Dochody małoletnich dzieci z tytułu renty rodzinnej od 2022 roku nie podlegają doliczeniu do dochodów rodziców, lecz powinny być opodatkowywane na imię dziecka, niezależnie od statusu rodzica jako osoby samotnie wychowującej dziecko.

Podatnik spełniający kryteria jako osoba samotnie wychowująca dziecko, zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów, o ile rzeczywiście samotnie sprawuje bieżącą opiekę nad dzieckiem, nawet przy sporadycznych kontaktach drugiego rodzica.

Podatnicy rozliczający dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej podatkiem liniowym nie mogą skorzystać z preferencyjnego opodatkowania jako osoby samotnie wychowujące dziecko, jeśli działalność ta generuje przychody lub koszty, przez co nie można złożyć tzw. zerowego zeznania podatkowego.

Zgodnie z art. 6 ustawy o PIT, osoba wychowująca wspólnie z partnerem co najmniej jedno dziecko nie korzysta z preferencji dla osób samotnie wychowujących dziecko, nawet jeśli dziecko z poprzedniego związku faktycznie wychowuje samodzielnie.

Preferencyjne opodatkowanie dochodów przysługuje rozwiedzionemu rodzicowi, który faktycznie samotnie wychowuje dziecko, a drugi rodzic jedynie sporadycznie uczestniczy w życiu dziecka, świadcząc alimenty i utrzymując rekreacyjne kontakty.

Osoba pozostająca w formalnym związku małżeńskim, niezależnie od sądowych zakazów kontaktów nałożonych na małżonka, nie spełnia przesłanek do uzyskania statusu "osoby samotnie wychowującej dziecko" w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT, jeśli brak prawomocnego rozwodu, separacji sądowej lub pozbawienia małżonka wolności.

Podatnik, który realnie wykonuje władzę rodzicielską oraz obowiązek alimentacyjny wobec czworga dzieci, w tym dzieci pełnoletnich uczących się, ma prawo do ulgi rodzinnej 4+ na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy o PIT, niezależnie od wspólnego zamieszkiwania z dziećmi.

W przypadku braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi prorodzinnej, ulga w całości przysługuje rodzicowi, przy którym dziecko ma ustalone miejsce zamieszkania i który faktycznie sprawuje nad nim opiekę codzienną, zgodnie z art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Osoba wspólnie wychowująca z drugim rodzicem co najmniej jedno dziecko traci prawo do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko, pomimo spełnienia innych warunków preferencji. Interpretacja literalna art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyklucza wykładnię rozszerzającą.

Uprawnienie do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko przysługuje również podatnikowi, który zawarł związek małżeński w trakcie roku podatkowego, o ile przed tą datą spełniał ustawowe warunki samotnego wychowywania dziecka.

Osoba będąca w związku małżeńskim, bez orzeczenia rozwodu, separacji lub pozbawienia współmałżonka praw rodzicielskich, nie spełnia wymogów dla uznania jej za osobę samotnie wychowującą dzieci na potrzeby preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych według art. 6 ust. 4c ustawy PIT.

Rodzic, który faktycznie sprawuje ciągłą, indywidualną opiekę nad małoletnim dzieckiem, zarówno w zakresie materialnym, jak i wychowawczym, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów jako osoba samotnie wychowująca dziecko, nawet przy formalnie równej władzy rodzicielskiej obu rodziców.

Osoba w związku małżeńskim, której małżonek nie jest pozbawiony praw rodzicielskich ani nie odbywa kary pozbawienia wolności, nie kwalifikuje się do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko, zgodnie z art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Rozwodnikowi, który w 2025 r. sprawował naprzemienną opiekę nad małoletnimi dziećmi oraz nie pobierał świadczeń wychowawczych, przysługuje prawo do preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko (art. 6 ust. 4d ustawy o PIT), z wyłączeniem sytuacji wskazanej w art. 6 ust. 4f tej ustawy.

Opodatkowanie dochodów jako osoba samotnie wychowująca dzieci jest możliwe, gdy faktycznie jeden z rodziców w przeważającej mierze sprawuje nad nimi opiekę, przy założeniu spełnienia stanu cywilnego, a kontakty drugiego rodzica są doraźne, co potwierdza prawo do złożenia korekty zeznania podatkowego w celu uzyskania tej formy rozliczenia.

W przypadku braku porozumienia rodziców i umiejscowienia dzieci na stałe u jednego z nich, ulga prorodzinna przysługuje wyłącznie temu rodzicowi, u którego dzieci mieszkają, niezależnie od realnego wykonywania władzy rodzicielskiej przez drugiego rodzica.

Podatnik, rozwódka sprawująca naprzemienną opiekę nad dziećmi, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów jako osoba samotnie wychowująca dzieci, jeśli świadczenie wychowawcze 800+ jest pobierane tylko przez drugiego rodzica.

Podatnik, będący rozwiedzionym ojcem sprawującym samodzielną opiekę nad dzieckiem, spełnia przesłanki do rozliczenia podatku dochodowego na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci, zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, mimo krótkoterminowych kontaktów dziecka z drugim rodzicem.

Osoba pozostająca w związku małżeńskim, której małżonek nie został pozbawiony praw rodzicielskich ani nie odbywa kary pozbawienia wolności, nie ma prawa do preferencyjnego rozliczenia podatku jako osoba samotnie wychowująca dzieci, mimo faktycznego świadczenia opieki.

Osoba rozwiedziona, która nie zawarła ponownego związku, a dzieci zamieszkują i są codziennie wychowywane przez nią, spełnia warunki preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci, o ile nie korzysta z równoczesnych praw do opieki naprzemiennej.

Rodzic samotnie wychowujący dziecko, na którego spoczywa stała opieka nad dzieckiem, ma prawo do preferencyjnego rozliczenia podatkowego, jeśli spełnia przesłanki z art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, niezależnie od kontaktu drugiego rodzica z dzieckiem.

Małżonkowie posiadający nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce, pozostający w ustawowej wspólności majątkowej od dnia zawarcia związku małżeńskiego, mogą dokonać wspólnego rozliczenia podatkowego za dany rok, o ile żadne z nich nie korzysta z wykluczających preferencyjnych form opodatkowania.

Osoba rozwiedziona, samotnie faktycznie wychowująca pełnoletniego uczącego się syna, jest uprawniona do preferencyjnego opodatkowania dochodów zgodnie z art. 6 ust. 4d ustawy o PIT, niezależnie od naprzemiennej opieki nad innym małoletnim dzieckiem.

Osoba spełniająca w ciągu roku przesłanki określone w art. 6 ust. 4c i ust. 4d ustawy o PIT, jako samotnie wychowująca dziecko, może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego, nawet jeśli zawrze związek małżeński w trakcie roku. Status ten nie wymaga utrzymania przez cały rok podatkowy.