Banki hipoteczne, jako część kategorii banków krajowych, podlegają stosowaniu podwyższonych stawek CIT określonych w nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, gdyż spełniają kryteria określone w definicjach Prawa bankowego oraz są regulowane przez te same przepisy.

Nieodpłatne oświadczenie patronackie złożone przez osobę trzecią na rzecz banku w celu zabezpieczenia zobowiązań kredytowych Spółki, w którym Patron gwarantuje możliwość spłaty, stanowi nieodpłatne świadczenie, które generuje przychód na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych w momencie jego otrzymania.

Oświadczenie patronackie rozumiane jako nieodpłatne świadczenie stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, powstający w momencie jego otrzymania przez spółkę. Wartość tego przychodu ustala się na podstawie cen rynkowych podobnych usług finansowych.

Umorzenie wierzytelności kredytu konsolidacyjnego w zakresie, w jakim nie jest związane z hipoteką, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, zaś umorzenie przypisane do celów mieszkaniowych, zgodnie z rozporządzeniem z 2022 r., podlega zwolnieniu z opodatkowania.

Zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty wynikające z nieważnej umowy kredytowej, otrzymane na skutek ugody, nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a odsetki za opóźnienie od tych kwot są zwolnione z opodatkowania.

Zgodnie z zasadami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r., przychody z umorzenia kredytu mieszkaniowego mogą korzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego, jeżeli kredyt spełnia wymagania związane z celem mieszkaniowym, datą udzielenia i zabezpieczeniem hipotecznym.

Umorzenie przez bank kredytu mieszkaniowego, zaciągniętego na cele mieszkaniowe przed 2015 r., stanowi przychód, podlegający zaniechaniu poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. Zaniechanie dotyczy wyłącznie umorzonych kwot, a nie obejmuje innych przychodów uzyskanych w wyniku ugody.

Zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o PIT, podatnik, który otrzymał zwrot uprzednio odliczonych w ramach ulgi odsetkowej kwot, ma obowiązek doliczenia ich do dochodu w roku, w którym doszło do zwrotu, niezależnie od formy zwrotu.

Zwrot odsetek z tytułu unieważnienia umowy kredytowej powoduje obowiązek ich doliczenia do dochodu podatnika w roku otrzymania zwrotu, zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o PIT, bez konieczności korygowania wcześniejszych rozliczeń podatkowych.

W przypadku podziału przez wyodrębnienie, Bank Przejmujący wstępuje w prawa i obowiązki podatkowe związane z przejmowaną działalnością pozostające w stanach otwartych, natomiast Bank Dzielony ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zamknięte sprzed podziału. Korekty deklaracji sprzed podziału obciążają Bank Dzielony.

Zobowiązanie podatkowe w zakresie VAT z tytułu wynagrodzenia za wykonanie dzieła uległo przedawnieniu, co zwalnia z obowiązku zapłaty podatku za okres bieżący oraz jakikolwiek inny; odsetki oraz zwrot kosztów procesu nie stanowią podstawy opodatkowania VAT.

Umorzenie wierzytelności kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich oraz wypłata dodatkowej kwoty nie skutkują powstaniem opodatkowanego przychodu u kredytobiorcy, jeśli dodatkowa kwota nie przekracza wartości nadpłaconych rat, a umorzenie kwalifikuje się do ulgi przewidzianej w rozporządzeniu o zaniechaniu poboru podatku od dochodów związanych z kredytem hipotecznym.

Umorzenie części kredytu hipotecznego zaciągniętego na cele mieszkaniowe na mocy ugody i wypłata dodatkowej kwoty tytułem zwrotu nadpłaconego kapitału nie skutkuje powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu, ani koniecznością zwrotu ulgi odsetkowej.

Zwrot kwot niesłusznie wpłaconych na podstawie nieważnej umowy kredytowej nie stanowi przychodu podatkowego, gdy środki nie prowadzą do wzrostu aktywów podatnika. Odsetki ustawowe za opóźnienia z tytułu takich zwrotów są zwolnione z opodatkowania, o ile sam zwrot nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku rozliczenia nieważnej umowy kredytowej przez wzajemne potrącenie świadczeń nie następuje powstanie przychodu podatkowego w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż nie dochodzi do trwałego przysporzenia majątkowego.

Wypłacone świadczenia przez bank na rzecz kredytobiorcy w ramach ugody, które wynikały z nienależnego pobrania, nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu PIT. Zwrot kosztów nie tworzy opodatkowalnych przysporzeń, natomiast odsetki za opóźnienie, choć są przychodem, korzystają ze zwolnienia podatkowego.

Umorzenie pożyczki hipotecznej nie korzysta z zaniechania poboru podatku, ponieważ dotyczy wyłącznie kredytów hipotecznych. Odsetki naliczone za nieterminowy zwrot nadpłaty są zwolnione z podatku, gdyż dotyczą sum nieopodatkowanych wcześniej.

Zwrot przez bank nadpłaconych środków z umowy kredytowej, na mocy ugody sądowej, nie stanowi przychodu podatkowego w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ zwrócona kwota nie zwiększa majątku odbiorcy; równocześnie, odsetki ustawowe za opóźnienie w wypłacie należności niepodlegającej opodatkowaniu korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy.

Przychód z tytułu przedawnionych zobowiązań pożyczkowych stanowi przychód podatkowy zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy CIT, a jego momentem powstania jest dzień przedawnienia. Zobowiązanie podatkowe z tytułu CIT ulega przedawnieniu przy braku przesłanek zawieszających jego bieg.

Umorzenie kredytu refinansowego zaciągniętego na cele inne niż bezpośrednio związane z zakupem lokalu mieszkalnego nie podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego, chyba że zadłużenie dotyczy kredytów faktycznie przeznaczonych na cele mieszkaniowe, określone w przepisach art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT.

Przychód podatkowy z tytułu umorzenia zobowiązań kredytowych powstaje także po formalnym współkredytobiorcy, z uwagi na solidarny charakter zobowiązań, jednak zwroty środków uzyskane w wyniku ugody nie powodują powstania przychodu, o ile odzwierciedlają jedynie przywrócenie wcześniejszego stanu majątkowego.

Umorzenie części kredytu hipotecznego podlega zaniechaniu poboru podatku zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, za wyjątkiem kwot związanych z kosztami ubezpieczenia, które nie korzystają z takiego zaniechania i podlegają opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł.

Podatnik przy spełnieniu wszystkich przewidzianych warunków prawnych, w tym dokonaniu korekty zeznania podatkowego za 2023 rok, może zmienić wybór kredytu objętego zaniechaniem poboru podatku dochodowego, uzyskując prawo do zastosowania zaniechania wobec Kredytu 2.

Umorzenie zobowiązań zaciągniętych na działalność gospodarczą, wynikające z postępowania upadłościowego, nie stanowi przychodu podatkowego w świetle art. 14 ust. 3 pkt 6 ustawy o PDOF i nie niesie obowiązku wystawienia PIT-11 dla dłużnika.