Uchwała SN z dnia 26 lipca 1988 r., sygn. III PZP 28/88
Przewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Brzeziński, G. Szymańska.
Sąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, w sprawie z powództwa Tomasza C. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Turystycznemu (...) w B. Oddział Eksploatacyjny w I. o wynagrodzenie za pracę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 15 czerwca 1988 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:
Czy zawarcie ugody sądowej, na mocy której strony przekształciły rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, na rozwiązanie umowy o pracę w drodze porozumienia stron, a zakład pracy cofnął skutecznie oświadczenie o rozwiązaniu z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, niweczy przyczynę tego rozwiązania, a tym samym podstawę do pozbawienia pracownika niektórych składników wynagrodzenia, czy też okoliczności stanowiące podstawę pozbawienia tych świadczeń podlegają ponownej ocenie Sądu?
podjął następującą uchwałę:
Zawarcie ugody sądowej, w której strony przekształciły rozwiązanie umowy o prace bez wypowiedzenia z winy pracownika na rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron, nie niweczy okoliczności stanowiących przyczynę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Okoliczności te podlegają rozważeniu przy ocenie uprawnień pracownika do premii.
Uzasadnienie
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wystąpiło w związku z następującym stanem faktycznym:
Powód żądał zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa różnych premii, których mu nie wypłacono, ponieważ oceniono, iż dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych wskutek przebywania na terenie zakładu pracy w stanie nietrzeźwości. Z tej przyczyny Przedsiębiorstwo rozwiązało z powodem umowę o pracę ze skutkiem natychmiastowym z jego winy, jednakże przed Sądem w- sprawie o przywrócenie do pracy strony zawarły ugodę, w której po cofnięciu przez zakład pracy oświadczenia o rozwiązaniu umowy uznały, że umowa o pracę została rozwiązana na mocy porozumienia stron. Obowiązujące w Przedsiębiorstwie postanowienia o premiach przewidują utratę prawa pracownika do premii między innymi w razie naruszenia przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych, w tym przystąpienia do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywania alkoholu w czasie pracy.
Sąd Wojewódzki ma wątpliwości, czy cofnięcie przez zakład pracy oświadczenia o rozwiązaniu z pracownikiem umowy o pracę nie niweczy zdarzeń stanowiących podstawę rozwiązania umowy i wiążących się z nimi skutków w zakresie uprawnień pracowniczych. Przeciwne bowiem stanowisko powodować może potrzebę powtórnych ustaleń co do naruszenia podstawowych obowiązków przez pracownika i podważać zgodność z prawem zawartej ugody.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Jest oczywiste, że ugoda sądowa bez względu na jej treść nie może unicestwiać zdarzeń faktycznych zaistniałych w stosunku pracy. Jeżeli pracownik dopuścił się naruszenia obowiązków pracowniczych, np. wprowadził się w stan nietrzeźwości w miejscu pracy, to dla oceny, czy zdarzenie to rzeczywiście miało miejsce, nie ma znaczenia fakt rozwiązania z tym pracownikiem umowy o pracę na podstawie art. 52 k.p. Rozwiązanie umowy o pracę z mocy tego przepisu jest uprawnieniem zakładu pracy, z którego może on skorzystać lub nie. Jeżeli zakład pracy nie rozwiązał z pracownikiem umowy, mimo istnienia przyczyny uzasadniającej skorzystanie z przysługującego mu środka prawnego, to nie wynika z tego prawnie usprawiedliwiony wniosek o nieistnieniu tej przyczyny. Tak samo przedstawia się sprawa, gdy zakład pracy rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę bez wypowiedzenia z jego winy, a następnie w ugodzie sądowej skutecznie cofnął swoje oświadczenie o rozwiązaniu umowy i strony ustaliły inny sposób rozwiązania tej umowy. Ugoda sądowa tej treści zniweczyła jedynie poprzednie rozwiązanie umowy przez zakład pracy i wynikające zeń skutki prawne. Natomiast z mocy tej ugody nie zostały usunięte przyczyny (fakty), które spowodowały rozwiązanie z pracownikiem umowy. Jeżeli zatem obowiązujący w zakładzie pracy regulamin premiowania uzależnia prawo pracownika do premii od nienagannej pracy, naruszenie zaś obowiązków pracowniczych uprawnia zakład pracy do obniżenia premii bądź jej nieprzyznania pracownikowi, to fakt zawarcia ugody sądowej w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę nie wyłącza możliwości uwzględnienia przez zakład pracy, przy ocenie uprawnień pracownika do premii, również okoliczności stanowiących przyczynę rozwiązania z tym pracownikiem umowy, następnie skutecznie cofniętego, wobec ugodowego rozwiązania przez strony umowy w inny sposób.
Powołany przez Sąd Wojewódzki argument, iż takie stanowisko powoduje potrzebę - w procesie o premię I ponownego ustalenia faktów, które były już ustalone i rozważone w sprawie o przywrócenie do pracy, nie stanowi usprawiedliwionej podstawy do wyrażenia odmiennego poglądu, sprzecznego z istotą i zakresem skutków wynikających z ugody sądowej w przedmiocie rozwiązania umowy o pracę. Prawo pracownika do premii powinno być ocenione przy uwzględnieniu spełnienia przez niego warunków uprawniających do tego świadczenia, w tym i faktów, które stanowiły przyczynę rozwiązania umowy przez zakład pracy. Nie jest istotna dla odpowiedzi na przedstawione pytanie również wskazana przez Sąd Wojewódzki możliwość dokonania takich ustaleń w sprawie o premię, które podważyłyby trafność i zgodność z prawem zawartej przed sądem ugody. Sprzeczność z prawem ugody sądowej może być usunięta w drodze zaskarżenia orzeczenia sądu umarzającego postępowanie w sprawie w toku instancji lub na skutek rewizji nadzwyczajnej.
Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi, z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy. Powód w sprawie domagał się premii i dlatego zarówno treść udzielonej odpowiedzi, jak i uzasadnienie nawiązuje bezpośrednio do tego składnika wynagrodzenia za pracę.
Już tylko ubocznie należy stwierdzić, że gdyby regulamin premiowania przewidywał utratę prawa do premii m.in. w razie rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy, to wówczas zawarcie ugody sądowej zawierającej cofnięcie oświadczenia zakładu pracy o rozwiązaniu umowy w ten sposób, wywołałoby ten skutek, iż zakład pracy nie mógłby się powoływać na utratę prawa pracownika do premii z powodu rozwiązania z nim umowy.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
