Podatnik ma prawo do korekty podatku należnego w mechanizmie ulgi na złe długi, pomimo wcześniejszego postępowania restrukturyzacyjnego i obecnego wniosku o upadłość dłużnika, zgodnie z art. 89a ustawy o VAT i w świetle wyroku TSUE C-335/19.

Podatnik rozliczający przychody z działalności gospodarczej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie jest uprawniony do skorzystania z ulgi na złe długi w odniesieniu do wierzytelności wobec dłużnika mającego siedzibę za granicą, jeśli dłużnik nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz jest objęty postępowaniem upadłościowym.

Weryfikacja prawa do zastosowania ulgi na złe długi w VAT wymaga spełnienia wszystkich przesłanek z art. 89a ustawy o VAT, w tym zachowania statusu czynnego podatnika VAT przed korektą i nieprzekroczenia trzyletniego terminu od wystawienia faktury.

Zgodnie z art. 89a ust. 1 u.p.t.u., podatnik może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny w przypadku nieściągalnych wierzytelności, które nie zostały uregulowane w ciągu 90 dni od upływu terminu płatności, nawet gdy dłużnik nie jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym na terytorium Polski.

Śmierć dłużnika nie wpływa na możliwość skorzystania z ulgi na złe długi przez wierzyciela, o ile spełnione są ustawowe przesłanki, tj. brak przedawnienia wierzytelności oraz ich nieuregulowanie ani zbycie do momentu złożenia zeznania podatkowego.

Spółka A. Sp. z o.o. nie jest uprawniona do korekty podstawy opodatkowania VAT oraz podatku należnego od opłat dodatkowych za świadczenie usług parkingowych, jeżeli dłużnik nie jest ustalony, a wierzytelności nie są udokumentowane fakturami. Warunki korekty nie zostały spełnione zgodnie z art. 89a ustawy o VAT, co uniemożliwia skorzystanie z ulgi na złe długi.

Wierzycielowi przysługuje prawo do ulgi na złe długi w VAT w przypadku śmierci dłużnika, o ile spełnione są warunki z art. 89a ustawy, niezależnie od momentu uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności.

Obowiązek zwiększenia podstawy opodatkowania, zgodnie z art. 18f ust. 1 pkt 2 ustawy o CIT, dotyczy tylko tej części nieuregulowanych zobowiązań, które były zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, a nie wydatków powiązanych z działalnością objętą zwolnieniem podatkowym.

Prawo do dokonania korekty podstawy opodatkowania i podatku należnego z tytułu nieściągalnych wierzytelności, po upływie trzech lat od końca roku wystawienia faktur, wygasa, niezależnie od utrudnień wynikających z postępowania upadłościowego dłużnika.

W przypadku zbycia wierzytelności uprzednio objętej korektą w formie ulgi na złe długi, podatnik jest obowiązany do zwiększenia podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego o uzyskaną kwotę ze zbycia, a nie wartość nominalną wierzytelności, co wynika z zasady proporcjonalności i neutralności VAT.

Przepisy krajowe statuujące trzyletni termin od wystawienia faktury jako warunek dokonania korekty podatku VAT należnego w ramach ulgi na złe długi nie są niezgodne z dyrektywą 2006/112/WE, a niewykonanie tej korekty w przewidzianym terminie uniemożliwia dokonanie późniejszej korekty, mimo istniejącej restrukturyzacji dłużnika.

Organ podatkowy stwierdza, że spółka w restrukturyzacji jest obowiązana do korekty podatku naliczonego wynikającej z art. 89b ustawy o VAT, mimo postępowania sanacyjnego, gdyż przepisy krajowe zapewniają zachowanie neutralności VAT, nie stojąc w sprzeczności z Dyrektywą 2006/112/WE.

Dłużnik będący jednostką samorządu terytorialnego, której dochody podlegają zwolnieniu podatkowemu, nie spełnia warunku opodatkowania transakcji, co wyklucza możliwość zastosowania ulgi na złe długi przez wierzyciela, zgodnie z art. 18f ust. 10 pkt 3 ustawy o CIT.

