Wyrok NSA z dnia 10 maja 2007 r., sygn. I OSK 826/06
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędziowie NSA Elżbieta Stebnicka, Ludwik Żukowski (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2006r. sygn. akt IV SA/Wa 2382/05 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni p-ko Narodowi Polskiemu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowa wydania zaświadczenia potwierdzającego posiadanie statusu osoby pokrzywdzonej oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej WSA, Sądem I instancji lub Sądem) wyrokiem z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 2382/05, uwzględnił skargę W. K. uchylając postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwanego dalej Prezesem IPN) z dnia [...], nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o uznaniu za osobę pokrzywdzoną. W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że postanowienia wydane przez Prezesa IPN w obydwu instancjach dotknięte były naruszeniami prawa materialnego w postaci art. 6 ust. 1 i 3 oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U . Nr 155, poz. 1016 ze zm., zwanej dalej ustawą o IPN). W ocenie Sądu rozpatrzenie pytania osoby zainteresowanej uzyskaniem statusu pokrzywdzonego odbywa się w drodze decyzji administracyjnej, nie zaś - jak uznał Prezes IPN - w postępowaniu w sprawie wydania zaświadczenia. Wprawdzie przepisy prawa materialnego wskazujące warunki stawiane osobom pokrzywdzonym nie formułują wprost nakazu posługiwania się przez Prezesa IPN decyzją, jako prawną formą działania, to jednak nakaz taki wynika z faktu, iż przyznanie statusu osoby pokrzywdzonej wymaga od organu władczej konkretyzacji normy prawa materialnego. Sąd I instancji podzielił stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1185/04 (Lex nr 165713), iż konkretyzacja określonego w art. 6 ustawy o IPN prawa do uzyskania statusu pokrzywdzonego następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przyznanie tego statusu nie ogranicza się wyłącznie do urzędowego stwierdzenia faktu lub stanu prawnego na podstawie zgromadzonego zasobu archiwalnego, ale polega na władczym ustaleniu uprawnienia. Rozstrzygając o uznaniu lub odmowie uznania za osobę pokrzywdzoną, Prezes IPN władczo wypowiada się o okolicznościach, z którymi prawo łączy status pokrzywdzonego. Jego rola, w odróżnieniu od organu wydającego zaświadczenie (względnie postanowienie odmawiające wydania zaświadczenia), nie zostaje sprowadzona do odzwierciedlania faktów utrwalonych w archiwizowanych dokumentach. Określone w art. 30 ust. 2 ustawy o IPN pytanie do Prezesa IPN, czy zainteresowany jest pokrzywdzonym jest podaniem wszczynającym postępowanie jurysdykcyjne. Nie jest natomiast żądaniem wydania zaświadczenia. WSA podniósł ponadto, że domniemanie załatwienia sprawy w drodze decyzji, jako prawnej formy działania organu administracji publicznej w najbardziej pełny sposób realizuje zasadę demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Tryb postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń uregulowany w dziale VII Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a .) nie zapewnia osobie ubiegającej się o status pokrzywdzonego pełnych procesowych gwarancji praworządności i utrudnia obywatelowi dochodzenie swoich roszczeń polegających na domaganiu się zadośćuczynienia przez Państwo krzywdom powstałym na skutek łamania praw człowieka. Z tych względów, wydane z powołaniem się na przepis art. 219 k.p.a . postanowienie odmawiające w obydwu instancjach wydania zaświadczenia o uznaniu W. K. za pokrzywdzonego, podlegają uchyleniu.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
