Preferencyjne opodatkowanie dla osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT wymaga formalnego potwierdzenia sytuacji osobistej podatnika w postaci orzeczenia separacji bądź pozbawienia praw rodzicielskich współmałżonka.

Podatnikowi, który faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, przysługuje prawo do całości ulgi prorodzinnej, nawet jeśli oboje rodziców formalnie mają pełnię władzy rodzicielskiej, ale tylko jedno z nich realizuje codzienną pieczę nad dziećmi.

Podatnik, który w trakcie roku podatkowego nie pozostawał przez cały rok w związku małżeńskim, ma prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej, o ile jego indywidualny dochód nie przekracza 56 000 zł, a podział proporcji ulgi został ustalony w sposób dowolny przez rodziców.

W przypadku braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi prorodzinnej oraz gdy miejsce zamieszkania dzieci jest u jednej z rodziców, ulga prorodzinna przysługuje temu rodzicowi, u którego dzieci mają miejsce zamieszkania, zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku rozdzielenia rodziców bez formalnej zgody na podział ulgi prorodzinnej, oraz braku opieki naprzemiennej, ulgę podatkową w pełnej wysokości może odliczyć jedynie rodzic, u którego dzieci mają ustalone miejsce zamieszkania (art. 27f ust. 4 ustawy o PDOF).

Osoba będąca w związku małżeńskim, bez orzeczonej separacji przez sąd, nie jest uprawniona do rozliczania podatku dochodowego przewidzianego dla osób samotnie wychowujących dziecko, zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, niezależnie od faktycznych warunków wychowania dziecka.

W przypadku, gdy dzieci stale zamieszkują z jednym z rodziców, który faktycznie sprawuje nad nimi opiekę, a drugi nie wykonuje stałej pieczy, ten rodzic jest uprawniony do pełnego odliczenia ulgi prorodzinnej na dzieci.

Podatnik, u którego dzieci nie mają miejsca zamieszkania ustalonego przez sąd, nie jest uprawniony do odliczenia ulgi prorodzinnej, mimo braku porozumienia z drugim rodzicem i faktycznego wykonywania władzy rodzicielskiej, w sytuacji gdy miejsce zamieszkania dzieci ustalono przy drugim rodzicu (art. 27f ust. 4 ustawy o PIT).

W przypadku braku porozumienia rodziców i umiejscowienia dzieci na stałe u jednego z nich, ulga prorodzinna przysługuje wyłącznie temu rodzicowi, u którego dzieci mieszkają, niezależnie od realnego wykonywania władzy rodzicielskiej przez drugiego rodzica.

Jeżeli rodzice formalnie razem sprawują władzę rodzicielską, ale faktyczna opieka jest wykonywana przez jednego z rodziców, prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje temu rodzicowi w pełnej wysokości. W przypadku pełnoletnich dzieci, podział ulgi zależy od faktycznego wykonywania obowiązku alimentacyjnego przez każdego z rodziców w danym okresie.

W sytuacji rozwodu rodziców i faktycznego wypełniania wszystkich obowiązków wychowawczych oraz alimentacyjnych przez jednego z nich, podatnikowi temu przysługuje pełna ulga prorodzinna na małoletnie dziecko, a także 50% ulgi na dziecko pełnoletnie, gdy brak ustalenia odmiennych proporcji podziału ulgi z drugim rodzicem.

Ojciec ma prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej na młodszą córkę w wysokości 50% za okres od stycznia do grudnia 2025 r., a na starszą córkę: 50% za okres styczeń-maj oraz 100% za okres czerwiec-grudzień 2025 r.

Osoba pozostająca w konkubinacie, wspólnie z drugim rodzicem wychowująca dziecko, nie kwalifikuje się jako samotnie wychowująca, co wyklucza zastosowanie preferencyjnego opodatkowania na podstawie art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podatnik, będący ojcem czworga małoletnich dzieci, który posiada pełnię władzy rodzicielskiej oraz wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, jest uprawniony do skorzystania z ulgi dla rodzin 4+ na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT, niezależnie od ograniczenia kontaktów wynikających z postanowień sądu.

Prawo do 100% ulgi prorodzinnej przysługuje pełnoprawnie temu z rodziców, który faktycznie wykonuje władzę rodzicielską poprzez codzienną stabilną pieczę nad dzieckiem, nawet jeśli władza rodzicielska formalnie przysługuje obojgu rodzicom, z których jeden nie realizuje jej aktywnie.

Osoba samotnie wychowująca dziecko, niezamieszkująca z drugim rodzicem i faktycznie wykonująca większość obowiązków rodzicielskich, ma prawo do preferencyjnego rozliczenia podatku, o ile spełnia warunki z art. 6 ust. 4c-4f ustawy o PIT.

Osoba rozwiedziona, sprawująca naprzemiennie faktyczne czynności związane z wychowywaniem dzieci, w odosobnieniu i bez równoczesnego wsparcia drugiego rodzica, ma prawo do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci, zgodnie z art. 6 ust. 4 u.p.d.o.f.

Podatnik, będący jednym z rozwiedzionych rodziców, który faktycznie samodzielnie sprawuje pieczę nad dziećmi, może korzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, mimo formalnego utrzymania pełnej władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców.

Osoba pozostająca w związku małżeńskim, której małżonek nie jest pozbawiony praw rodzicielskich ani nie odbywa kary pozbawienia wolności, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, pomimo faktycznego samotnego wychowywania dziecka.

Podatnik, który przebywa na terytorium Polski przez ponad 183 dni i wykonuje władzę rodzicielską, ma prawo do ulgi na dziecko, nawet gdy jego małżonek mieszka za granicą, pod warunkiem że wspólne dochody nie przekraczają 112000 zł.

Osoba pozostająca w stanie wolnym, która wspólnie wychowuje co najmniej jedno dziecko z drugim rodzicem, nie spełnia przesłanek do uzyskania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w celu preferencyjnego opodatkowania, jeżeli proces wychowawczy prowadzony jest wspólnie, nawet jeśli tylko jeden z rodziców ponosi większość kosztów wychowania.

Rodzic, który faktycznie samodzielnie wychowuje dziecko i posiada status osoby samotnie wychowującej na gruncie art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jest uprawniony do preferencyjnego rozliczenia podatku PIT, gdy brak jest faktycznego wsparcia drugiego rodzica w codziennym wychowaniu dziecka.

Rozwodnik sprawujący naprzemienną opiekę nad dzieckiem, z którym inny rodzic także dzieli się obowiązkami wychowawczymi, nie może zostać uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko, przez co nie przysługuje mu prawo do rozliczenia podatku dochodowego na preferencyjnych zasadach dla samotnych rodziców.

W przypadku rozwiedzionych rodziców, gdy faktyczne wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem sprawuje wyłącznie jeden z nich, ulga prorodzinna przysługuje w pełnej wysokości temu rodzicowi, pod warunkiem spełnienia ustawowych limitów dochodowych dla osób samotnie wychowujących dzieci.