Wyrok NSA z dnia 30 października 2008 r., sygn. II OSK 1296/07
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 30 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 1580/06 w sprawie ze skargi Z. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr PA [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
II OSK 1296/07
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2006 r. w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
Sąd I instancji przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Komendant Stołeczny Policji, działając na podstawie art. 104 kpa i art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 z późn. zm.), dalej ustawa, cofnął Z. O. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że organ otrzymał informację o skierowaniu do Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy aktu oskarżenia przeciwko Z. O. o czyn z art. 128 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody, polegający na wwiezieniu na teren Polski spreparowanej głowy krokodyla, bez wymaganych dokumentów oraz o skierowaniu aktu oskarżenia do Sądu Rejonowego w Przasnyszu o czyn z art. 53 pkt 3 i 4 ustawy Prawo łowieckie i art. 13 § 1 kk w związku z art. 278 § 1 kk i art. 11 § 2 kk. Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy umorzył postępowanie ze względu na jego znikomą społeczną szkodliwość. Sąd Rejonowy w Przasnyszu uznał zaś Z. O. winnym popełnienia czynu polegającego na tym, że w dniu 4 stycznia 2004 r. w miejscowości M., działając wspólnie i w porozumieniu, nie mając uprawnień do polowania, polował na zwierzynę w ten sposób, że oddał strzał z broni palnej myśliwskiej w kierunku będącego w okresie ochronnym kozła sarny, czym doprowadził do jego zabicia, powodując stratę materialną na szkodę Skarbu Państwa, a następnie usiłował zabrać kozła w celu przywłaszczenia. Zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na interwencję Łowczego Koła -[...]. Przypisując oskarżonemu popełnienie przestępstwa, Sąd warunkowo umorzył wobec niego postępowanie karne na okres próby 2 lat, nakazując jednocześnie zapłatę 2.000 złotych na rzecz Skarbu Państwa.
Mając na uwadze powyższe Komendant Stołeczny Policji uznał, że Z. O. należy do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W ocenie organu, prawo do posiadania broni może posiadać osoba o nieskazitelnej opinii, podczas gdy Z. O. w sposób umyślny naruszając porządek prawny, utracił wiarygodność w zakresie zgodnego z prawem posiadania i używania broni palnej.
W odwołaniu od decyzji Z. O. wskazał, iż Sąd zastosował wobec niego warunkowe umorzenie postępowania karnego, co nie ma nic wspólnego ze skazaniem i nie przesądzało w żaden sposób o jego winie. Dlatego też organ nie mógł się skutecznie powoływać na to orzeczenie jako podstawę cofnięcia pozwolenia na broń. Wyrok Sądu Rejonowego w Przasnyszu warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym.
Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w świetle art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy posiadanie pozwolenia na broń jest wykluczone w przypadku osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy ustawodawca wymienił w sposób przykładowy i niewyczerpujący okoliczności, które z samego założenia taką obawę uzasadniają. W wyliczeniu tym znalazło się m. in. skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo, jak również fakt, że toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. Możliwe było zatem zaliczenie Z. O. do określonej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy kategorii osób nie mogących posiadać pozwolenia na broń. Wydając wyrok o warunkowym umorzeniu postępowania karnego Sąd Rejonowy w Przasnyszu nie miał wątpliwości co do popełnienia przez stronę zarzucanego przestępstwa.
Ponadto, sam fakt popełnienia przestępstwa uzasadnia powzięcie wobec strony obawy określonej w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Jako członek Polskiego Związku Łowieckiego, posługując się bronią, Z. O. naruszył przepisy prawa łowieckiego regulujące zasady i warunki wykonywania polowań, jak również usiłował przywłaszczyć nielegalnie ustrzelone zwierzę. To spowodowało, że Z. O. utracił wymaganą od posiadacza pozwolenia na broń wiarygodność co do zgodnego z prawem jej używania, w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Cofnięcie pozwolenia na broń myśliwską było zatem konieczne ze względu na interes bezpieczeństwa lub porządku publicznego, jak również interes społeczny, którego uwzględnienie było konieczne przy rozpatrywaniu sprawy zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 kpa.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. O. podniósł, że fakt wydania wobec niego wyroku warunkowo umarzającego postępowanie nie stanowi uzasadnionej obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Zdaniem skarżącego nie można postawić znaku równości pomiędzy warunkowym umorzeniem postępowania karnego a skazaniem za popełnienie przestępstwa. Organ administracji, stosując przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, ma obowiązek wykazać w czym upatruje uzasadnioną obawę użycia przez skarżącego broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa czy porządku publicznego, a nie stanowi wypełnienia tego obowiązku wywód prowadzony przez organ w oparciu o art. 66 kk w kwestii winy sprawcy czynu. W ocenie skarżącego organ II instancji nie uwzględnił tego, że przesłanką do zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego jest nieznaczna szkodliwość społeczna czynu. Wobec tego czyn o nieznacznej społecznej szkodliwości nie powinien być uznawany za czyn rodzący obawę godzenia w interes bezpieczeństwa czy porządek publiczny.