Jak ująć w księgach rachunkowych sprzedaż maszyny na złom

Jednostka posiada maszynę produkcyjną, która ze względu na jej stopień zużycia nie pozwala na dalsze wykorzystywanie gospodarcze. W związku z tym zdecydowano się na jej fizyczną likwidację. Po pocięciu maszyny na mniejsze kawałki jednostka zamierza sprzedać ją firmie zajmującej się skupem złomu. Jak rozliczyć w księgach rachunkowych taką sprzedaż?

W rozpatrywanym przypadku należy założyć, że sprzedawany złom jest towarem wymienionym w załączniku nr 11 do ustawy o VAT, a tym samym podlega opodatkowaniu u nabywcy. Jednostka sprzedając złom, powinna zatem wystawić fakturę "odwrotne obciążenie". Uzyskany z tej sprzedaży przychód ujmuje się w księgach rachunkowych na koncie "Pozostałe przychody operacyjne".

W rozpatrywanym przypadku jednostka powinna najprawdopodobniej skorzystać z mechanizmu odwrotnego obciążenia. Należy przypomnieć, że z odwrotnym obciążeniem mamy do czynienia (art. 17 ust. 7 ustawy o VAT), gdy łącznie są spełnione następujące warunki:

● przedmiotem sprzedaży jest towar wymieniony w załączniku nr 11 do ustawy o VAT (np. złom, odpady z tworzyw sztucznych, surowce wtórne z papieru i tektury),

● dokonującym dostawy jest czynny podatnik (czyli podatnik rozliczający VAT),

● nabywcą jest podatnik VAT czynny lub podatnik VAT zwolniony (od 1 lipca 2015 r. nastąpi ograniczenie stosowania odwrotnego obciążenia w tym zakresie do podatników czynnych VAT - zgodnie z art. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy - Prawo zamówień publicznych, która w dniu oddawania numeru Mk do druku oczekuje na podpis Prezydenta),

● dostawa nie jest objęta zwolnieniem, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 2, czyli zwolnieniem obejmującym towary wykorzystywane wyłącznie na cele działalności zwolnionej od podatku, jeżeli z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów dostawcy nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego (od 1 lipca 2015 r. nastąpi rozszerzenie ograniczenia możliwości stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia o zwolnienia wskazane w art. 122 ustawy o VAT, tj. zwolnienia obejmujące dostawy, wewnątrzwspólnotowe nabycie i import złota inwestycyjnego).

Rozpatrywana jednostka, dokonując sprzedaży złomu do punktu skupu, powinna zatem wystawić fakturę z informacją "odwrotne obciążenie" (art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy o VAT), na której nie wykaże informacji o stawce i kwocie podatku (por. art. 106e ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT). Obowiązek rozliczenia VAT od sprzedaży złomu ciąży na nabywcy.

Ewidencja w księgach rachunkowych. Zdarzenie gospodarcze dotyczące sprzedaży złomu uzyskanego w wyniku likwidacji środka trwałego należy zaliczyć do zdarzeń, które nie są zazwyczaj związane bezpośrednio z podstawową działalnością jednostki. Tym samym (zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 32 uor) podlegają ewidencji na koncie 760 "Pozostałe przychody operacyjne". Sama likwidacja środka trwałego ze względu na stopień jego zużycia wymaga wyksięgowania środka trwałego z ewidencji środków trwałych (na podstawie dowodu LT - Likwidacja środków trwałych). Kosztem związanym z likwidacją środków trwałych będzie ich nieumorzona wartość; odnosi się ją w pozostałe koszty operacyjne. Pozostałym kosztem operacyjnym będą również ewentualnie poniesione koszty likwidacji, niezależnie od tego, czy likwidacja dokonana została siłami własnymi, czy też zlecona firmie zewnętrznej.

PRZYKŁAD

Jednostka (czynny podatnik VAT) posiada maszynę produkcyjną, która ze względu na stopień zużycia nie pozwala na dalsze jej wykorzystywanie gospodarcze. W związku z tym zdecydowano się na jej fizyczną likwidację. Wartość początkowa likwidowanej maszyny to 50 000 zł (wartość umorzenia w momencie likwidacji to 49 000 zł). Fizyczna likwidacja maszyny wymagała poniesienia dodatkowych kosztów związanych z rozbiórką, demontażem i pocięciem maszyny. Wartość tych usług wykonanych przez firmę zewnętrzną wyniosła 300 zł netto. Na podstawie kwitu wagowego uzyskanego ze skupu złomu (czynnego podatnika VAT) jednostka wystawiła fakturę sprzedaży na kwotę 2000 zł z adnotacją "odwrotne obciążenie".

1. LT - postawienie środka trwałego w stan likwidacji

Wn konto 070 "Odpisy umorzeniowe środków trwałych" 49 000,00 zł

Ma konto 010 "Środki trwałe" 49 000,00 zł

2. LT - wartość nieumorzonej części środka trwałego

Wn konto 765 "Pozostałe koszty operacyjne" 1 000,00 zł

Ma konto 010 "Środki trwałe" 1 000,00 zł

3. PK - wprowadzenie do ewidencji pozabilansowej wartości środka trwałego postawionego w stan likwidacji (zapis jednostronny)

Wn konto pozabilansowe "Środki trwałe w likwidacji" 50 000,00 zł

4. Faktura - usługi obce dotyczące likwidacji środka trwałego (demontaż, rozbiórka, cięcie)

Wn konto 765 "Pozostałe koszty operacyjne" 300,00 zł

Wn konto 300 "Rozliczenie zakupu" 300,00 zł

5. Faktura "odwrotne obciążenie" - wartość sprzedaży bez VAT (VAT rozlicza nabywca)

Wn konto 240 "Pozostałe rozrachunki" 2 000,00 zł

Ma konto 760 "Pozostałe przychody operacyjne" 2 000,00 zł

6. PK - wyksięgowanie z ewidencji pozabilansowej środka trwałego postawionego w stan likwidacji (zapis jednostronny)

Ma konto pozabilansowe "Środki trwałe w likwidacji" 50 000,00 zł

7. WB - wpływ należności z tytułu sprzedaży

Wn konto 131 "Bieżący rachunek bankowy" 2 000,00 zł

Ma konto 240 "Pozostałe rozrachunki" 2 000,00 zł

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 17 ust. 7, art. 106 ust. 4 pkt 1, art. 106e ust. 1 pkt 18 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054; ost.zm. Dz.U. z 2015 r., poz. 211

● art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 330; ost.zm. Dz.U. z 2015 r., poz. 4

Irena Pazio

główna księgowa, praktyk, posiada certyfikat Ministra Finansów uprawniający do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych