Dla celów preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dzieci konieczne jest prawomocne orzeczenie rozwodowe; sam fakt faktycznego wychowywania dzieci bez wsparcia współmałżonka przy trwającym małżeństwie i postępowaniu rozwodowym nie spełnia przesłanek z art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f.

Preferencyjne opodatkowanie dla osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT wymaga formalnego potwierdzenia sytuacji osobistej podatnika w postaci orzeczenia separacji bądź pozbawienia praw rodzicielskich współmałżonka.

Podatnikowi, który faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, przysługuje prawo do całości ulgi prorodzinnej, nawet jeśli oboje rodziców formalnie mają pełnię władzy rodzicielskiej, ale tylko jedno z nich realizuje codzienną pieczę nad dziećmi.

Podatnik, który w trakcie roku podatkowego nie pozostawał przez cały rok w związku małżeńskim, ma prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej, o ile jego indywidualny dochód nie przekracza 56 000 zł, a podział proporcji ulgi został ustalony w sposób dowolny przez rodziców.

Dochody małoletnich dzieci z działalności twórczej, podlegającej prawu autorskiemu, stanowią dochody z pracy w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie podlegają doliczeniu do dochodów rodziców.

Osoba pełniąca funkcję rodziny zastępczej nie ma prawa do preferencyjnego rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Po uzyskaniu statusu jedynego opiekuna prawnego, można skorzystać z tej ulgi od roku, w którym status ten został nadany, pod warunkiem spełnienia określonych w ustawie warunków.

Osoba będąca rozwódką, która samotnie wychowuje małoletnie dziecko, zapewniając mu niezbędne warunki bytowe i opiekuńcze, spełnia przesłanki uznania za osobę samotnie wychowującą dziecko i ma prawo do preferencyjnego opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 4 i 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Osoba nie kwalifikuje się do statusu samotnie wychowującej dzieci w przypadku, gdy drugi rodzic ma istotny udział w wychowywaniu dziecka, niezależnie od braku formalizowania tych obowiązków prawnie; istotne jest faktyczne wspólne wychowywanie, które wyklucza prawo do preferencyjnego opodatkowania według art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku rozdzielenia rodziców bez formalnej zgody na podział ulgi prorodzinnej, oraz braku opieki naprzemiennej, ulgę podatkową w pełnej wysokości może odliczyć jedynie rodzic, u którego dzieci mają ustalone miejsce zamieszkania (art. 27f ust. 4 ustawy o PDOF).

Odliczenie ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ust. 1 ustawy o PIT, nie przysługuje podatnikowi od miesiąca kalendarzowego, w którym dziecko zostało, na podstawie orzeczenia sądu, umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe nieodpłatne utrzymanie.

Podatnikowi, który faktycznie sprawuje pieczę nad małoletnim dzieckiem przebywającym u niego na podstawie orzeczenia sądu w ramach postępowania adopcyjnego, przysługuje prawo do ulgi prorodzinnej, mimo że formalne przysposobienie nie zostało zakończone w danym roku podatkowym.

Podatnik, który realnie wykonuje władzę rodzicielską oraz obowiązek alimentacyjny wobec czworga dzieci, w tym dzieci pełnoletnich uczących się, ma prawo do ulgi rodzinnej 4+ na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT, niezależnie od wspólnego zamieszkiwania z dziećmi.

Osoba samotnie wychowująca dziecko, uprawniona do preferencyjnego rozliczenia podatkowego, to osoba, która faktycznie i samodzielnie sprawuje pełne wychowanie przez cały rok podatkowy, bez udziału drugiego rodzica, niezależnie od ustalonego harmonogramu opieki nad dzieckiem.

W przypadku, gdy dzieci stale zamieszkują z jednym z rodziców, który faktycznie sprawuje nad nimi opiekę, a drugi nie wykonuje stałej pieczy, ten rodzic jest uprawniony do pełnego odliczenia ulgi prorodzinnej na dzieci.

W przypadku braku porozumienia między rodzicami co do podziału ulgi prorodzinnej, faktyczne rozliczenie ulgi w zeznaniach podatkowych uznawane jest za dorozumiane porozumienie stron, co wyklucza roszczenia o pełne odliczenie przez jednego z rodziców.

W przypadku braku opieki naprzemiennej oraz stałego zamieszkania dzieci u jednego z rodziców, prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej przysługuje temu rodzicowi, o ile faktycznie wykonuje władzę rodzicielską nad dziećmi (art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z Kodeksem cywilnym).

Podatnik, którego niepełnoletnie dziecko posiadało orzeczenie o niepełnosprawności przez część roku podatkowego, może skorzystać z ulgi prorodzinnej w pełnej wysokości, niezależnie od przekroczenia limitu dochodów, zgodnie z art. 27f ust. 2e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odliczenie ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przysługuje podatnikowi rzeczywiście wykonującemu władzę rodzicielską, w tym sprawującemu codzienną opiekę i zabezpieczającemu potrzeby małoletnich dzieci.

Podatnik, u którego dzieci nie mają miejsca zamieszkania ustalonego przez sąd, nie jest uprawniony do odliczenia ulgi prorodzinnej, mimo braku porozumienia z drugim rodzicem i faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej, w sytuacji gdy miejsce zamieszkania dzieci ustalono przy drugim rodzicu (art. 27f ust. 4 ustawy o PIT).

W przypadku braku porozumienia rodziców i umiejscowienia dzieci na stałe u jednego z nich, ulga prorodzinna przysługuje wyłącznie temu rodzicowi, u którego dzieci mieszkają, niezależnie od realnego wykonywania władzy rodzicielskiej przez drugiego rodzica.

Osoba samotnie wychowująca dzieci, która w ciągu roku podatkowego faktycznie sprawuje nad nimi pełną i samodzielną opiekę, jest uprawniona do preferencyjnego opodatkowania dochodów na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o PIT, niezależnie od okazjonalnych kontaktów drugiego rodzica czy płacenia przez niego alimentów.

Jeżeli rodzice formalnie razem sprawują władzę rodzicielską, ale faktyczna opieka jest wykonywana przez jednego z rodziców, prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje temu rodzicowi w pełnej wysokości. W przypadku pełnoletnich dzieci, podział ulgi zależy od faktycznego wykonywania obowiązku alimentacyjnego przez każdego z rodziców w danym okresie.

W sytuacji rozwodu rodziców i faktycznego wypełniania wszystkich obowiązków wychowawczych oraz alimentacyjnych przez jednego z nich, podatnikowi temu przysługuje pełna ulga prorodzinna na małoletnie dziecko, a także 50% ulgi na dziecko pełnoletnie, gdy brak ustalenia odmiennych proporcji podziału ulgi z drugim rodzicem.

Osoba będąca w separacji faktycznej, bez prawomocnego orzeczenia sądu, nie spełnia przesłanek do uznania za osobę samotnie wychowującą dziecko w kontekście preferencyjnego opodatkowania; ulga prorodzinna przysługuje proporcjonalnie do ustaleń między rodzicami lub w pełni rodzicowi, u którego dzieci mają miejsce zamieszkania.