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podkreślając, iż swoim postępowaniem skarżący sprzeniewierzył się przepisom i podstawowym zasadom obowiązujących myśliwych.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż pozostaje poza sporem, że skarżący dopuścił się popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu, o którym mowa w art. 53 pkt 3 i 4 Prawa łowieckiego, polując na kozła sarny w okresie ochronnym dla tego gatunku zwierzyny bez posiadania uprawnienia do polowania. Nadto po ustrzeleniu zwierzyny usiłował ją zabrać w celu przywłaszczenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że działając jako myśliwy, skarżący - przy użyciu posiadanej broni - naruszył podstawowe przepisy obowiązujące w łowiectwie. Fakt warunkowego umorzenia postępowania przez sąd karny nie ma w sprawie zasadniczego znaczenia. Istotą bowiem jest okoliczność posłużenia się bronią przez skarżącego w celu naruszenia podstawowych przepisów obowiązujących go jako myśliwego. W związku z tym całkowicie trafna i uzasadniona była obawa, iż skarżący nie daje gwarancji, że w przyszłości nie użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W świetle czynu, jakiego dopuścił się skarżący, obawa ta nie ma charakteru hipotetycznego, lecz należy uznać ją za realną. Sąd podkreślił, iż organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny, nie naruszył przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Opinie Koła Łowieckiego oraz organu Policji o skarżącym nie stanowiły okoliczności, dających podstawę do dokonania odmiennego rozstrzygnięcia od wyrażonego w zaskarżonej decyzji.
W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia:
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy przez niewłaściwą wykładnię sprowadzającą się do tego, iż występek stypizowany w prawie łowieckim stanowi spełnienie hipotezy wymienionego przepisu;
- przepisów postępowania, mającego wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe, sprzeczne z art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. uznanie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i przyjęcie, że skarżący nie daje gwarancji, że w przyszłości nie użyje broni w celu sprzecznym z bezpieczeństwem i porządkiem publicznym i obawa ta jest realna, a nie hipotetyczna.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, iż jako podstawę materialnoprawną decyzji administracyjnych przyjęto art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, co zostało zaaprobowane przez Sąd I instancji. Zdaniem autora skargi kasacyjnej nie można za realną obawę uznać tego, że wobec skarżącego został wydany wyrok warunkowo umarzający postępowanie z zarzutem popełnienia czynu, o którym mowa w art. 53 pkt 3 i 4 ustawy Prawo łowieckie i art. 13 § 1 kk w związku z art. 278 § 1 kk i w związku z art. 11 § 2 kk. Sąd I instancji nie wziął pod uwagę faktu, iż między skazaniem za popełnienie przestępstwa a umorzeniem postępowania karnego nie można postawić znaku równości i nie zauważył, że w dacie wyrokowania upłynął już okres próby określony wyrokiem Sądu Rejonowego, co uzasadnia stwierdzenie, iż skarżącego nie powinno się zaliczać do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Skarżący uznał również, iż nie powinno wprowadzać się dodatkowej przesłanki, jaką jest interes społeczny, gdyż ustawodawca nie wymaga, aby wydanie pozwolenia czy cofnięcie pozwolenia na broń stanowiło korzyść dla interesu publicznego. W ocenie autora skargi kasacyjnej, nie można stosować zasady, iż każda osoba karana winna mieć cofnięte pozwolenie na broń.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Organy Policji uprawnione są do podjęcia decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń w sytuacji zaistnienia jednej z przesłanek przewidzianych treścią art. 15 ust. 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tj.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Art. 15 ust. 1 pkt 6 tego aktu stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Merytoryczna analiza tej normy prowadzi do wniosku, że za jedną z jej funkcji uznać trzeba potrzebę wyeliminowania sytuacji, w których pozwolenie na broń może być przyznane osobom mogącym jej użyć niezgodnie z celem, któremu jej posiadanie ma służyć.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego głównym celem takiej regulacji jest zapewnienie kontroli organów administracji nad przyznawaniem pozwoleń na broń. Z tego względu organy Policji posiadają uprawnienia w zakresie odmowy przyznawania pozwoleń na posiadanie broni oraz cofania pozwoleń wcześniej wydanych w sytuacji, gdy posiadanie przez konkretną osobę broni mogłoby przynieść negatywny skutek w postaci zagrożenia interesu bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Za nadrzędny cel przyświecający ustawodawcy przy wprowadzeniu do systemu prawnego takiego unormowania należy zatem uznać ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Prawo do posiadania broni nie należy w Polsce do wolności i praw obywatelskich, jest to uprawnienie bardzo ściśle reglamentowane, również w zakresie korzystania z prawa przyznanego już wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania winny być badane w sposób restrykcyjny, również możliwość cofnięcia pozwolenia nie może być postrzegana jako zamach na swobody obywatela lecz jako działanie prewencyjne prowadzące do zapewnienia szeroko rozumianego bezpieczeństwa.
