Bank hipoteczny, mimo odrębności w definicji prawa bankowego, jest uznawany za bank krajowy w rozumieniu art. 4 ustawy o PNIF. Jako taki, podlega on obowiązkowi podatkowemu z tytułu podatku od niektórych instytucji finansowych, zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy o PNIF, i jest zobowiązany do składania deklaracji podatkowych jako bank krajowy.

Zwrot środków z ugody z bankiem, w części przekraczającej spłacony kapitał kredytu, stanowi przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu, gdyż jest definitywnym przyrostem majątkowym.

Banki hipoteczne, jako część kategorii banków krajowych, podlegają stosowaniu podwyższonych stawek CIT określonych w nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, gdyż spełniają kryteria określone w definicjach Prawa bankowego oraz są regulowane przez te same przepisy.

Zawarcie ugody kompleksowo regulującej roszczenia wynikłe z umowy kredytowej poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego po stronie kredytobiorcy, gdyż nie następuje bezzwrotne przysporzenie majątkowe.

Umorzenie części kredytu hipotecznego na zakup dwóch formalnie oddzielonych lokali mieszkalnych stanowiących funkcjonalnie jedną całość nie kwalifikuje się do zaniechania poboru podatku dochodowego, gdyż nie spełnia przesłanki jednej inwestycji mieszkaniowej obejmującej jeden lokal mieszkalny.

Zwrot świadczenia pierwotnie spełnionego na podstawie nieważnej umowy kredytowej oraz zrzeczenie się roszczeń przez bank, nie jest przychodem podlegającym opodatkowaniu. Jednakże, odsetki ustawowe za opóźnienie są przychodem, lecz potencjalnie zwolnionym z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.

Kwoty wypłacone przez bank na mocy ugody dotyczącej kredytu waloryzowanego CHF, nawet jako świadczenia restytucyjne, nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, o ile dotyczą zwrotu uprzednio spłaconych kwot i kosztów procesu. Odsetki za opóźnienie są zwolnione od podatku zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy PIT.

Kwota otrzymana w wyniku ugody mediacyjnej z Bankiem, jako zwrot kwoty nadpłaconej w ramach kredytu hipotecznego, nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie prowadzi do przysporzenia majątkowego po stronie Wnioskodawcy.

W przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu, podatnik jest zobowiązany doliczyć do dochodu kwoty uprzednio odliczone od dochodu jako ulga odsetkowa, jeśli zwrot tych kwot nastąpił w wyniku wyroku unieważniającego umowę (art. 45 ust. 3a ustawy PIT), niezależnie od restytucyjnej natury wyroku.

Umorzenie wzajemnych wierzytelności pomiędzy kredytobiorcą a bankiem w wyniku potrącenia związane z nieważnością umowy kredytowej nie stanowi przychodu podatkowego na gruncie PIT, z uwagi na brak realnego przysporzenia majątkowego po stronie podatnika.

Umorzona kwota wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego przed 15.01.2015 r. na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, zabezpieczonego hipotecznie, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów wykonawczych, jeżeli nie dokonano wcześniejszego zaniechania poboru podatku dla podobnego umorzenia.

Nabycie udziału w nieruchomości w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności, pomniejszone o wartość hipoteki przypadającej na ten udział, podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn według zasad określonych w art. 1 i 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Zwrot środków pieniężnych oraz odsetki ustawowe za opóźnienie wynikające z unieważnienia umowy kredytowej nie są przychodem podatkowym i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b Ustawy o podatku dochodowym, ponieważ nie powodują realnego przysporzenia majątkowego.

Wypłata dodatkowej kwoty przez bank w wyniku ugody, dotyczącej uprzednio spłaconego kredytu hipotecznego, nie stanowi przychodu podatkowego dla odbiorcy, jeżeli kwota ta nie przekracza sumy uprzednio poniesionych i zwróconych wydatków.

Umorzenie kredytu konsumpcyjnego, poprzez zwiększenie kwoty na cele konsumpcyjne, nie kwalifikuje się do zaniechania poboru podatku na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych, natomiast zwrot nadpłaconych kwot oraz kosztów postępowania nie stanowi przysporzenia i nie podlega opodatkowaniu.

Zwrot przez bank nienależnie pobranych środków w formie rat kapitałowo-odsetkowych nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i jest podatkowo obojętny dla kredytobiorcy.

Umorzenie wierzytelności kredytu hipotecznego denominowanego we frankach szwajcarskich oraz wypłata dodatkowej kwoty nie skutkują powstaniem opodatkowanego przychodu u kredytobiorcy, jeśli dodatkowa kwota nie przekracza wartości nadpłaconych rat, a umorzenie kwalifikuje się do ulgi przewidzianej w rozporządzeniu o zaniechaniu poboru podatku od dochodów związanych z kredytem hipotecznym.

Kwota uzyskana od banku w wyniku unieważnienia umowy kredytu hipotecznego nie stanowi przychodu podatkowego podlegającego opodatkowaniu, gdyż nie powoduje definitywnego przysporzenia majątkowego. Zwolnienie podatkowe obejmuje również odsetki za opóźnienie z tytułu takich należności.

Zwrot nadpłaty kredytu ponad wypłacony kapitał, wynikający z ugody z bankiem, który nie stanowi trwałego przysporzenia majątkowego, nie jest przychodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.

Zaniechanie poboru podatku dochodowego obejmuje wyłącznie tę część umorzonych wierzytelności, której środki przeznaczone były na zakup konkretnej nieruchomości mieszkaniowej, bez możliwości rozciągnięcia go na inne cele, takie jak spłata innych kredytów lub pokrycie kosztów niemieszkaniowych.

Zwrot świadczenia nienależnego i pozostałych należności z nieważnej umowy kredytowej oraz zwrot kosztów procesu nie podlegają opodatkowaniu PIT jako przychody, będąc restytucją, a naliczone odsetki ustawowe korzystają ze zwolnienia podatkowego.

Kwota umorzonego kredytu hipotecznego stanowi przychód zwolniony z opodatkowania na mocy rozporządzenia Ministra Finansów o zaniechaniu poboru podatku, natomiast zwrot dodatkowej kwoty jako nienależnie pobranej nie stanowi przychodu podatkowego.

Umorzenie wierzytelności z kredytu konsolidacyjnego, zastępującego kredyty mieszkaniowe, nie jest objęte zaniechaniem poboru podatku, gdy beneficjent nie był pierwotnym kredytobiorcą tychże kredytów.

Umorzenie kredytu refinansowego zaciągniętego na cele inne niż bezpośrednio związane z zakupem lokalu mieszkalnego nie podlega zaniechaniu poboru podatku dochodowego, chyba że zadłużenie dotyczy kredytów faktycznie przeznaczonych na cele mieszkaniowe, określone w przepisach art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT.