Postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 2026 r., sygn. I USK 1442/26
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jolanta Frańczak
w sprawie z odwołania K. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Toruniu o wysokość świadczenia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 5 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 17 października 2025 r., sygn. akt III AUa 269/25,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2. zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych wraz z ustawowymi odsetkami z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 października 2025 r. oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Toruniu od wyroku Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 9 stycznia 2025 r., którym zmieniono decyzję organu rentowego z dnia 4 listopada 2024 r. odmawiającą ubezpieczonej K. W. wznowienia postępowania w sprawie o wysokość emerytury, w ten sposób, że zobowiązano organ rentowy do ponownego ustalenia dla ubezpieczonej wysokości emerytury powszechnej, począwszy od dnia 1 października 2024 r. z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 ze zm., dalej jako ustawa emerytalna) (pkt II) oraz odrzucił apelację w pozostałej części (pkt I).
W wyrokach Sądów meriti przyjęto, że organ rentowy decyzją z dnia 14 stycznia 2011 r. przyznał ubezpieczonej, ur. 23 listopada 1955 r., prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, a decyzją z dnia 16 sierpnia 2019 r. prawo do emerytury powszechnej, której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. W dniu 25 października 2024 r. ubezpieczona wniosła o przeliczenie emerytury powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., SK 140/20 (OTK-A 2024, poz. 67), stwierdzający, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które przed dniem 6 czerwca 2012 r. (tj. przed ogłoszeniem ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2012 r., poz. 637, która wprowadziła do ustawy emerytalnej art. 25 ust. 1b, dalej jako ustawa zmieniająca), złożyły wniosek o jedną z emerytur wymienionych w tym przepisie, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Wprawdzie wyrok ten nie został opublikowany i w związku z tym nie ma mocy powszechnie obowiązującej, to powołując się na wielokrotnie potwierdzaną w orzecznictwie Sądu Najwyższego tezę o możliwości prowadzenia przez sądy powszechne tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności, czyli odmowy zastosowania przepisu ustawy, jeżeli sąd uzna go za niezgodny z Konstytucją RP, Sąd Apelacyjny dokonał oceny konstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w oparciu o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., P 20/16 (OTK-A 2019, poz. 1), stwierdzający niezgodność z Konstytucją art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczył urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, który w konsekwencji doprowadził do nowelizacji ustawy emerytalnej przez dodanie do niej - z dniem 10 lipca 2020 r. - art. 194i i art. 194j (na mocy ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. z 2020 r., poz. 1222, dalej jako ustawa nowelizująca). Wyrok tek odnosi się do zasady lojalności państwa względem obywatela przez wprowadzenie niekorzystnych skutków prawnych decyzji, która w chwili jej podejmowania nie była obarczona tymi skutkami, przy jednoczesnym braku możliwości uchylenia się od jej skutków, co ma miejsce także w niniejszej sprawie. Ubezpieczonej prawo do emerytury wcześniejszej przyznane zostało przed wprowadzeniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (tj. przed dniem 6 czerwca 2012 r.), zaś powszechny wiek emerytalny osiągnęła ona po wejściu w życie tego przepisu. Nie miała przy tym możliwości zmiany konsekwencji decyzji co do nabycia prawa do emerytury wcześniejszej. Tym samym w odniesieniu do ubezpieczonej relewantne elementy jej sytuacji prawnej są takie same, jak w odniesieniu do podmiotów objętych zakresem art. 194i oraz art. 194j ustawy emerytalnej, zaś standard konstytucyjny wynikający z art. 2 Konstytucji RP nakazuje odmówić zastosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej przy ustaleniu wysokości jej emerytury.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
