Wyrok NSA z dnia 15 października 2020 r., sygn. I OSK 730/20
Inne
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Mirosław Wincenciak NSA Marian Wolanin (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 466/19 w sprawie ze skargi [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia użytkowania nieruchomości: I. uchyla zaskarżony wyrok, II. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...], III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] w [...] kwotę 1137 (słownie: tysiąc sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 466/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2019 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia użytkowania nieruchomości.
W uzasadnieniu powołanego wyroku wskazano, że Starosta [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nabycia użytkowania w rozumieniu art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2176) oraz ustawy - Kodeks Cywilny przez [...] w [...] działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] położonych w [...], obr. [...].
W wyniku rozpatrzenia odwołania [...] w [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2019 r., znak [...], utrzymało w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy przytoczył treść wybranych przepisów ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych i stwierdził, że ustawodawca przewidział dwa tryby nabycia użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe, przy czym tryb nabycia prawa użytkowania z art. 76 ust. 2 powołanej ustawy ma pierwszeństwo przed trybem z art. 75 ust. 7. W pierwszym przypadku nabycie następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy (19 stycznia 2014 r.), natomiast w drugim przypadku z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Jednocześnie wskazane tryby nabycia mienia przez stowarzyszenie ogrodowe są w pewien sposób powiązane, ponieważ właściciel nieruchomości ma zakaz wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego (art. 75 ust. 1), w sytuacji gdy w dniu wejścia w życie ustawy spełniony jest przez ten ogród choćby jeden warunek z art. 76 ust. 1 pkt 1-4 powołanej ustawy. Dokonując wykładni art. 75 ust. 6 lub art. 76 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych - zdaniem organu odwoławczego - nie można poprzestać na odwołaniu się wyłącznie do reguł wykładni językowej. Konieczne jest skonfrontowanie jej rezultatów z wynikiem interpretacji uzyskanym przy zastosowaniu reguł wykładni funkcjonalnej czy systemowej, tak by w konsekwencji ich stosowania nie doprowadzić do sytuacji nałożenia obowiązków lub przyznania uprawnień pozostających obiektywnie w sprzeczności z istniejącym porządkiem prawnym, czy niewykonalnych. Odstąpienia od tej konfrontacji nie może uzasadniać nawet pozorna jednoznaczność i jasność omawianego przepisu. Zważyć bowiem należy, że mimo jasności i oczywistości przepisu, niezbędne jest odstąpienie od sensu językowego wykładni w każdym wypadku, gdy ten sposób interpretacji tekstu normatywnego prowadzi do rażąco niesprawiedliwych lub irracjonalnych konsekwencji, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, gdy ustalone w tej wykładni znaczenie przepisu prowadzi do rażąco niesprawiedliwych rozstrzygnięć lub pozostaje w oczywistej sprzeczności z powszechnie akceptowanymi normami moralnymi, albo gdy znaczenie to prowadzi do konsekwencji absurdalnych z punktu widzenia społecznego lub ekonomicznego. Taka zaś sytuacja ma miejsce przy odwołaniu się do wykładni językowej art. 75 ust. 6 ustawy i jego zastosowania w zgodzie z tą wykładnią. Prowadziłaby bowiem ona do uzyskania ograniczonego prawa rzeczowego do nieruchomości przez podmiot posiadający go bez tytułu prawnego kosztem praw rzeczowych przynależnych innym podmiotom, a więc swoistego "wywłaszczenia" - co nie mogło być celem ustawodawcy. Przyjęte przezeń w przepisach przejściowych rozwiązanie - polegające na usankcjonowaniu stanów faktycznych istniejących na gruntach Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego (związanych z funkcjonującymi na tych terenach w określonym okresie rodzinnych ogrodów działkowych) - służyć miało wszak uporządkowaniu ich stanów prawnych, a nie pozbawieniu innych podmiotów praw przynależnych im do nieruchomości, zwłaszcza takich, których ochrona zrównana jest z tą jaka przysługuje właścicielowi. Jedną z koniecznych przesłanek do nabycia prawa użytkowania wieczystego [błędnie organ wskazał na użytkowanie wieczyste] jest aby rodzinny ogród działkowy zlokalizowany był na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Niespełnienie tego warunku dyskwalifikuje możliwość zarówno wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, jak i decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania takiej nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Ponadto, oprócz przesłanek wynikających z tego przepisu, przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ustawy, stwierdzenie nabycia użytkowania nie może naruszać przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych, niż Skarb Państwa, podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem [...]. Chodzi tu o te prawa, których istnienia, bądź możliwości wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i nast. kc. Do praw takich należy prawo użytkowania wieczystego gruntów objętych wnioskiem o stwierdzenie nabycia użytkowania na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, nabyte wcześniej. Wynika to z faktu, że będąca przedmiotem niniejszej sprawy nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółka Akcyjna w [...] oraz Państwowemu Gospodarstwu Leśnemu Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość została wówczas prawnie rozdysponowana, o czym przesądza treść art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. Nabycie prawa użytkowania nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i w związku z tym nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa. Nabycie użytkowania wieczystego takiej nieruchomości powoduje niedopuszczalność jej ponownego nabycia. W tym stanie faktycznym i prawnym - zdaniem organu odwoławczego - organ I instancji zasadnie odmówił stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego [błędnie organ wskazał na użytkowanie wieczyste] przedmiotowych nieruchomości na wniosek [...].
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
