Świadczenia uzyskane z unieważnienia umowy kredytowej po śmierci spadkodawcy nie wchodzą do masy spadkowej ani nie są objęte przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn, jeżeli roszczenie powstało po śmierci spadkodawcy.

Otrzymana przez podatnika kwota równoważna wpłaconym uprzednio ratom kredytowym jest neutralna podatkowo i nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, natomiast odsetki ustawowe od tej kwoty są zwolnione z PIT jako przychód z innych źródeł związany z nieterminową wypłatą nieopodatkowanej należności.

Unieważnienie umowy kredytowej powoduje obowiązek doliczenia przez podatnika uprzednio odliczonych odsetek do dochodu za rok, w którym nastąpił zwrot. Dotyczy to również odliczeń wspólnych małżonków, implementując zasadę samoopodatkowania i proporcjonalnie dzieląc obowiązki podatkowe.

Kwota zwrotu dokonana przez bank na rzecz podatnika z tytułu unieważnionej umowy kredytu hipotecznego nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym, jako że nie prowadzi do definitywnego przyrostu majątkowego po stronie podatnika.

Zwrot świadczeń w wyniku unieważnienia umowy kredytu nie stanowi przychodu, gdyż służy jedynie restytucji majątku. Odsetki ustawowe za opóźnienie od takich należności są zwolnione z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.

W przypadku unieważnienia umowy kredytowej hipoteka nie stanowi ciężaru pomniejszającego podstawę opodatkowania w podatku od spadków i darowizn. Ponadto, spłata zadłużenia solidarnie przez jednego współkredytobiorcę nie pomniejsza podstawy opodatkowania darowizny udziału w nieruchomości.

Odsetki ustawowe zasądzone z tytułu opóźnienia w zwrocie świadczeń wynikających z nieważnej umowy kredytu hipotecznego są wolne od podatku dochodowego od osób fizycznych zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.

Unieważnienie umowy kredytowej bez fizycznego zwrotu odliczonych odsetek nie nakłada na podatnika obowiązku doliczania tych kwot do dochodu ani korygowania zeznań podatkowych (art. 45 ust. 3a ustawy o PIT).

Zwrócone przez bank odsetki, uprzednio odliczone w ramach ulgi odsetkowej, podlegają doliczeniu do dochodu w zeznaniu podatkowym za rok otrzymania zwrotu, niezależnie od przedawnienia zobowiązań podatkowych, zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o PIT.

Zwrócone kwoty odsetek, które uprzednio zostały odliczone w ramach ulgi odsetkowej od kredytu hipotecznego, stanowią dochód podlegający opodatkowaniu i powinny zostać wykazane w formularzu PIT-36 jako "inne źródła" zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku unieważnienia umowy kredytowej ex tunc i dokonania zwrotu odsetek, które były wcześniej odliczone, podatnik zobowiązany jest do doliczenia odpowiadającej kwoty do dochodu w zeznaniu za rok, w którym nastąpił zwrot, zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy o PIT, mimo ich uprzedniego zgodnego z prawem odliczenia.

Zwrot przez bank na rzecz kredytobiorców kwot uprzednio zapłaconych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu, oraz należnych odsetek za opóźnienie, nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Kwota otrzymana w wyniku unieważnienia umowy kredytowej oraz dokonania kompensaty, zwracająca świadczenia nienależne, stanowi zwrot pieniędzy, a nie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym, zaś odsetki ustawowe za opóźnienie korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu, podatnik jest zobowiązany doliczyć do dochodu kwoty uprzednio odliczone od dochodu jako ulga odsetkowa, jeśli zwrot tych kwot nastąpił w wyniku wyroku unieważniającego umowę (art. 45 ust. 3a ustawy PIT), niezależnie od restytucyjnej natury wyroku.

Różnice kursowe wynikające z unieważnienia umowy kredytowej nie mogą być uznane za różnice kursowe w rozumieniu art. 9b ust. 2 ustawy o CIT, ponieważ brak jest składnika aktywów podlegającego wycenie w walucie obcej, co wyklucza ich rozpoznanie jako różnic kursowych dla celów podatkowych.

W przypadku otrzymania zwrotu odliczonych odsetek od kredytu hipotecznego w ramach ulgi odsetkowej, podatnik dolicza do rocznego dochodu jedynie faktycznie zwrócone odsetki, które uprzednio obniżyły podstawę opodatkowania, zgodnie z art. 45 ust. 3a ustawy PIT.

Odsetki ustawowe zasądzone z tytułu unieważnienia umowy kredytowej, jako naliczane od świadczeń niepodlegających opodatkowaniu, nie stanowią przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.

Podatnik, który korzystał z ulgi odsetkowej, jest zobowiązany do doliczenia zwróconej kwoty odsetek do podstawy opodatkowania w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym nastąpił zwrot, jako wynagrodzenie zamykające odliczenia przeszłych ulg.

Zwrot nienależnie zapłaconych rat kredytu oraz umorzenie odsetek związanych z nieważną umową kredytu w ramach zawartej ugody sądowej, jak również zwrot kosztów zastępstwa procesowego, nie stanowią przychodu podatkowego, wobec czego nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w przypadkach gdy nie doszło do faktycznego zwrotu odliczonych odsetek, brak jest podstaw do doliczania tych kwot do dochodu na podstawie art. 45 ust. 3a ustawy o PIT; korekty wsteczne w takiej sytuacji są bezzasadne.

Zwrot przez bank należności oraz odsetek zasądzonych po unieważnieniu umowy kredytowej nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a odsetki zwolnione są z opodatkowania zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy.

Unieważnienie umowy kredytu hipotecznego nie obliguje do korekty ulgi odsetkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych; obowiązek doliczenia uprzednio odliczonych odsetek powstaje wyłącznie w momencie ich faktycznego zwrotu przez bank, za rok w którym zwrot ten nastąpił.

Odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu są zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT; jednak zdobywając zwolnienie, nie kwalifikują się jako przychód z ugody dotyczącej kredytów mieszkaniowych.

Zwrot nienależnie spełnionych świadczeń na podstawie nieważnej umowy kredytu hipotecznego nie stanowi przychodu podatkowego. Jednakże zwrot kwot, które zostały uprzednio odliczone jako ulga odsetkowa, powinien zostać rozliczony w roku, w którym ten zwrot nastąpił, a wypłacone odsetki ustawowe są wolne od opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT.