Umowa dożywocia stanowi podstawę do zaliczenia wartości lokalu niemieszkalnego do kosztów uzyskania przychodów poprzez odpisy amortyzacyjne. Lokal ten, jako używany środek trwały, może być amortyzowany indywidualną stawką nie wyższą niż 10%, zgodnie z art. 22j ust. 1 pkt 4 ustawy o PIT.

Przekazanie nieruchomości w ramach umowy o dożywocie podlega opodatkowaniu jako odpłatna dostawa towarów. Jednakże, jeśli od pierwszego zasiedlenia upłynęły dwa lata, transakcja korzysta ze zwolnienia z VAT. Przekazanie to wiąże się również z korektą podatku naliczonego, ze względu na zmianę przeznaczenia nieruchomości.

Zawarcie umowy dożywocia nie powoduje obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, nawet jeśli umowa zostanie zawarta przed upływem pięciu lat od nabycia nieruchomości, z uwagi na brak możliwości określenia przychodu zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Sprzedaż nieruchomości przez osoby fizyczne, spełniające definicję działalności gospodarczej w kontekście VAT, podlega opodatkowaniu jako dostawa towarów, lecz może korzystać z ustawowego zwolnienia od podatku, jeśli spełnione są warunki przewidziane w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.

W przypadku sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze umowy dożywocia, koszty uzyskania przychodu stanowią jedynie faktycznie poniesione i udokumentowane wydatki związane z realizacją umowy dożywocia, a nie wartość nieruchomości określona w akcie notarialnym. Dochód podlega opodatkowaniu w oparciu o różnicę między przychodem ze sprzedaży a udokumentowanymi kosztami.

Rozwiązanie umowy o dożywocie skutkuje ponownym nabyciem nieruchomości przez dożywotnika, a pięcioletni okres zwolnienia z podatku od odpłatnego zbycia nieruchomości biegnie od końca roku rozwiązania umowy.

Przeznaczenie przychodu ze sprzedaży nieruchomości na cele mieszkaniowe, nawet przy czasowym wynajmowaniu zakupionego lokalu, uprawnia do ulgi mieszkaniowej według art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile spełnione są inne ustawowe warunki.

Umowa o dożywocie, na mocy której nabywca zobowiązuje się do zapewnienia dożywotniego utrzymania w zamian za przeniesienie prawa własności nieruchomości, nie stanowi odpłatnego zbycia w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a zatem nie powoduje powstania obowiązku podatkowego.

Sprzedaż nieruchomości przed upływem pięciu lat od jej nabycia na skutek rozwiązania umowy dożywocia jest opodatkowana 19% podatkiem dochodowym, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Okres pięcioletni liczy się od końca roku kalendarzowego nabycia.

Zbycie nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie, dokonane po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego nabycia przez spadkodawców, nie rodzi obowiązku podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli umowa dożywocia nie generuje przychodu podlegającego opodatkowaniu.

Umowa o dożywocie, mimo że stanowi odpłatne zbycie nieruchomości, nie prowadzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, ponieważ przy tej umowie brak jest ceny lub wartości rynkowej nieruchomości wymaganej do ustalenia przychodu.

Umowa o dożywocie, jako odpłatne zbycie nieruchomości przed upływem pięciu lat od nabycia, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie rodzi obowiązku podatkowego, gdy termin upłynął od pierwotnego nabycia nieruchomości przez spadkodawcę, redefiniując przyjście do posiadania w kontekście wspólności majątkowej małżeńskiej.

Rozwiązanie umowy dożywocia stanowi ponowne nabycie nieruchomości, co skutkuje rozpoczęciem biegu pięcioletniego terminu dla oceny opodatkowania jej odpłatnego zbycia podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Zbycie nieruchomości na podstawie umowy dożywocia, mimo odpłatnego charakteru, nie stanowi podstawy do określenia przychodu zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych i nie podlega opodatkowaniu, jeśli następuje przed upływem pięciu lat od nabycia.

Przeniesienie własności nieruchomości na podstawie umowy dożywocia, mimo że stanowi odpłatne zbycie, nie prowadzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu, gdyż nie można ustalić wartości przychodu na zasadach z art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku rozwiązania umowy dożywocia, zbycie udziału w nieruchomości przed upływem 5 lat od końca roku nabycia w rozumieniu ustawy o PIT, stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Przeniesienie własności nieruchomości przez umowę dożywocia, jako odpłatne zbycie, nie skutkuje powstaniem przychodu podatkowego w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, z uwagi na niemożność określenia wartości rynkowej świadczenia.

Zrealizowanie własnych celów mieszkaniowych przez podatnika poprzez zakup nowego lokalu mieszkalnego, w którym zamierza zamieszkać, uzasadnia zastosowanie zwolnienia podatkowego na mocy art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, mimo posiadania innych nieruchomości.

Odpłatne zbycie nieruchomości przed upływem pięciu lat od nabycia na podstawie umowy dożywocia podlega opodatkowaniu, chyba że dochód z jego sprzedaży zostanie przeznaczony na własne cele mieszkaniowe, co uprawnia do częściowego zwolnienia podatkowego.

Sprzedaż nieruchomości nabytej w drodze umowy dożywocia przed upływem pięciu lat od daty jej nabycia stanowi przychód opodatkowany na ogólnych zasadach. Możliwe jest jednak zwolnienie tego dochodu, jeśli przychód zostanie przeznaczony na cele mieszkaniowe, przy spełnieniu warunków określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym nabycia nieruchomości w państwie członkowskim UE,

Zawarcie umowy dożywocia nie pozbawia podatnika prawa do ulgi mieszkaniowej przewidzianej w art. 21 ust. 1 pkt 131 updof ani nie powoduje obowiązku zapłaty podatku, gdyż umowa ta nie pozwala na określenie przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w sposób przewidziany w art. 19 updof.

Dochód ze zbycia nieruchomości nabytych na podstawie umowy dożywocia przed upływem pięciu lat, proporcjonalnie do wydatkowanych na własne cele mieszkaniowe środków, korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy PIT.

Przeniesienie prawa własności nieruchomości w drodze umowy dożywocia nie skutkuje utratą ulgi mieszkaniowej, jeżeli nabywca spełnia wymóg faktycznego zamieszkiwania w przedmiotowej nieruchomości przez pięć lat od złożenia zeznania podatkowego.

Zawarcie umowy dożywocia przed upływem pięciu lat od daty darowizny podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od wartości rynkowej nieruchomości, a obowiązek uiszczenia tego podatku ciąży na nabywcy nieruchomości z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.