Wyrok SN z dnia 10 czerwca 2026 r., sygn. II CSKP 219/24
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa (przewodniczący)
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
SSN Krzysztof Wesołowski (sprawozdawca)
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 10 czerwca 2026 r. w Warszawie skargi kasacyjnej C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 11 kwietnia 2022 r., I AGa 235/21, w sprawie z powództwa R.D. przeciwko C. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w K. o zapłatę,
1. oddala skargę kasacyjną;
2. zasądza od C. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na rzecz R.D. 5400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
M.L.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk Adam Doliwa Krzysztof Wesołowski
UZASADNIENIE
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 11 kwietnia 2022 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie po rozpatrzeniu apelacji pozwanej C. sp. z o.o. w K. od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 5 maja 2021 r. m.in. zmienił ten wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powoda R.D. 1 015 862,83 zł z bliżej określonymi odsetkami i oddalił powództwo w pozostałym zakresie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji co do zasady prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Ocena ta nie dotyczyła jedynie rozmiaru i wartości robót dodatkowych w zakresie wykonania odwiertów i banera.
W ustalonym faktycznym, po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy uznał powództwo za częściowo uzasadnione, przyjmując że:
- fakt wykonania robót oznaczonych przez powoda jako dodatkowe był niesporny, a pozwana kwestionowała jedynie wartość tych robót oraz zasadność uznania robót za dodatkowe; powód domagał się z tego tytułu 150 227,08 zł, a biegły oszacował wartość tych robót na 122 711,65 zł; powód wykazał, że były to prace nieobjęte umową, a podstawę prawną ich zasądzenia stanowiły art. 405 i 406 k.c.; - powód domagał się także kwot: 305 570 zł tytułem wynagrodzenia za roboty odebrane i stwierdzone fakturami VAT, 935 000 zł tytułem robót wykonanych i bezpodstawnie nieodebranych przez pozwaną, 186 200 zł z tytułu robót wykonanych do oznaczonego stanu zaawansowania na piątej kondygnacji budynku; w tym wypadku podstawę żądania stanowił art. 647 k.c.; - z łącznej wartości 3 575 000 zł, powód wykonał kompletnie prace stanowiące 91,72 % wartości kontraktu; - kwoty 305 570 zł i 219 945 zł odpowiadały bezpodstawnie naliczonym przez pozwanego karom umownym (potrąconym z wynagrodzenia powoda), 19 160 zł sumie zatrzymanej przez pozwaną z tytułu „przyspieszonej płatności”, a 66 465 zł zatrzymanej kaucji gwarancyjnej; - pozwana nie wykazała istnienia nieusuniętych usterek, które uzasadniającego zatrzymanie ww. kaucji gwarancyjnej; - brak było podstaw w umowie do zatrzymania części wynagrodzenia z tytułu bliżej nieokreślonej „przyspieszonej płatności”; - nie było podstaw do przyjęcia, że pozwana złożyła oświadczenie woli o potrąceniu kar umownych w wysokości 219 945 zł, nie wskazała, w jaki sposób i na jakiej podstawie kary te zostały nałożone; - w odniesieniu do żądania zapłaty 935 000 zł pozwana nie wykazała, aby istniały jakiekolwiek podstawy do wstrzymania się z odbiorem wykonanych przez powoda robót w tym zakresie; - co do wartości prac wykonanych przez powoda na V kondygnacji, zrealizowane zostały one w około 60%, co stanowiło równowartość 133 000 zł netto; - pozwana nie złożyła w ogóle oświadczenia o potrąceniu swojej wierzytelności z wierzytelnością powoda z tytułu robót dodatkowych; - nie podlegał uwzględnieniu zarzut potrącenia co do pozostałych dochodzonych należności, albowiem oświadczenie zawarte w sprzeciwie od nakazu zapłaty nie mogło wywołać zamierzonego skutku, gdyż adresat tego pisma procesowego (pełnomocnik powoda), nie posiadał uprawnienia do odbioru oświadczeń materialnoprawnych, a nadto oświadczenie nie wskazywało, dokładnie jaka wierzytelność (rodzajowo), przez potrącenie z jaką wierzytelnością powoda zostaje umorzona; - oświadczenie o potrąceniu zawiera per se oświadczenie o uznaniu istnienia i wymagalności wierzytelności potrącanej; - pozwana nie wykazała, aby ciążył na niej obowiązek zapłaty na rzecz podwykonawców powoda; - strony zastrzegły umowne prawo rozwiązania umowy bez wyznaczenia dodatkowego terminu z winy wykonawcy (§ 9 ust. 9), któremu aktualnie pozwana nadaje walor odstąpienia od umowy; ponieważ jednak strony nie oznaczyły terminu, w jakim zamawiający może z klauzuli skorzystać, w świetle art. 58 § 1 i 3 k.c. postanowienie § 9 ust. 9 umowy jest nieważne; - oświadczenie o rozwiązaniu uznać należało za nieważne także z tego względu, że pozwana wstrzymała się do złożenia go do czasu wykonania przez powoda prawie całego zakresu umownego, a nadto przyczyną zejścia wykonawcy z placu budowy było wtrzymanie się z zapłatą całości wynagrodzenia (art. 58 § 2 k.c.); - w sytuacji, w której strony oznaczyły termin wykonania umowy, zastrzeżenie kary umownej na wypadek opóźnienia w wykonaniu etapów umowy, uznać należało za nieważne na podstawie art. 58 § 3 k.c. jako sprzeczne z art. 483 § 1 k.c.; umowa nie pozwalała w chwili zawarcia umowy określić wysokości kary umownej; - kumulacja kar umownych z tytułu niedotrzymania terminu umowy oraz z tytułu odstąpienia od umowy była niedopuszczalna; - pozwana nie zdołała wykazać, aby do opóźnienia doszło z przyczyn leżących po stronie powoda; wiązało się ono z nieprawidłowymi dostawami materiałów, które zapewnić miała pozwana, a także niedostatecznym doświadczeniem pracowników, która to okoliczność samoistnie nie mogła doprowadzić do opóźnienia w wykonaniu prac; wpływ na opóźnienie miało także wstrzymywanie się przez pozwaną z zapłatą wynagrodzenia; - za niewykazane przez pozwaną uznać należało, jakoby do rozwiązania umowy doszło z winy wykonawcy w rozumieniu § 6 ust. 4 umowy; - zobowiązanie powoda zostało wykonane niemal w całości, a nadto zastrzeżona kara umowna w wysokości 20% wartości kontraktu jest rażąco wygórowana; - w konsekwencji zasądzeniu podlegała kwota 1 549 481,65 zł, jako suma:
Już dziś zamów dostęp
do IFK Platforma Księgowych i Kadrowych
- Codzienne aktualności prawne
- Porady i artykuły z najpopularniejszych czasopism INFOR wraz z bieżącymi wydaniami
- Bogatą bibliotekę materiałów wideo
- Merytoryczne dodatki, ściągi, plakaty
