Zasada swobody umów ujęta w art. 3531 k.c. obejmuje trzy zasadnicze aspekty, a mianowicie swobodę zawarcia umowy, swobodę wyboru kontrahenta oraz swobodę kształtowania treści i celu umowy przez strony. Sankcją związaną z naruszeniem dyspozycji art. 3531 k.c. jest nieważność czynności prawnej określona w art. 58 k.c. Przy orzekaniu, art. 58 k.c. jako bezwzględnie obowiązujący, sąd ma obowiązek brać

Gdy strony układu zbiorowego dokonują takiego wyjaśnienia jego treści, które w istocie doprowadzić może do zmiany jego postanowień na niekorzyść pracownika, byłoby to tylko pozorne zastosowanie art. 2416 k.p. W takim przypadku nie występuje wynikające z tego unormowania związanie sądu podjętymi przez strony ”wyjaśnieniami” jego treści.

Wprowadzenie układem zbiorowym pracy (lub protokołem dodatkowym) mniej korzystnych dla pracowników warunków nabywania i ustalania wysokości niektórych składników wynagrodzenia za pracę wymaga wypowiedzenia dotychczasowych warunków umowy o pracę także wtedy, gdy ukształtowane nowym układem wynagrodzenie nie uległo obniżeniu.