Sprzedaż nieruchomości nabytej w drodze darowizny, niebędącej przedmiotem działalności gospodarczej, stanowi przychód z odpłatnego zbycia majątku osobistego (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a ustawy o PIT), który może korzystać ze zwolnienia podatkowego, jeśli dochód zostanie wydatkowany na własne cele mieszkaniowe w ustawowym terminie.

Wysokość wkładu własnego odpowiadająca zadatkowi na poczet sprzedaży działki stanowi wydatek na cele mieszkaniowe podlegający zwolnieniu podatkowemu; jednak część przewyższająca zadatek, wpłacona przed uzyskaniem pełnej ceny sprzedaży, nie korzysta z tego zwolnienia.

Wynagrodzenie pośrednika związane z odpłatnym zbyciem nieruchomości jest kosztem odpłatnego zbycia, a nie kosztem uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 6c ustawy o PIT. Natomiast wydatki na ubezpieczenie placu budowy nie stanowią wydatków na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT.

Poniesienie wydatków na spłatę kredytu hipotecznego oraz zadatek uzyskany ze zbycia majątku mogą być uznane za wydatki na cele mieszkaniowe, co umożliwia zastosowanie ulgi podatkowej zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, z zastrzeżeniem, że dodatkowe wydatki przekraczające zadatek nie spełniają przesłanek do zwolnienia.

Podatnik, pragnąc skorzystać z ulgi mieszkaniowej przy sprzedaży nieruchomości nabytej w drodze umowy dożywocia, musi uwzględnić jako koszt podatkowy wyłącznie wydatki faktycznie poniesione na nabycie, z wyłączeniem wartości rynkowej określonej w umowie dożywocia.

Wydatki poniesione na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego przez inną niż podatnik osobę, nie mogą być uznane za wydatki na cele mieszkaniowe uprawniające do zwolnienia z opodatkowania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości w myśl art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Umorzenie przez bank długu w ramach ugody dotyczącej kredytu hipotecznego zaciągniętego na cele mieszkaniowe, uwzględniającego określone przesłanki z rozporządzenia Ministra Finansów, nie prowadzi do powstania zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Zadatek uzyskany w ramach umowy przedwstępnej przed faktycznym zbyciem nieruchomości może uprawniać do zwolnienia podatkowego z tytułu poniesienia wydatków na cele mieszkaniowe, o ile wydatki te odpowiadają przychodowi uzyskanemu na cele określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Odsetki od kredytu zaciągniętego na zakup nieruchomości nie stanowią kosztu uzyskania przychodu przy jej sprzedaży. Jednakże spłata kredytu refinansowego, zaciągniętego na spłatę kredytu hipotecznego na cele mieszkaniowe, może być uznana za wydatek na cele mieszkaniowe, podlegający zwolnieniu podatkowemu.

Wydatki z przeznaczeniem na spłatę kredytu hipotecznego i wykończenie domu mogą być kwalifikowane jako wydatki na własne cele mieszkaniowe uprawniające do zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych, o ile spełniają zamknięte kryteria art. 21 ust. 25 ustawy o PIT.

Zgodnie z przepisem art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, prawo do ulgi mieszkaniowej nie może zostać nabyte przez spadkobiercę, jeśli spadkodawca uprzednio nie spełnił warunków do jej uzyskania, w tym przeznaczenia dochodu na cele mieszkaniowe przed śmiercią.

Zwolnienie podatkowe od przychodu ze zbycia nieruchomości, przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, nie obejmuje spłaty pożyczki zaciągniętej od osoby fizycznej na cele mieszkaniowe. Zwolnieniem objęte są tylko pożyczki z banku lub SKOK.

Umorzenie zadłużenia z tytułu kredytu hipotecznego przeznaczonego na zakup odrębnej nieruchomości w postaci miejsca garażowego stanowi przychód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych, nie kwalifikując się do zastosowania zaniechania poboru podatku z tytułu kredytów mieszkaniowych.

Umorzenie kredytu na cele mieszkaniowe podlega zaniechaniu poboru podatku tylko w zakresie środków przeznaczonych bezpośrednio na wydatki mieszkaniowe, z wyłączeniem środków przeznaczonych na spłatę niezabezpieczonego hipotecznie kredytu gotówkowego. Tylko część przychodu jest zwolniona z opodatkowania.

Dochód ze sprzedaży nieruchomości nie korzysta ze zwolnienia podatkowego, jeśli do trzech lat od końca roku, w którym zbyto nieruchomość, nie nastąpi przeniesienie jej własności na podatnika w sposób zgodny z art. 21 ust. 1 pkt 131 i art. 21 ust. 25 ustawy o PIT.

Zakup działki budowlanej z zamiarem realizacji inwestycji deweloperskiej przez spółkę celową nie kwalifikuje się jako wydatek na własne cele mieszkaniowe, co wyklucza zastosowanie zwolnienia podatkowego z art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT.

Spłata kredytu gotówkowego zaciągniętego na zakup działki budowlanej, z przychodów ze sprzedaży nieruchomości, kwalifikuje się jako wydatek na cele mieszkaniowe według art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, gdy kredyt faktycznie służył realizacji celu mieszkaniowego, nawet jeśli umowa kredytu nie wskazywała formalnie tego celu.

Nabycie udziału w lokalu mieszkalnym wynajmowanym w momencie zakupu, z zamiarem realizacji własnych celów mieszkaniowych, stanowi wydatek na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, kwalifikując się do zwolnienia dochodu z opodatkowania, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 tejże ustawy.

Umorzenie kredytu hipotecznego powoduje powstanie przychodu z innych źródeł, lecz zaniechanie poboru podatku dotyczy wyłącznie części kredytu przeznaczonej na cele mieszkaniowe, zgodnie z art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o PIT; reszta umorzenia podlega opodatkowaniu.

Sprzedaż nieruchomości dokonana przed upływem pięciu lat od nabycia, przy przeznaczeniu przychodu na spłatę części kredytu konsolidacyjnego zaciągniętego na cele mieszkaniowe oraz zakup nieruchomości za granicą, może korzystać ze zwolnienia podatkowego na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o PIT, pod warunkiem proporcjonalnego wydatkowania przychodu na określone cele mieszkaniowe.

Umorzenie wierzytelności z tytułu pożyczki hipotecznej generuje opodatkowany przychód z nieodpłatnych świadczeń, z możliwością proporcjonalnego zaniechania poboru podatku dla umorzeń związanych bezpośrednio z wydatkami na własne cele mieszkaniowe określonymi w art. 21 ust. 25 ustawy o PIT.

Umorzenie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego oraz zwrot nadpłaconych środków, przy spełnieniu odpowiednich warunków, nie skutkują powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu, zgodnie z odpowiednimi przepisami rozporządzenia o zaniechaniu poboru podatku dochodowego.

Zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych poprzez spłatę kredytu hipotecznego i zakup nowego lokalu ze środków ze sprzedaży nieruchomości nabytej przed 1 stycznia 2026 roku pozwala na zwolnienie z podatku dochodowego od osób fizycznych, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 oraz art. 21 ust. 25 ustawy o PIT.

Środki ze sprzedaży nieruchomości darowanej, jeśli przeznaczone na własne cele mieszkaniowe, zwalniają od PIT. Darowizna lokalu synowi, zakupionego za te środki, nie prowadzi do powstania obowiązku podatkowego w PIT.