Zastosowanie ulgi na złe długi w VAT jest dopuszczalne, gdy podatnik spełnia wymogi z art. 89a ustawy VAT dotyczące uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności, nawet w przypadku cesji wierzytelności na inny podmiot.

W przypadku otrzymania faktury korygującej „in minus”, korektę podstawy opodatkowania dla ulgi na złe długi należy rozliczać przy użyciu ogólnych zasad korygowania zobowiązań podatkowych, poprzez korektę złożonego zeznania – art. 81 Ordynacji podatkowej. Bieżące rozliczenie powinno uwzględniać efekt w okresie otrzymania faktury korygującej.

Kwoty zasądzone wyrokiem sądu, w tym odsetki i zwrot kosztów procesu, stanowią przychody z działalności gospodarczej, które u podatnika powstają z chwilą ich faktycznego otrzymania, uwzględniając odpowiednie przepisy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie tzw. ulgi na złe długi. Ulga ta jest możliwa tylko przed uregulowaniem wierzytelności.

W przypadku umorzenia wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym, ulga na złe długi, na podstawie art. 26i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie ma zastosowania, gdyż odnosi się ona wyłącznie do wierzytelności istniejących, które nie zostały uregulowane lub zbyte.

Obowiązuje zasada, iż korektę podatku VAT należnego po uregulowaniu uprzednio nieściągalnej wierzytelności należy dokonać w rozliczeniu za okres, w którym dług został faktycznie zaspokojony, zgodnie z art. 89a ust. 4 ustawy o VAT.

Dopisanie kwoty korekty VAT w pełnej wysokości uprzednio dokonanej ulgi na złe długi przy zbyciu wierzytelności, niezależnie od zastosowanej ceny sprzedaży, pozostaje zgodne z art. 89a ust. 4 ustawy o VAT, wykluczając tym samym możliwość stosowania zasad proporcjonalności w zakresie dokonania korekty podatku.

Podatnik prowadzący działalność i zarejestrowany jako czynny podatnik VAT ma prawo do obniżenia podstawy opodatkowania oraz podatku należnego na podstawie art. 89a ustawy o VAT, w sytuacji, gdy wierzytelności nie zostały uregulowane w ciągu 90 dni od terminu płatności. Korekta możliwa jest pod warunkiem, że podatnik spełnia ustawowe wymogi, w tym brak zbycia wierzytelności i fakt, że korekta dotyczy

Niemożliwe jest dokonanie korekty VAT z tytułu nieściągalnych wierzytelności wystawionych w 2018 roku w 2025 roku z pominięciem trzyletniego terminu określonego w art. 89a ust. 2 pkt 5 ustawy o VAT, jeśli nie występują proceduralne przeszkody, takie jak te opisane w wyroku TSUE C-335/19.

Podstawa opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych może być obniżona o wartość części wierzytelności nieuregulowanej, gdy pomimo zastosowania mechanizmu podzielonej płatności metody tej nie zastosowano do całej należnej kwoty, zgodnie z art. 18f ust. 1 UoCIT.

Wpłata w mechanizmie podzielonej płatności, obejmująca wyłącznie kwotę VAT, nie narusza prawa wierzyciela do skorzystania z ulgi na złe długi. Podatnik może skorygować podatek należny przypadający na część nieuregulowanej wierzytelności, pod warunkiem spełnienia przesłanek z art. 89a ustawy o VAT.

Podatnikowi przysługuje prawo do skorzystania z ulgi na złe długi, jeżeli wszystkie wymogi art. 89a ustawy VAT zostaną spełnione, przy czym w przypadku wierzytelności przed 30 września 2021 r., należy stosować przepisy unijne, a nie krajowe. Interpretacja ta harmonizuje z orzeczeniem TSUE, uznającym niektóre krajowe warunki za nadmiernie restrykcyjne.