Zwolnienie z opodatkowania nabycia tytułem zachowku, wynikające z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, dotyczy jedynie wartości odpowiadającej przysługującemu roszczeniu o zachowek, natomiast przekroczenie tej wartości stanowi odrębne przysporzenie majątkowe podlegające innym zasadom opodatkowania.

Przychody z tytułu zachowku nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, natomiast odsetki za zwłokę w ich wypłacie są zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b. Zwrot kosztów postępowania sądowego nie stanowi przychodu, jeśli nie przewyższa poniesionych kosztów.

Otrzymanie środków pieniężnych z tytułu zachowku po spełnieniu przesłanek z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, podlega zwolnieniu podatkowemu, lecz odsetki od zachowku oraz zwrot kosztów postępowania sądowego takim zwolnieniem nie są objęte.

Nabycie zachowku przez upadłego wchodzi do masy upadłości, lecz korzysta ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn, pod warunkiem zgłoszenia przez syndyka w terminie ustawowym. Fakt nabycia nie utrudnia zastosowania zwolnienia, mimo włączenia praw majątkowych do masy upadłości.

Przychód uzyskany z odpłatnego zbycia wierzytelności nabytej na podstawie wyroku sądu stanowi przychód z praw majątkowych, podlegający opodatkowaniu według zasad ogólnych, nie zaś na podstawie wartości nominalnej wierzytelności jako kosztu uzyskania przychodu.

Prawomocna ugoda sądowa zatwierdzająca przeniesienie własności rzeczy tytułem zachowku stanowi wystarczającą podstawę do zgłoszenia tego nabycia w deklaracji SD-Z2, bez potrzeby sporządzenia aktu notarialnego, warunkującą prawidłowe wykonanie obowiązku zgłoszeniowego zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Otrzymana należność z tytułu sprzedaży wierzytelności w postaci zachowku stanowi przychód z praw majątkowych dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych, podlegający wykazaniu w PIT-36. Koszty uzyskania przychodów nie obejmują równowartości należnego zachowku, jeśli brak jest udokumentowanych wydatków związanych z jego nabyciem.

Zwolnienie z długu, zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego, przez EB i FB wobec CB i DB skutkuje powstaniem przychodu podatkowego, który podlega opodatkowaniu PIT jako przychód z innych źródeł na mocy art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, niezależnie od rzekomego ekwiwalentu w postaci cofnięcia pozwu o zachowek.

Przeniesienie własności nieruchomości w celu zaspokojenia roszczeń o zachowek stanowi odpłatne zbycie, które generuje przychód podatkowy na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych. Okres, od którego zależy zwolnienie z opodatkowania zbycia nieruchomości nabytej w drodze spadku, liczony jest od nabycia przez ostatniego spadkodawcę.

Zaspokojenie roszczenia o zachowek przez przeniesienie własności nieruchomości stanowi dług spadkowy i zmniejsza podstawę opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, lecz jednocześnie przeniesienie własności skutkuje utratą ulgi mieszkaniowej, jeśli do niego dochodzi przed upływem pięciu lat od nabycia.

Pięcioletni okres posiadania nieruchomości wyłączający opodatkowanie w świetle art. 10 ust. 5 ustawy o PIT liczony jest od momentu nabycia nieruchomości przez bezpośredniego spadkodawcę, nie zaś przez wcześniejszych właścicieli, a zachowki mogą stanowić koszt uzyskania przychodu jedynie w części proporcjonalnej do wartości zbywanej nieruchomości.

Przeniesienie udziału we współwłasności nieruchomości w celu zwolnienia z długu o zachowek nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej i nie rodzi obowiązku podatkowego, jeśli nabycie przez spadkodawcę nastąpiło ponad pięć lat przed przeniesieniem.

Przysługujący z tytułu przeniesienia udziałów we współwłasności nieruchomości, w celu zwolnienia z długu zachowku, przychód nie powstaje po pięciu latach od nabycia przez spadkodawcę, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 i art. 10 ust. 5 ustawy o PIT, przy braku działalności gospodarczej.

Kwota zapłacona tytułem zachowku, nawet gdy jest warunkiem skutecznego nabycia udziałów w nieruchomości, nie może być uznana za wydatek na własne cele mieszkaniowe na podstawie art. 21 ust. 25 ustawy o PIT, i nie podlega zwolnieniu podatkowemu w ramach ulgi mieszkaniowej.

Przeniesienie udziału we współwłasności nieruchomości, nabytego w drodze spadku, w celu zwolnienia z długu z tytułu zachowku, nie stanowi źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu, jeśli zbycie następuje po upływie pięciu lat od końca roku, w którym doszło do nabycia nieruchomości przez spadkodawcę.

W przypadku nieruchomości nabytych w drodze spadku, pięcioletni okres determinuje opodatkowanie ich zbycia liczy się od końca roku nabycia przez spadkodawcę, a nie od momentu zaspokojenia roszczenia o zachowek poprzez przeniesienie udziału w nieruchomości.

Przeniesienie udziałów we współwłasności nieruchomości przez osobę fizyczną na rzecz zwolnienia z roszczenia o zachowek, nie podlega opodatkowaniu VAT, gdy jest dokonywane w ramach zarządu majątkiem osobistym, a zbywca nie występuje jako podatnik VAT prowadzący działalność gospodarczą.

Nabycie środków pieniężnych z tytułu zachowku po babci, przez osoby zaliczone do I grupy podatkowej, podlega zwolnieniu z podatku od spadków i darowizn pod warunkiem dokonania stosownego zgłoszenia w terminie przewidzianym w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Przeniesienie udziałów we współwłasności nieruchomości nie podlega opodatkowaniu VAT, jeżeli dokonane jest przez osobę nieprowadzącą działalności gospodarczej, działającą w ramach zarządu majątkiem osobistym, bez podejmowania aktywnych działań charakterystycznych dla obrotu nieruchomościami i nie występującą w charakterze podatnika VAT zgodnie z art. 15 ustawy o VAT.

Przeniesienie udziału w nieruchomości nabytego w spadku celem zwolnienia z długu z zachowku nie stanowi odpłatnego zbycia podlegającego opodatkowaniu, jeżeli minęło 5 lat od nabycia tej nieruchomości przez spadkodawcę.

Zawarcie ugody skutkującej przeniesieniem nieruchomości w ramach zaspokojenia roszczenia o zachowek oraz otrzymanie spłaty nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy, nie na przenoszącym prawa.

Wydatki poniesione z tytułu zapłaty zachowków nie stanowią kosztów uzyskania przychodu z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości nabytej w drodze darowizny, zgodnie z art. 22 ust. 6d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ponieważ nie mieszczą się w zamkniętym katalogu osób objętych tytułem opisywanej transakcji.

Możliwość zastosowania zwolnienia z art. 17 ust. 1 pkt 6c ustawy o CIT w zakresie sprzedaży nieruchomości w części, w której służy ona zaspokojeniu roszczeń nabywcy z tytułu zachowku.

Dla Wnioskodawcy czynność przeniesienia prawa do udziału w nieruchomości, celem zwolnienia się z obowiązku zapłaty długu z tytułu zachowku, stanowi formę odpłatnego zbycia.