Preferencyjne opodatkowanie dla osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT wymaga formalnego potwierdzenia sytuacji osobistej podatnika w postaci orzeczenia separacji bądź pozbawienia praw rodzicielskich współmałżonka.

Podatnik, który w trakcie roku podatkowego nie pozostawał przez cały rok w związku małżeńskim, ma prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej, o ile jego indywidualny dochód nie przekracza 56 000 zł, a podział proporcji ulgi został ustalony w sposób dowolny przez rodziców.

Podatnik, będący osobą stanu wolnego sprawującą w dominującym stopniu opiekę nad dzieckiem, ma prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dziecko, nawet jeśli drugi rodzic posiada ustalone kontakty, o ile taki model nie stanowi opieki naprzemiennej.

W przypadku braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi prorodzinnej oraz gdy miejsce zamieszkania dzieci jest u jednej z rodziców, ulga prorodzinna przysługuje temu rodzicowi, u którego dzieci mają miejsce zamieszkania, zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku rozdzielenia rodziców bez formalnej zgody na podział ulgi prorodzinnej, oraz braku opieki naprzemiennej, ulgę podatkową w pełnej wysokości może odliczyć jedynie rodzic, u którego dzieci mają ustalone miejsce zamieszkania (art. 27f ust. 4 ustawy o PDOF).

Osoba wychowująca dziecko samotnie, przy której dziecko zamieszkuje i która ponosi główny ciężar wychowania oraz zaspokajania potrzeb dziecka, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów przy zastosowaniu art. 6 ust. 4c i 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet jeśli drugi rodzic sporadycznie utrzymuje kontakt z dzieckiem.

Preferencyjne opodatkowanie dochodów przysługuje rozwiedzionemu rodzicowi, który faktycznie samotnie wychowuje dziecko, a drugi rodzic jedynie sporadycznie uczestniczy w życiu dziecka, świadcząc alimenty i utrzymując rekreacyjne kontakty.

Podatnik, utrzymujący pełnoletnie dziecko uczące się w publicznej szkole artystycznej, któremu nie przysługuje dochód podlegający opodatkowaniu, jest uprawniony do ulgi prorodzinnej zgodnie z art. 27f ust. 6 ustawy PIT, niezależnie od trybu kształcenia.

W przypadku braku porozumienia rodziców co do podziału ulgi prorodzinnej, ulga w całości przysługuje rodzicowi, przy którym dziecko ma ustalone miejsce zamieszkania i który faktycznie sprawuje nad nim opiekę codzienną, zgodnie z art. 27f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Osoba wspólnie wychowująca z drugim rodzicem co najmniej jedno dziecko traci prawo do preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dziecko, pomimo spełnienia innych warunków preferencji. Interpretacja literalna art. 6 ust. 4f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wyklucza wykładnię rozszerzającą.

Jeżeli rodzice formalnie razem sprawują władzę rodzicielską, ale faktyczna opieka jest wykonywana przez jednego z rodziców, prawo do ulgi prorodzinnej przysługuje temu rodzicowi w pełnej wysokości. W przypadku pełnoletnich dzieci, podział ulgi zależy od faktycznego wykonywania obowiązku alimentacyjnego przez każdego z rodziców w danym okresie.

W sytuacji rozwodu rodziców i faktycznego wypełniania wszystkich obowiązków wychowawczych oraz alimentacyjnych przez jednego z nich, podatnikowi temu przysługuje pełna ulga prorodzinna na małoletnie dziecko, a także 50% ulgi na dziecko pełnoletnie, gdy brak ustalenia odmiennych proporcji podziału ulgi z drugim rodzicem.

Ojciec ma prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej na młodszą córkę w wysokości 50% za okres od stycznia do grudnia 2025 r., a na starszą córkę: 50% za okres styczeń-maj oraz 100% za okres czerwiec-grudzień 2025 r.

Podatnik, będący ojcem czworga małoletnich dzieci, który posiada pełnię władzy rodzicielskiej oraz wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego, jest uprawniony do skorzystania z ulgi dla rodzin 4+ na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT, niezależnie od ograniczenia kontaktów wynikających z postanowień sądu.

Wobec braku porozumienia między rodzicami w sprawie podziału ulgi prorodzinnej, prawo do pełnego odliczenia przysługuje temu z rodziców, u którego dziecko faktycznie zamieszkuje i wobec którego wykonywana jest faktyczna opieka zgodnie z art. 27f ust. 4 ustawy PIT.

Podatnik, będący jednym z rozwiedzionych rodziców, który faktycznie samodzielnie sprawuje pieczę nad dziećmi, może korzystać z preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dzieci zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, mimo formalnego utrzymania pełnej władzy rodzicielskiej przez oboje rodziców.

Osoba pozostająca w związku małżeńskim, której małżonek nie jest pozbawiony praw rodzicielskich ani nie odbywa kary pozbawienia wolności, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, pomimo faktycznego samotnego wychowywania dziecka.

Osoba pozostająca w stanie wolnym, która wspólnie wychowuje co najmniej jedno dziecko z drugim rodzicem, nie spełnia przesłanek do uzyskania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w celu preferencyjnego opodatkowania, jeżeli proces wychowawczy prowadzony jest wspólnie, nawet jeśli tylko jeden z rodziców ponosi większość kosztów wychowania.

Osoba rozwiedziona, która faktycznie samotnie wychowuje dziecko, mimo sporadycznych kontaktów z drugim rodzicem, jest uprawniona do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko, zgodnie z art. 6 ust. 4d ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W sytuacji, gdy jeden z rodziców faktycznie samotnie wychowuje dziecko, zapewniając pełnowymiarową opiekę bez znaczącego zaangażowania drugiego rodzica, przysługuje mu prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów jako osoby samotnie wychowującej dziecko, zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Osoby wykonujące obowiązek alimentacyjny wobec pełnoletniego dziecka niepełnosprawnego, które otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny, są uprawnione do odliczenia ulgi prorodzinnej zgodnie z art. 27f ustawy o PIT, przy założeniu, że spełnione są wszystkie przewidziane w ustawie warunki.

Podatnik, samotnie wychowujący pełnoletnie dziecko otrzymujące zasiłek pielęgnacyjny, spełnia warunki z art. 6 ust. 4c ustawy PIT, co umożliwia preferencyjne opodatkowanie jego dochodów na zasadach przewidzianych dla osoby samotnie wychowującej dziecko za rok podatkowy 2024.

Podatnik, któremu w związku z wychowaniem dziecka przyznano częściowe świadczenie wychowawcze na podstawie orzeczenia sądu, nie spełnia przesłanek do uzyskania statusu osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Podatnik, u którego małoletnie dziecko stale zamieszkuje, jest uprawniony do pełnego odliczenia ulgi prorodzinnej (art. 27f PDOF), gdy faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, nawet przy braku pieczy naprzemiennej i porozumienia z drugim rodzicem.