Wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. I OSK 1757/13
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Julia Chudzyńska, po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2468/12 w sprawie ze skargi Lasów Państwowych Nadleśnictwa B. i Gminy K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz Gminy K. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2468/12, uchylił decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi: z dnia [...] października 2012 r. i z dnia [...] lipca 2012 r.
Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny:
Naczelnik Gminy K., decyzją z dnia 23 grudnia 1976 r., orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego, położonego we wsi K., stanowiącego własność M. R.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku A. R. i M. R. - spadkobierców M. R., decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., stwierdził nieważność decyzji z dnia 23 grudnia 1976 r.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku Skarbu Państwa - Lasów Państwowych, Nadleśnictwo B. w B., tj. aktualnego właściciela części przejętej nieruchomości, decyzją z dnia [...] października 2012 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skarg Gminy K. i Skarbu Państwa - Lasów Państwowych, Nadleśnictwo B. w B., uznał, że obie zasługują na uwzględnienie. Podniesiono, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie rozważył wszystkich okoliczności, które mogły mieć wpływ na ustalenie rażącego naruszenia prawa w decyzji z dnia 23 grudnia 1976 r. oraz nie uwzględnił wszystkich skutków prawnych, jakie nastąpiły po jej wydaniu, czym naruszył art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a. Nadto wątpliwa jest możliwość uznania oczywistości naruszenia art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnychna własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz.U. nr 21 poz. 118, ze zm.; dalej: ustawa o przekazywaniu gospodarstw), w sytuacji, gdy fakt naruszenia tego przepisu zależy od powtórnej oceny ustaleń faktycznych poczynionych w zwykłym postępowaniu. W sprawach dotyczących przejęcia gospodarstw rolnych za rentę przyjmuje się, że eliminacji, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., powinny podlegać decyzje dotknięte wadami o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te mogą powstać w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub podczas wydania decyzji. Wskazano, że w trybie stwierdzenia nieważności decyzji organ nadzoru powinien raz jeszcze ustalić poziom produkcji w przejętym gospodarstwie rolnym i na tej podstawie dokonywać oceny poprawności zastosowania art. 9 ust. 2 powołanej ustawy. Stwierdzenia naruszenia tego przepisu nie wystarcza do automatycznego uznania rażącego naruszenia prawa. Rozważeniu podlegać muszą bowiem jeszcze skutki, które wywołuje decyzja uznana za naruszającą prawo i muszą to być skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia). Do skutków decyzji z dnia 23 grudnia 1976 r., oprócz przejścia własności gospodarstwa M. R. na rzecz Skarbu Państwa, zaliczyć należy także przyznanie renty na rzecz dawnej właścicielki. Nie był to skutek bezpośredni, ponieważ renta została przyznana osobną decyzją ZUS z dnia 15 marca 1977 r., jednak była ona konsekwencją decyzji z 23 grudnia 1976 r., a uzyskanie przez byłą właścicielkę renty - jednym z celów tej ostatniej decyzji. M. R. pobierała rentę od dnia 22 stycznia 1976 r. do chwili śmierci w roku 2001 i nie wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 23 grudnia 1976 r. Podkreślono, że nie można uznać, iż decyzja ta wywołała skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. M. R. miała zapewnione środki na utrzymanie, a wartość otrzymanego świadczenia zapewne nie odbiegała rażąco od wartości przejętego gospodarstwa, co organ powinien ustalić przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Jeśli ustalenia organu potwierdziłyby taką tezę, to nie można byłoby uznać, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji z dnia 23 grudnia 1976 r., jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Stwierdzono, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zbadał nieodwracalności skutków prawnych, jakie wywołała decyzja z dnia 23 grudnia 1976 r. Ograniczył się bowiem do stwierdzenia, że decyzja o przejęciu gospodarstwa na podstawie ustawy o przekazywaniu gospodarstw rolnych spowodowała, że nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa M. R. przeszły na własność Państwa. Prawo, które przysługuje obecnie Nadleśnictwu B. nie stanowi natomiast skutku prawnego decyzji z dnia 23 grudnia 1976 r., ale późniejszych zdarzeń prawnych, których skutki nie mogły być oceniane przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Mogą one natomiast stanowić przedmiot oceny w zakresie ich ewentualnej nieodwracalności w innych postępowaniach przed właściwym organem lub sądem. Wskazano, że organ nie ustalił, czy czynności prawne, które nastąpiły po wydaniu decyzji z dnia 23 grudnia 1976 r., a które doprowadziły do zmian we własności przejętych gruntów, miały charakter cywilny, czy też były to indywidualne akty administracyjne, które można uznać za odwracalne i czy obrót spornymi nieruchomościami był bezpośrednim skutkiem innych (późniejszych) aktów administracyjnych. Nie ustalono przede wszystkim, jakie w ogóle zdarzenia prawne doprowadziły do zmian własnościowych po dniu 23 grudnia 1976 r. Podniesiono, też, że jeśli, jak twierdzi Gmina K., część przejętego gospodarstwa stanowi obecnie drogę gminną, to żadne działania organu administracji publicznej nie mogą doprowadzić do cofnięcia skutków takiego stanu rzeczy, czyli niemożliwe jest odwrócenie statusu gruntów znajdujących się pod drogami publicznymi. Tym samym zaszły nieodwracalne skutki prawne w zakresie własności gruntów pod drogami, niezależnie od trybu nabycia ich przez Gminę K. Podkreślono, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie przeanalizował w ogóle tego aspektu, czym naruszył art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 156 § 2 K.p.a.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
