Postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 2026 r., sygn. I USK 1375/26
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jolanta Frańczak
w sprawie z odwołania M. K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie o wysokość emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 5 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 19 listopada 2025 r., sygn. akt III AUa 703/25,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 listopada 2025 r. oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Lublinie od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 18 lipca 2025 r., zmieniającego zaskarżoną przez ubezpieczonego M.K. decyzję organu rentowego z dnia 5 listopada 2024 r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie ponownego ustalenia wysokości emerytury, w ten sposób, że ustalił ubezpieczonemu wysokość emerytury w wieku powszechnym z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2025 r., poz. 1749 ze zm., dalej jako ustawa emerytalna), od dnia 1 października 2024 r.
W wyrokach Sądów meriti przyjęto, że ubezpieczonemu przyznano prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 8 maja 2012 r., począwszy od dnia 26 listopada 2011 r. z tym, że wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 29 sierpnia 2012 r. zmieniono datę jej przyznania na dzień 1 stycznia 2012 r. Na podstawie decyzji z dnia 19 grudnia 2022 r. ubezpieczony nabył prawo do emerytury powszechnej, począwszy od dnia 1 listopada 2022 r., której wysokość ustalono z uwzględnieniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. W dniu 30 października 2024 r. ubezpieczony wniósł o wznowienie postępowania i ponowne ustalenie wysokości emerytury w powszechnym wieku emerytalnym powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r., SK 140/20 (OTK-A 2024, poz. 67), stwierdzający, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które przed dniem 6 czerwca 2012 r. (tj. przed ogłoszeniem ustawy z dnia 11 maja 2012 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2012 r., poz. 637, która wprowadziła do ustawy emerytalnej art. 25 ust. 1b), złożyły wniosek o jedną z emerytur wymienionych w tym przepisie, jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Sąd Apelacyjny - zważywszy, że powołany przez ubezpieczonego wyrok nie został opublikowany, przez co nie wszedł wżycie i nie mógł stanowić podstawy do wznowienia postępowania - wskazał, że podstawę do stwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji stanowi wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., P 20/16 (OTK-A 2019, poz. 1), stwierdzający niezgodność z Konstytucją art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2017 r. w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, który w konsekwencji doprowadził do nowelizacji ustawy emerytalnej na mocy ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1222, dalej jako ustawa nowelizująca). Zaniechanie publikacji wyroku SK 140/20 nie stoi zatem na przeszkodzie uwzględnieniu odwołania, gdyż prawo do przeliczenia świadczenia ubezpieczonego można wywodzić z rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisu oraz z subsydiarnego powołania się na argumentację sformułowaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., P 20/16. Wprawdzie wyrok ten odnosi się wprost wyłącznie do kobiet urodzonych w 1953 r., jednak wynikający z niego standard konstytucyjny w zakresie wykładni art. 2 i art. 32 Konstytucji RP w kontekście ingerencji prawodawcy w uzasadnione prawnie oczekiwania osób pobierających emerytury w wieku obniżonym co do zasad kształtowania wysokości ich świadczeń po uzyskaniu prawa do emerytury w wieku powszechnym, ma zastosowanie także do ubezpieczonych, którzy nabyli ex lege prawo do emerytury w wieku powszechnym dopiero po dniu 1 stycznia 2013 r., a w chwili przejścia na emeryturę w wieku obniżonym nie mogli spodziewać się tego, że decyzja ta spowoduje obniżenie świadczenia powszechnego, co także Trybunał Konstytucyjny podkreślił w uzasadnieniu tego wyroku. Zatem Sąd pierwszej instancji był zobligowany do zastosowania tzw. „koncepcji rozproszonej kontroli konstytucyjności prawa” dotyczącej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed dniem 6 czerwca 2012 r. w aspekcie zgodności z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji RP, nie naruszając przy tym art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP.
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
