Czy można zaliczać do kosztów odpisy amortyzacyjne od samochodu zakupionego za gotówkę

PROBLEM

Prowadzę jednoosobową działalność. Chcę kupić od innego przedsiębiorcy samochód za kwotę przekraczającą 15 000 zł. Wolałabym zapłacić za niego gotówką. Czy w takim przypadku będę mogła go amortyzować tylko do kwoty 15 000 zł? Jak powinno takie rozliczenie wyglądać?

RADA

W przedstawionej sytuacji powinna Pani zapłacić za nabyty samochód za pośrednictwem rachunku płatniczego. Jeżeli zdecyduje się Pani zapłacić za samochód w całości gotówką, odpisy amortyzacyjne od tego samochodu jako środka trwałego nie będą w ogóle stanowić kosztów uzyskania przychodów.

UZASADNIENIE

W 2017 r. z 15 000 euro do 15 000 zł został obniżony limit wartości transakcji zawieranych między przedsiębiorcami, za które płatność może następować gotówką (art. 22 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Oznacza to, że obecnie znacznie częściej niż do końca 2016 r. przedsiębiorcy są zobowiązani do dokonywania i przyjmowania płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Obniżeniu wskazanego limitu towarzyszyło dodanie art. 22p updof. Zawiera on przepisy wyłączające możliwość zaliczania do kosztów uzyskania przychodów płatności dokonanych z naruszeniem obowiązku dokonywania i przyjmowania płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą za pośrednictwem rachunku płatniczego.

I tak z art. 22p ust. 1 updof wynika, że podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej kwota płatności dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego. Z kolei art. 22p ust. 2 updof stanowi, że w przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą:

1) zmniejszają koszty uzyskania przychodów albo

2) w przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów - zwiększają przychody

- w miesiącu, w którym została dokonana taka płatność.

Co istotne, w omawianym przypadku przepisy te stosuje się odpowiednio m.in. w przypadku nabycia środków trwałych (art. 22p ust. 3 pkt 1 updof). Oznacza to, że w zakresie, w jakim na wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych składają się płatności dokonane z naruszeniem obowiązku określonego w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej:

1) odpisy amortyzacyjne nie mogą być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów - w przypadku odpisów amortyzacyjnych dokonywanych po dokonaniu płatności,

2) podatnicy są obowiązani zmniejszać koszty uzyskania przychodów (względnie zwiększać przychody) o kwoty zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych - w przypadku odpisów amortyzacyjnych dokonanych i zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów przed dokonaniem płatności.

Dotyczy to również nabywania stanowiących środki trwałe samochodów. Nie ma bowiem przepisu wyłączającego stosowanie omawianych przepisów w takich przypadkach.

Jednocześnie należy podkreślić, że transakcją określoną w art. 22 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest cała transakcja, a nie tylko jej nadwyżka ponad 15 000 zł. Zwrot "w części" pojawiający się w treści art. 22p ust. 1 updof dotyczy części transakcji, która jest opłacana za pośrednictwem rachunku płatniczego. W konsekwencji kwot, które nie stanowią kosztów uzyskania przychodów na podstawie omawianych przepisów, nie należy pomniejszać o 15 000 zł. Dotyczy to również odpisów amortyzacyjnych.

Jeżeli zatem w całości zapłaci Pani w gotówce za zakup samochodu o wartości przekraczającej kwotę 15 000 zł, to odpisy amortyzacyjne dotyczące tego samochodu w ogóle nie będą stanowić podatkowych kosztów uzyskania przychodów. Natomiast w przypadku częściowego opłacenia zakupu takiego samochodu przelewem na rachunek bankowy, częściowo zaś w gotówce, do kosztów uzyskania przychodów mogłaby Pani zaliczać odpisy amortyzacyjne przypadające na część zapłaconą przelewem.

PRZYKŁAD

W lipcu 2017 r. podatnik nabędzie środek trwały za 28 000 zł brutto, za który 7000 zł zapłaci przelewem, zaś 21 000 zł gotówką. W takim przypadku odpisy amortyzacyjne dotyczące tego środka trwałego będą stanowić koszty uzyskania przychodów tylko w 25%. Wynika to z następującego wyliczenia (7000 zł : 28 000 zł = 0,25, czyli 25%).

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 22p ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 2032; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 528

● art. 22 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz.1829; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 460

Tomasz Krywan

prawnik, doradca podatkowy, właściciel kancelarii podatkowej, autor licznych publikacji z zakresu prawa podatkowego