.

W przypadku braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi prorodzinnej oraz gdy miejsce zamieszkania dzieci jest u jednej z rodziców, ulga prorodzinna przysługuje temu rodzicowi, u którego dzieci mają miejsce zamieszkania, zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku rozdzielenia rodziców bez formalnej zgody na podział ulgi prorodzinnej, oraz braku opieki naprzemiennej, ulgę podatkową w pełnej wysokości może odliczyć jedynie rodzic, u którego dzieci mają ustalone miejsce zamieszkania (art. 27f ust. 4 ustawy o PDOF).

Odliczenie ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ust. 1 ustawy o PIT, nie przysługuje podatnikowi od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko zostało, na podstawie orzeczenia sądu, umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe nieodpłatne utrzymanie.

Podatnikowi, który faktycznie sprawuje pieczę nad małoletnim dzieckiem przebywającym u niego na podstawie orzeczenia sądu w ramach postępowania adopcyjnego, przysługuje prawo do ulgi prorodzinnej, mimo że formalne przysposobienie nie zostało zakończone w danym roku podatkowym.

Podatnik, który realnie wykonuje władzę rodzicielską oraz obowiązek alimentacyjny wobec czworga dzieci, w tym dzieci pełnoletnich uczących się, ma prawo do ulgi rodzinnej 4+ na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT, niezależnie od wspólnego zamieszkiwania z dziećmi.

W przypadku, gdy dzieci stale zamieszkują z jednym z rodziców, który faktycznie sprawuje nad nimi opiekę, a drugi nie wykonuje stałej pieczy, ten rodzic jest uprawniony do pełnego odliczenia ulgi prorodzinnej na dzieci.

W przypadku braku porozumienia między rodzicami co do podziału ulgi prorodzinnej, faktyczne rozliczenie ulgi w zeznaniach podatkowych uznawane jest za dorozumiane porozumienie stron, co wyklucza roszczenia o pełne odliczenie przez jednego z rodziców.

W przypadku braku opieki naprzemiennej oraz stałego zamieszkania dzieci u jednego z rodziców, prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej przysługuje temu rodzicowi, o ile faktycznie wykonuje władzę rodzicielską nad dziećmi (art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z Kodeksem cywilnym).

Podatnik, którego niepełnoletnie dziecko posiadało orzeczenie o niepełnosprawności przez część roku podatkowego, może skorzystać z ulgi prorodzinnej w pełnej wysokości, niezależnie od przekroczenia limitu dochodów, zgodnie z art. 27f ust. 2e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odliczenie ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przysługuje podatnikowi rzeczywiście wykonującemu władzę rodzicielską, w tym sprawującemu codzienną opiekę i zabezpieczającemu potrzeby małoletnich dzieci.

Podatnik, u którego dzieci nie mają miejsca zamieszkania ustalonego przez sąd, nie jest uprawniony do odliczenia ulgi prorodzinnej, mimo braku porozumienia z drugim rodzicem i faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej, w sytuacji gdy miejsce zamieszkania dzieci ustalono przy drugim rodzicu (art. 27f ust. 4 ustawy o PIT).

W przypadku braku porozumienia rodziców i umiejscowienia dzieci na stałe u jednego z nich, ulga prorodzinna przysługuje wyłącznie temu rodzicowi, u którego dzieci mieszkają, niezależnie od realnego wykonywania władzy rodzicielskiej przez drugiego rodzica.

Jeżeli rodzice formalnie razem sprawują władzę rodzicielską, ale faktyczna opieka jest wykonywana przez jednego z rodziców, prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje temu rodzicowi w pełnej wysokości. W przypadku pełnoletnich dzieci, podział ulgi zależy od faktycznego wykonywania obowiązku alimentacyjnego przez każdego z rodziców w danym okresie.

W sytuacji rozwodu rodziców i faktycznego wypełniania wszystkich obowiązków wychowawczych oraz alimentacyjnych przez jednego z nich, podatnikowi temu przysługuje pełna ulga prorodzinna na małoletnie dziecko, a także 50% ulgi na dziecko pełnoletnie, gdy brak ustalenia odmiennych proporcji podziału ulgi z drugim rodzicem.

Ojciec ma prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej na młodszą córkę w wysokości 50% za okres od stycznia do grudnia 2025 r., a na starszą córkę: 50% za okres styczeń-maj oraz 100% za okres czerwiec-grudzień 2025 r.

Osoba będąca w separacji faktycznej, bez prawomocnego orzeczenia sądu, nie spełnia przesłanek do uznania za osobę samotnie wychowującą dziecko w kontekście preferencyjnego opodatkowania; ulga prorodzinna przysługuje proporcjonalnie do ustaleń między rodzicami lub w pełni rodzicowi, u którego dzieci mają miejsce zamieszkania.

Podatnik, będący osobą rozwiedzioną i faktycznie samotnie wychowujący dziecko, uprawniony jest do preferencyjnego rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dziecko, o ile drugi rodzic nie uczestniczy aktywnie w procesie wychowawczym; podatnik może również skorzystać z pełnej ulgi prorodzinnej na dziecko w takim przypadku.

Prawo do pełnej ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przysługuje rodzicowi, u którego dzieci stale zamieszkują, w sytuacji braku porozumienia co do podziału ulgi między rodzicami, z zastrzeżeniem że dzieci nie zamieszkują z obojgiem rodziców.

Orzeczenie sądu, stanowiące podstawę umieszczenia małoletnich w rodzinie zastępczej na czas trwania postępowania, uprawnia do skorzystania z ulgi prorodzinnej na podstawie art. 27f ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W sytuacji, gdy brak porozumienia między rodzicami co do podziału ulgi prorodzinnej, prawo do odliczenia 100% ulgi kończy się na korzyść rodzica, u którego dzieci mają miejsce zamieszkania i który faktycznie ponosi koszty ich utrzymania (art. 27f ust. 4 ustawy o PIT).

Wnioskodawczyni przysługuje prawo do pełnego odliczenia ulgi prorodzinnej, gdyż tylko ona faktycznie wykonuje władzę rodzicielską nad trojką małoletnich dzieci, mimo że ojciec formalnie posiada władzę rodzicielską, nie uczestnicząc aktywnie w ich wychowywaniu ani nie wychowuje ich zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.