Art. 15 ust. 1 pkt 6, wyliczający negatywne przesłanki wyłączające możliwość wydania pozwolenia na broń, mający charakter bezwzględnie wiążący, w zestawieniu z przepisem art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy oznacza, że cofnięciu podlega pozwolenie na broń wydane m.in. osobom, którym z określonych w tym przepisie przyczyn pozwolenie takie nie powinno być w ogóle wydane. Zastosowanie przez organ Policji powołanych przepisów i cofnięcie pozwolenia na broń jest zatem obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Są to osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jednocześnie przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 przesądza o tym, że osoba, wobec której toczy się postępowanie karne o popełnieniu przestępstwa m. in. przeciwko mieniu zalicza się do kręgu osób, co do których taka obawa istnieje.
Wskazane w skardze kasacyjnej jej podstawy nie mogą być uznane za usprawiedliwione a to z tego powodu, iż nie sposób przyjąć, że w zaskarżonym wyroku Sąd meriti zastosował błędna wykładnię przepisów ustawy o broni i amunicji, skoro skarżący dopuścił się czynu polegającego na tym, że polował w okresie ochronnym bez posiadania wymaganych uprawnień oraz że usiłował przywłaszczyć mienie. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje bowiem okoliczność prowadzenia i zakończenia wobec skarżącego postępowania karnego o popełnienie czynów z art. 53 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1995 r. - Prawo łowieckie oraz z art. 278 § 1 kk. Sąd pierwszej instancji miał więc pełne podstawy do uznania, że organy Policji miały obowiązek zaliczyć skarżącego do kategorii osób, którym nie wydaje się pozwolenia na broń, a jeżeli już je posiadają, to należy im je cofnąć.
Analizując stan faktyczny sprawy w kontekście zaistnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy organy administracyjne nie były w żaden sposób związane tym, że w sprawie karnej zapadło orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania, a nie wyrok skazujący. Organy orzekające miały możliwość dokonania we własnym zakresie oceny popełnionego czynu w aspekcie zaistnienia (bądź nie) ustawowych przesłanek do wydania kwestionowanego skargą rozstrzygnięcia.
Fakt, że skarżący popełnił przestępstwo przeciwko mieniu jest niesporny, a okoliczności jego popełnienia także nie budzą żadnych wątpliwości. Jednocześnie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego występek polegający na polowaniu w okresie ochronnym bez posiadania wymaganych uprawnień oraz na usiłowaniu przywłaszczenia mienia mógł być potraktowany jako wskazujący na powstanie uzasadnionej obawy, że pozostawienie skarżącemu prawa posiadania broni może mieć wpływ na powstanie zagrożenia bezpieczeństwa publicznego. W tej sytuacji dywagacje dotyczące braku skazania prawomocnym wyrokiem nie mają znaczenia dla oceny zaistnienia przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń.
Oczywiście rację ma autor skargi kasacyjnej, że "nie można postawić znaku równości pomiędzy warunkowym umorzeniem postępowania karnego a skazaniem za popełnienie przestępstwa". Warunkowe umorzenie postępowania jest jednak takim szczególnym środkiem odpowiedzialności karnej, który zakłada popełnienie przestępstwa, a także istnienie winy sprawcy, nakazuje jedynie odstąpienie od skazania i poddanie sprawcy przestępstwa stosownym obowiązkom próby.
Nie może wywołać również oczekiwanego rezultatu argument, że w dacie wyrokowania upłynął już okres próby określony wyrokiem sądu karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał kontroli legalności zaskarżonego aktu mając na uwadze stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie podjęcia przez Komendanta Głównego Policji decyzji ostatecznej, to jest w dniu [...] lipca 2006 r. Jednocześnie sam upływ okresu próby nie oznacza, że automatycznie ustaje obawa, iż sprawca czynu zabronionego może użyć broni niezgodnie z celem, któremu jej posiadanie ma służyć.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że powyższe upoważnia do dokonania oceny, iż w przyszłości skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa. Aprobata Sądu pierwszej instancji dla tak dokonanego wywodu przez organy orzekające wynikała z tego, że w toku postępowania administracyjnego wykazano istnienie związku przyczynowego pomiędzy popełnieniem przez skarżącego przestępstwa, a uzasadnioną obawą użycia broni w celach sprzecznych z porządkiem publicznym.
Zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych (art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ppsa) zostały tak oto uzasadnione, że Sąd pierwszej instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez sąd przepisów prawa materialnego. Mając jednak na uwadze, że z treści skargi kasacyjnej nie wynika, aby okoliczności faktyczne sprawy były sporne między stronami, gdyż spór dotyczy jedynie prawnej kwalifikacji tych niespornych okoliczności, a także to, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił i przyjął w zaskarżonym wyroku stan faktyczny sprawy, dokonał niewadliwej wykładni przepisów prawa materialnego, które w sprawie miały zastosowanie, bezzasadne są postawione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
-----------------------
8
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
