Wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r., sygn. II OSK 1101/08
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. NSA Wiesław Morys (spr.) Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 528/07 w sprawie ze skargi H. Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w T. z dnia [...] października 1961r. nr [...] o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa rolnego. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem, wydanym w wyniku skargi H. C., Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz decyzję ją poprzedzającą w opisanym w sentencji przedmiocie, orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji oraz o wynagrodzeniu dla ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata skarżącej. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym:
byłe Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy orzeczeniem z dnia [...] października 1961 r., nr [...], o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa, na podstawie m.in. art. 5 i art.31 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279 ze zm.), art. 6 dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 46, poz. 340), art.12, art.13, art.14 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78), zwolniło J. S. od obowiązku uiszczenia "ceny nabycia gospodarstwa - działki nr [...] położone w W. o powierzchni 4,37 ha nadane na własność aktem nadania z dnia 20 grudnia 1947 r., nr 3385". Wnioskiem z dnia 9 lipca 1999 r. H. C. zwróciła się do Wojewody Dolnośląskiego o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia. Wskazała w nim, iż jest następcą prawnym J. S., zaś jako powód nieważności podała niezgodność obszaru gospodarstwa nim objętego z obszarem określonym w akcie nadania, jako "około 9 ha ziemi". Decyzją z dnia [...] września 2005 r. Wojewoda Dolnośląski, na podstawie art.105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), umorzył postępowanie z powodu swej niewłaściwości. Po utrzymaniu jej w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., organ ten przekazał sprawę Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu we Wrocławiu. Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Kolegium to, powołując się na przepis art. 157 § 3 k.p.a., odmówiło wszczęcia postępowania w tej sprawie. W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny sprawy organ ten zważył, iż wnioskodawczyni nie może być stroną tego postępowania ze względu na "brak zdolności administracyjnej". Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności może bowiem wystąpić strona, która brała udział w postępowaniu, w jakim zapadła decyzja będąca przedmiotem żądania oraz podmiot, który w nim nie uczestniczył, jeżeli dotyczy ona jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. Orzeczenie z dnia [...] października 1961 r., nr [...], wydane zostało m.in. na podstawie art.6 cytowanego wyżej dekretu z dnia 6 września 1951 r. Stanowił on w art.2 ust.1, że osoby, które posiadają gospodarstwa rolne i prowadzą je osobiście lub przez członków rodziny żyjących z nimi we wspólności gospodarczej, a do dnia wejścia w życie dekretu nie nabyły ich własności, stają się z mocy prawa właścicielami tych gospodarstw. Po myśli art.3 tego aktu, własność gospodarstw rolnych i ich przynależności jest przedmiotem dziedziczenia, zaś wedle brzmienia jego art.5 ust.2 dotychczas wydane akty nadania poświadczały własność gospodarstw. W ocenie organu akt nadania wydany na podstawie art.25 cytowanego dekretu z 6 września 1946 r. był dokumentem świadczącym o przejściu prawa własności gospodarstwa na jego posiadacza. Granice gospodarstw i ich szacunek ustalało orzeczenie o wykonaniu aktu nadania, które było podstawą wpisu w księdze wieczystej. Zdaniem Kolegium przepisy dekretu z 6 września 1951 r. wyraźnie precyzują, że dotyczą one osób, które posiadają i prowadzą gospodarstwo i dotychczas nie nabyły jego własności. Prowadzi to do konkluzji, że stroną postępowania w sprawie wydania aktu nadania jest tylko posiadacz, który nie nabył własności gospodarstwa. Uprawnienie do domagania się stwierdzenia nabycia prawa własności gruntów nie jest prawem zbywalnym ani dziedzicznym (art.27 dekretu z 1946 r.). Dlatego wnioskodawczyni nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, ani w postępowaniu o stwierdzenie nieważności rzeczonego orzeczenia. Nadto organ ten zważył, iż uzyskała ona własność części gospodarstwa ojca w wyniku uwłaszczenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (D. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.), a więc na skutek samoistnego posiadania gospodarstwa nabytego na podstawie nieformalnej umowy przeniesienia własności. Decyzja w tym przedmiocie ("akt własności ziemi" wydany przez byłe Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Trzebnicy z dnia [...] sierpnia 1973 r.) przesądza o pierwotnym tytule tego nabycia. Zatem nie wstąpiła ona w sytuację prawną poprzednika prawnego i nie jest jego następcą prawnym w tej materii. Konkludując organ przyznał wnioskodawczyni wyłącznie interes faktyczny, który nie stwarza legitymacji w niniejszym postępowaniu.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
