Samotnie wychowującym dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT jest rodzic, który faktycznie pełni opiekę naprzemienną bez świadczenia wychowawczego ustalonego dla obojga rodziców; w okresach swojej opieki realizuje pełnię obowiązków rodzicielskich.

Status osoby samotnie wychowującej dziecko zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT nie przysługuje, jeśli małżonek jest tylko ograniczony we władzy rodzicielskiej. Warunkiem koniecznym jest pozbawienie praw rodzicielskich lub odbywanie kary pozbawienia wolności.

Osoba nie może być uznana za samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, jeśli w roku rozliczeniowym pozostawała w związku małżeńskim bez orzeczenia separacji lub rozwodu. W przypadku ulgi prorodzinnej, pełna ulga przysługuje rodzicowi wykonującemu wyłączną pieczę nad dzieckiem, jeśli drugi rodzic ma ograniczoną władzę rodzicielską.

Osoba, która nie samotnie sprawuje opiekę rodzicielską, nie ma prawa do preferencyjnego rozliczenia jako samotnie wychowująca dzieci, lecz może odliczyć pełną ulgę prorodzinną, jeśli dzieci mieszkają z nią i brak porozumienia z drugim rodzicem. (Dot. art. 6 ust. 4c i art. 27f ustawy o PIT).

Rodzic rozwiedziony sprawujący opiekę nad dzieckiem w systemie naprzemiennym może być uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, a tym samym korzystać z preferencyjnego opodatkowania dochodów, o ile świadczenie wychowawcze nie jest przyznane obojgu rodzicom.

Podatnik, który faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, pozostając w stałym kontakcie z dziećmi, ma prawo do skorzystania z ulgi prorodzinnej, nawet jeśli dzieci mieszkają z drugim rodzicem za granicą i nie podlegają wspólnemu zamieszkaniu.

Matka małoletnich dzieci jest uprawniona do skorzystania z ulgi prorodzinnej w pełnej wysokości za okres od sierpnia do grudnia 2025 roku, a proporcjonalnie za okres od stycznia do lipca 2025 roku, z racji wykonywania faktycznej władzy rodzicielskiej i zamieszkiwania dzieci z nią.

Osoba sprawująca opiekę naprzemienną nad dzieckiem nie spełnia przesłanek do rozliczenia się jako samotnie wychowująca dziecko, jeśli świadczenie wychowawcze jest przyznane wyłącznie jednemu z rodziców. Rozliczenie preferencyjne jest możliwe dopiero wówczas, gdy usunięta zostaje przesłanka negatywna, tj. świadczenie przyznane jest tylko drugiemu rodzicowi.

Podatnik wykonujący faktycznie wyłącznie władzę rodzicielską ma prawo do pełnego odliczenia ulgi prorodzinnej, nawet jeśli drugi rodzic formalnie posiada prawa rodzicielskie, ale ich faktycznie nie wykonuje.

Osoba samotnie wychowująca dzieci, spełniając warunki określone w art. 6 ust. 4c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania, nawet jeśli jest związana nieformalnie z osobą dorosłą, która nie jest ojcem ani opiekunem prawnym jej dzieci, a dzieci faktycznie wychowuje bez udziału drugiego rodzica.

Osoba pełniąca funkcję rodziny zastępczej nie jest uprawniona do preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko, gdyż prawo to przysługuje jedynie rodzicowi lub opiekunowi prawnemu dziecka.

Prawo do ulgi dla samotnie wychowujących dzieci przysługuje temu rodzicowi, który faktycznie samotnie sprawuje nad dzieckiem opiekę, zabezpiecza jego potrzeby i troszczy się o rozwój, bez wsparcia drugiego z rodziców, nawet przy braku formalnego rozstrzygnięcia o opiece.

Podatnik nie ma prawa do ulgi prorodzinnej na małoletnie dzieci, jeżeli nie wykonuje faktycznie władzy rodzicielskiej. W przypadku pełnoletnich uczących się dzieci ulga przysługuje, jeżeli spełnione są warunki dotyczące dochodu oraz obowiązku alimentacyjnego.

Osoba rozwiedziona, samotnie faktycznie wychowująca dziecko, realizująca wobec niego pełne obowiązki rodzicielskie, mimo kontaktów dziecka z drugim rodzicem, ma prawo do preferencyjnego opodatkowania dochodów zgodnie z art. 6 ust. 4c-d ustawy o PIT.

Prawo do odliczenia ulgi prorodzinnej przysługuje rodzicowi, u którego dziecko ma miejsce zamieszkania, chyba że następuje porozumienie między rodzicami co do podziału odliczenia. W braku porozumienia i przy stałym zamieszkiwaniu dziecka z jednym z rodziców, drugi rodzic nie ma prawa do ulgi, nawet jeśli faktycznie uczestniczy w wychowywaniu dzieci.

Osoba rozwiedziona, faktycznie sprawująca dominującą opiekę nad małoletnim dzieckiem, w sytuacji ograniczonego udziału drugiego rodzica, spełnia warunki do zastosowania preferencyjnego rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko, zgodnie z art. 6 ust. 4c ustawy o PIT.

W przypadku sprawowania faktycznej, równoprawnej opieki nad dziećmi przez obojga rodziców i braku porozumienia co do podziału ulgi prorodzinnej, odliczenie to należy podzielić w częściach równych między rodziców.

Rodzicom rozwiedzionym, w przypadku braku porozumienia i stałego zamieszkiwania dzieci z jednym rodzicem, ulga prorodzinna przysługuje w pełni temu rodzicowi, u którego dzieci faktycznie mają miejsce zamieszkania.

Dla celów preferencyjnego opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dzieci konieczne jest prawomocne orzeczenie rozwodowe; sam fakt faktycznego wychowywania dzieci bez wsparcia współmałżonka przy trwającym małżeństwie i postępowaniu rozwodowym nie spełnia przesłanek z art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f.

Niezależnie od zaangażowania finansowego i czasowego ojca w proces wychowawczy, dopóki oboje rodzice uczestniczą w wychowaniu dziecka, nie można uznać, iż wnioskodawca wychowuje dziecko samotnie, co wyklucza zastosowanie ulgi podatkowej dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Status osoby samotnie wychowującej dziecko, umożliwiający preferencyjne rozliczenie podatkowe, wymaga spełnienia przesłanek formalnych co do stanu cywilnego lub okoliczności prawne równoważne. Faktyczne samotne wychowywanie nie spełnia tego kryterium bez odpowiednio prawnego statusu.

Preferencyjne opodatkowanie dla osoby samotnie wychowującej dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy PIT wymaga formalnego potwierdzenia sytuacji osobistej podatnika w postaci orzeczenia separacji bądź pozbawienia praw rodzicielskich współmałżonka.

Podatnikowi, który faktycznie wykonuje władzę rodzicielską, przysługuje prawo do całości ulgi prorodzinnej, nawet jeśli oboje rodziców formalnie mają pełnię władzy rodzicielskiej, ale tylko jedno z nich realizuje codzienną pieczę nad dziećmi.

Podatnik, który w trakcie roku podatkowego nie pozostawał przez cały rok w związku małżeńskim, ma prawo do odliczenia 100% ulgi prorodzinnej, o ile jego indywidualny dochód nie przekracza 56 000 zł, a podział proporcji ulgi został ustalony w sposób dowolny przez rodziców.