Środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości, przeznaczone na spłatę kredytu na mieszkanie oraz modernizację nowego domu, mogą być uznane za własne cele mieszkaniowe, uprawniające do zwolnienia podatkowego zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, pod warunkiem ich wydatkowania po uzyskaniu przychodu ze sprzedaży.

Czasowy wynajem lokalu mieszkalnego nabytego na własne cele mieszkaniowe, finansowanego ze środków uzyskanych ze sprzedaży innej nieruchomości, nie powoduje utraty ulgi podatkowej określonej w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli lokal ten został zakupiony z zamiarem jego wykorzystania na własne cele mieszkaniowe.

Zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 9 pkt 17 ustawy o PCC przysługuje tylko wtedy, gdy wszyscy kupujący spełniają warunki określone w tym przepisie. Przy wspólnym nabyciu nieruchomości, każdy z nabywców musi spełniać warunki zwolnienia, aby umowa mogła zostać zwolniona z opodatkowania.

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) przy zakupie lokalu mieszkalnego na współwłasność podlega zwolnieniu jedynie wtedy, gdy wszyscy nabywcy spełniają warunki przewidziane w art. 9 pkt 17 ustawy PCC, w tym nie byli wcześniej właścicielami nieruchomości mieszkalnej. Brak spełnienia przez jednego z nabywców tych warunków wyklucza możliwość zwolnienia od podatku transakcji w całości.

Odliczenie podatku naliczonego VAT od wydatków na najem lokalu mieszkalnego jest częściowo dopuszczalne, pod warunkiem że lokal służy wyłącznie działalności gospodarczej. Wydatek na lokal użytkowany zarówno do celów gospodarczych, jak i prywatnych, wymaga proporcjonalnego odliczenia zgodnie z udziałem użytkowania w działalności opodatkowanej.

Wydatki na spłatę byłego małżonka oraz kredytu hipotecznego, poniesione w związku z uzyskaniem wyłącznej własności lokalu mieszkalnego służącego zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika, mogą być uznane za wydatki na własne cele mieszkaniowe w kontekście zastosowania zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wydatki poniesione na wynajem lokalu użytkowanego wyłącznie w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą mogą stanowić koszty uzyskania przychodów, jeśli spełniają kryteria art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wykazując związek z osiąganiem lub zabezpieczaniem przychodów.

Zwolnieniem podatkowym, określonym w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, objęta jest spłata całości kredytu hipotecznego, w tym odsetek, przez dłużnika solidarnego, nawet jeśli jest współwłaścicielem lokalu. Warunkiem jest przeznaczenie przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości na cele mieszkaniowe w terminie określonym w ustawie.

Nabycie przez osobę fizyczną lokalu mieszkalnego w Polsce nie jest zwolnione z PCC, jeśli uprzednio posiadała ona udział w prawie do mieszkania nabyty inną drogą niż dziedziczenie, niezależnie od lokalizacji nieruchomości.

Przeniesienie środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości dziedziczonej na nabycie nowego lokalu mieszkalnego, zmotywowane koniecznością zmiany warunków zamieszkania wynikającą z trwałej zmiany sytuacji zawodowej, może pozwalać na zachowanie prawa do ulgi mieszkaniowej, zgodnie z art. 16 ust. 7 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Zwolnienie z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych obejmuje zakup budynku mieszkalnego jednorodzinnego, jeśli kupujący nie posiadał wcześniej praw do nieruchomości mieszkalnej, przy czym posiadanie działki rekreacyjnej nie wyklucza takiego zwolnienia (art. 9 pkt 17 ustawy o PCC).

Zwolnienie od podatku od czynności cywilnoprawnych, przewidziane w art. 9 pkt 17 ustawy, przysługuje osobie nabywającej lokal mieszkalny, jeżeli wcześniej posiadany udział nie przekroczył 50% i został nabyty przez dziedziczenie.

Dochód ze sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze spadku przed upływem pięciu lat od ponownego nabycia na skutek rozwiązania umowy dożywocia stanowi źródło przychodu opodatkowanego zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W przypadku darowizny środków pieniężnych warunkiem zwolnienia z podatku od spadków i darowizn jest udokumentowanie ich przekazania na rachunek obdarowanego. Brak takiego potwierdzenia, gdy środki trafiają bezpośrednio do wierzycieli obdarowanego, wyklucza możliwość zwolnienia od podatku.

Skorzystanie z ulgi mieszkaniowej z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT wymaga, by środki ze sprzedaży nieruchomości były wydatkowane na cele mieszkaniowe po ich uzyskaniu; wydatkowanie oszczędności przed sprzedażą nie uprawnia do zwolnienia.

Umowa sprzedaży lokalu mieszkalnego w częściach ułamkowych nie podlega zwolnieniu z podatku od czynności cywilnoprawnych, jeżeli choć jeden z nabywców posiadał wcześniej udziały w nieruchomości w innym trybie niż dziedziczenie. Zwolnienie wymaga spełnienia warunków przez wszystkich uczestników transakcji.

Zwolnienie z podatku od darowizn, o którym mowa w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie ma zastosowania, gdy darowane środki pieniężne są przekazywane bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego, a nie na rachunek bankowy obdarowanego.

Zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych z tytułu zakupu mieszkania nie przysługuje, jeżeli którakolwiek ze stron umowy sprzedaży nieruchomości nie spełnia warunków zwolnienia określonych w art. 9 pkt 17 ustawy o PCC.

Dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości nabytej w drodze darowizny przed upływem pięciu lat może korzystać ze zwolnienia podatkowego, jeżeli przychód zostanie przeznaczony na własne cele mieszkaniowe, w tym m.in. spłatę pożyczki zaciągniętej na taki cel. Kluczowe jest spełnienie ustawowych wymagań co do terminu i celu wydatkowania środków.

W przypadku nabycia przez współkupujących dwóch budynków mieszkalnych, z których jeden wcześniej posiadł nieruchomość mieszkalną, zwolnienie z PCC określone w art. 9 pkt 17 ustawy o PCC nie ma zastosowania, bez względu na indywidualne nieposiadanie innych praw majątkowych przez drugiego kupującego.

Podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą w mieszkaniu wykorzystywanym również prywatnie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w odniesieniu do tych zakupów, które wykorzystywane są wyłącznie do działalności gospodarczej. Odliczenie nie obejmuje wydatków poniesionych na wspólne przestrzenie mieszkalne, służące celom osobistym.

Środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości przed upływem pięciu lat mogą być zwolnione z podatku, jeśli przeznaczone zostaną na spłatę kredytu mieszkaniowego wspólnego majątku, co spełnia warunki art. 21 ust. 1 pkt 131 updof. Rozszerzenie wspólności majątkowej nie stanowi nowego nabycia nieruchomości.

Spłata pożyczki udzielonej przez rodziców na zakup mieszkania, mimo celu mieszkaniowego, nie kwalifikuje się jako wydatek uprawniający do zwolnienia z opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 ustawy o PIT.

Darowizna nieruchomości nabytej na cele mieszkaniowe, dokonana przed upływem pięciu lat, nie pozbawia prawa do zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dowód zakupu na cele mieszkaniowe).