Nabycie udziału w nieruchomości w drodze datio in solutum jest neutralne podatkowo z zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych, a sprzedaż nieruchomości spowoduje opodatkowanie tylko w zakresie udziału nabytego od współwłaściciela, z możliwością zwolnienia dzięki wydatkowaniu na własne cele mieszkaniowe.

Sprzedaż nieruchomości odzyskanej przez datio in solutum jest opodatkowana, jeżeli zbycie następuje przed upływem 5 lat od momentu nabycia własności w tej formie, tj. od daty umowy datio in solutum. Takie nabycie traktowane jest jako nowe, niezależne od pierwotnej daty nabycia.

W przypadku przeniesienia własności nieruchomości w zamian za mieszkania, aktywność podjęta w przygotowaniu takiej transakcji nosząca znamiona działalności gospodarczej skutkuje opodatkowaniem przychodu z tej transakcji jako przychodu z działalności gospodarczej, a nie w ramach prywatnego majątku, nawet jeśli nieruchomość była nabyta przed więcej niż pięcioma laty.

Koszty uzyskania przychodów w przypadku przeniesienia udziałów nie mogą być uznane na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8d Ustawy o CIT w sytuacji, gdy nie dochodzi do wymiany udziałów zgodnej z art. 12 ust. 4d Ustawy o CIT z uwagi na brak wymogów ustawowych, takich jak status podatnika podatku dochodowego dla spółki uczestniczącej w transakcji.

W przypadku braku statusu podatnika podatku dochodowego od osób prawnych przez Spółkę w momencie transakcji, koszty uzyskania przychodów w ramach umowy datio in solutum nie mogą być ustalone na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8d CIT. Nie stanowi to wymiany udziałów, o której mowa w art. 12 ust. 4d CIT.

Przeniesienie własności nieruchomości tytułem datio in solutum, w zamian za umorzenie wierzytelności alimentacyjnej, stanowi odpłatne nabycie. Wartość wierzytelności stanowi koszt uzyskania przychodu przy zbyciu nieruchomości, uprawniający do stosowania ulgi mieszkaniowej przy realizacji własnych celów mieszkaniowych.

Transakcja wniesienia wkładu niepieniężnego przez spółkę komandytową do spółki z o.o. w warunkach braku statusu podatnika CIT nie stanowi wymiany udziałów w rozumieniu art. 12 ust. 4d ustawy CIT, skutkując niemożliwością rozpoznania kosztów na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8d ustawy CIT.

Spółka komandytowa, będąc podatkowo transparentną w momencie transakcji, nie spełniała warunków uznania transakcji za wymianę udziałów w rozumieniu art. 12 ust. 4d ustawy o CIT. W konsekwencji, koszty uzyskania przychodów przy przeniesieniu udziałów w datio in solutum nie mogą uwzględniać wartości poniesionej na objęcie udziałów w ramach wcześniejszej „wymiany”. Koszty należy ustalić na ogólnych zasadach

Przeniesienie na wierzyciela autorskich praw majątkowych do logo w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum) w zamian za zwolnienie z długu stanowi odpłatne zbycie tych praw, co prowadzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT.

Przeniesienie prawa własności nieruchomości w ramach umowy datio in solutum podlega opodatkowaniu VAT jako odpłatna dostawa towarów, niezależnie od wygaśnięcia zobowiązania. Dalsza sprzedaż nieruchomości przez udziałowca nie tworzy jednak obowiązku zapłaty VAT dla spółki dokonującej datio in solutum.

Przeniesienie udziału w nieruchomości w formie datio in solutum, będące świadczeniem zastępczym zwalniającym z długu, należy kwalifikować jako odpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, podlegającą opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.

Na spółce, która uregulowała zobowiązanie z tytułu odsetek od pożyczki poprzez datio in solutum, ciąży obowiązek płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego, bowiem odsetki, niezależnie od formy ich spłaty, stanowią przychód pożyczkodawcy podlegający opodatkowaniu.

Rezygnacja z wykonania zobowiązania niepieniężnego na rzecz rekompensaty pieniężnej po upływie pięciu lat od nabycia nieruchomości nie rodzi obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nabytego w drodze datio in solutum, podstawę do ustalenia kosztów uzyskania przychodu stanowią udokumentowane koszty związane bezpośrednio z nabyciem tego prawa, a nie wpłaty dokonane na poczet kredytu hipotecznego przed jego przejęciem.

Przeniesienie własności nieruchomości w ramach datio in solutum stanowi odpłatne zbycie nieruchomości podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w części, w której nabycie nastąpiło w drodze darowizny, jednak może być zwolnione z podatku jako wydatek na własne cele mieszkaniowe.

W przypadku odpłatnego zbycia przed upływem pięciu lat nieruchomości nabytej w drodze datio in solutum, do kosztów uzyskania przychodu można zaliczyć nominalną wartość wygasłej wierzytelności oraz wydatki na akt notarialny, proporcjonalnie przypadające na tę nieruchomość zgodnie z jej wartością ustaloną przez rzeczoznawcę.

Przeniesienie udziału w nieruchomości w zamian za zwolnienie z długu przed upływem 5 lat od nabycia stanowi odpłatne zbycie, co zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o PIT, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym jako źródło przychodu.

Zwrot części wkładu do spółki oraz rozliczenie pożyczek jako datio in solutum mogą być uznane za koszty nabycia nieruchomości, obniżając przychód z ich sprzedaży, co stanowi koszt uzyskania przychodu zgodnie z art. 22 ust. 6c ustawy o PIT.

Przeniesienie własności pojazdu na wspólnika w zamian za zwolnienie z obligacji pożyczkowej w ramach datio in solutum prowadzi do powstania przychodu podatkowego na gruncie ustawy o CIT, w wysokości uregulowanego zobowiązania, lub wartości rynkowej świadczenia.

Świadczenie w miejsce wykonania, polegające na przeniesieniu przedsiębiorstwa spółki jawnej na pożyczkodawcę w celu zaspokojenia długu (datio in solutum), stanowi przychód z odpłatnego zbycia i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w zakresie działalności gospodarczej.

Przeniesienie udziałów w spółce z o.o. na pożyczkodawcę w celu umorzenia długu (datio in solutum) stanowi odpłatne zbycie praw majątkowych, generujące przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT.

Nabycie lokalu mieszkalnego od małżonka w ramach świadczenia w miejsce wykonania (datio in solutum), wykorzystywane dla własnych potrzeb mieszkaniowych, kwalifikuje się jako wydatek na własne cele mieszkaniowe i uprawnia do skorzystania ze zwolnienia z opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości.

Zbycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w zakresie udziału nabytego w 2015 r. nie rodzi obowiązku podatkowego z uwagi na upływ ustawowego pięcioletniego terminu; natomiast obowiązek podatkowy powstaje w zakresie udziału nabytego w 2023 r., gdzie koszty uzyskania przychodu mogą obejmować wartość wierzytelności wygasłej w wyniku datio in solutum.

Darowizna nieruchomości od małżonka do majątku wspólnego nie stanowi nabycia dla celów podatkowych. Przychód ze sprzedaży jest opodatkowany, gdy nabycie udziału nastąpiło w ciągu pięciu lat przed sprzedażą.